تحقیق رایگان با موضوع “، باغباني، ميوه، آبياري

دانلود پایان نامه ارشد

قرارداد باغباني بوده و مختص به آبياري درختان مي باشد .
قرارداد باغباني با توجه به مقررات قانوني و ضوابط شرعي داراي ارکاني است که بايد براي شناختن صحيح قرارداد ، آنها را از هم تفکيک کرده و بشناسيم اين ارکان عبارت هستند از: 1- قرارداد 2- موضوع قرارداد3- مدت قرارداد 4- عمل قرارداد 5- منافع قرارداد .
باتوجه به وسعت و گستردگي اين قرارداد و مباحث عمده اي که از سوي حقوقدانان و فقها در اين خصوص مطرح گرديده ، تعريف اين قرارداد را در در سه قسمت ، تحت عنوان تعريف اصطلاحي ، تعريف فقهي و تعريف حقوقي دنبال خواهيم کرد .

الف – تعريف اصطلاحي عقد باغباني

در علم اصول باغباني ، متداول است که براي به وجود آمدن يک باغ چهار عنصر نيازمند است : 1- زمين ، 2- آب ، 3- گياه و 4- فضا ؛ اين عناصر وقتي در منظومه فکري معماري و با چهارچوب مفهوم و ايده باغ ، در کنار هم قرار مي‌گيرند ، باغ را شکل مي‌بخشند .
در يک تقسيم بندي کلي در علم باغباني ، باغات به دو دسته تقسيم مي شوند :
الف – باغ غير مثمر : باغات غير مثمر به محلي گفته مي شود که داراي اشجار غير مثمر و با محدوده مشخص است که البته تعداد درختان مغروسه در آن از هزار اصله در هکتار کمتر نيست .
ب – باغ مثمر يا ميوه دار : باغات مثمر اراضي هستند که در آنها درختان ميوه به وسيله اشخاص غرس شده است و تعداد درخت ميوه در هر هکتارآن از يکصد اصله کمتر نيست.
در ترمينولوژي حقوق کشاورزي ، باغ به جايي گفته مي شود که محل کشت انواع درختان ، اعم از مثمر يا غير آن و يا صيفي جات و سبزيجات دست کاشت باشد . البته در مناطق جنگلي تعريف باغ با مناطق ديگر بسيار متفاوت است که تعريف و شرايط آن در مباحث قبلي بيان و تشريح شد . 31
به طور کلي باغباني به کار پرورش گياهان به صورت نسبتاً فشرده اطلاق مي شود و درمقابل زارعت قرار دارد . زراعت و باغباني داراي مزرهاي مشترک بسياري بوده ولي اجمالاً زراعت ، بيشتر به صورت کشت گسترده است ليکن باغباني همانگونه که بيان شد بيشتر به صورت کشت متراکم مي باشد . در يک تعريف دقيق تر ، باغباني عبارت است از هنر ، دانش و حرفه کاشت ، داشت ، برداشت و بازار رساني انواع ميوه ، گل و گياهان زينتي ودارويي . 32
در علم نوين باغباني ، درخت عبارت است از گياهي که در زمين به صورت غير خودرو مي رويد و براي مدتي بيش از يکسال در آن زمين باقي است . قرارداد باغباني نيز به عقدي اطلاق مي شود که در آن درخت مثمر ويا غير مثمر به شخص ديگري جهت پرورش و بهره برداري واگذار مي گردد تا در مقابل اجرتي معين يا حصه مقرر از ثمره ، نسبت به آبياري ، کرت بندي ، حرس کردن ، سم پاشي ، دادن کود و جمع آوري ميوه اقدام گردد .
درفرهنگ دهخدا ، باغباني به معناي محافظت و نگهباني از درختان ، پرستاري از باغ ، باغ پيرائي ، بستان باني آمده است در فرهنگ واژگان فارسي باغباني به معناي حفاظت ، نگاهباني و پرستاري از باغ آمده است در فرهنگ معين نيز باغ به معناي زميني است که دور آن را ديوار کشيده و در آن ميوه يا گل کاشته اند .
واژه مساقات ، مصدر و از ريشه سقي گرفته شده است و در لغـت بـه معناى بهم آب کشيدن و يكديگر را آب دادن آمده است اما اصطلاحاً عقدي است که در آن شخصي را براي نخلستان يا تاکستان و يا امثال آن استخدام مي کنند تا به اصلاح و رسيدگي درختان بپردازد و از ثمره درختان ، سهم معلومي را دريافت نمايد . اين معناي لغوي و اصطلاحي مساقات است که مرادف است با معناي شرعي آن ، با اين تفاوت که معناي شرعي مساقات حاوي شرايط خاصي است که صحت عقد مبتني بر آن بوده و همين امر وجه افتراق دو معنا به شمار مي آيد.
با توجه به اينکه مساقات مصدر باب مفاعله بوده که اين باب ، در خصوص موضوع شرکت در کار است ، پس در نگاه اول به نظر مي رسد که امر آبياري بايد ميان دو نفر مشترک باشد اما با اين حال در مساقات فقط يک نفر کار را انجام مي دهد . 33
در فرهنگ دهخدا ، قرارداد مساقات بدينگونه تعريف شده است که : ” مزدوري براي آبياري و اصلاح باغ و مزرعه به شرط بردن سهمي از حاصل و آن معامله اي است بر درختان ثابت مانند خرما و رز و ديگر درختان ميوه دار و نيز درختان بي ميوه که آن را برگي باشد که از آن انتفاع برند نظير حنا و يا ميوه دار و برگدار که از هر دو سود برند چون توت . “
در فرهنگ معين و فرهنگ واژگان فارسي ، در تعريف عقد مساقات چنين آمده است : ” 1- کشت کردن زمين به شراکت 2 – معامله اي است که بين صاحب درخت و امثال آن يا عامل در مقابل حصة مشاع معين از ثمره واقع مي شود و ثمره اعم است از ميوه و برگ و گل و غير آن . “
و در تعريفي ديگر معناي لغوي مساقات چنين بيان شده است : ” واگذاري نخلها يا درختان انگور به ديگري به منظور اصلاح ، آبياري وآبادسازي . ” 34

ب – تعريف فقهي عقد باغباني

تعابير فقها از عقد باغباني را مي توان به دو دسته تقسيم نمود : دسته اول فقهايي هستند که معتقدند عقد باغباني ، همان قرارداد مساقات بوده و در نتيجه آن دو قرارداد ، عقد جداگانه و مجزايي از يکديگر نيستند ليکن از اين جهت که مهمترين عمل باغباني ، آبياري درختان مي باشد لذا از قرارداد باغباني ، به تدريج به قرارداد مساقات ياد شده است . دسته دوم فقهايي هستند که معتقدند عقد باغباني ، قراردادي اعم از قرارداد مساقات بوده و در نتيجه با هم متفاوت مي باشند از ديدگاه ايشان قرارداد مساقات صرفاً مخصوص آبياري درختان بوده و حراست و نگهداري از درختان و ساير اعمال لازم جهت باغباني ، خود اين موضوع را مي طلبد تا موضوع يک عقد مستقل قرار بگيرد و آن عقد مستقل همان قرارداد باغباني مي باشد .
تعاريف فقهاي دسته اول به شرح ذيل مي باشد :
1- ” مساقات قراردادى است كه ميان صاحب باغ و باغبان بسته مى‌شود مبنى بر اينكه درختان را آبيارى و پرورش دهد تا ميوه آورد و سهمى از ميوه‌هاى باغ ملك او شود و چنانكه ملاحظه مى‌فرماييد اعمال باغبانى مختص به آبيارى نيست بلكه اصلاح درختان و … نيز هست ولى سرّ اينكه به مساقات تعبير شده آنست كه آبيارى واضح‌ترين و مسلم‌ترين و سودمندترين كار ميراب است لذا به اين اسم ناميده شده ” 35
2- ” اگر انسان با كسى قرارداد كند كه درختهاى ميوه‌اى را كه ميو? آن مال خود او است يا اختيار ميوه‌هاى آن با او است تا مدّت معيّنى به آن كس واگذار نمايد كه تربيت كند و آب دهد و به حصّ? مشاعى كه قرار مى‌گذارند از ميو? آن بردارد ، اين قرارداد را مساقات مى‌گويند . ” 36
3- ” معامله‌ به‌ شيوه‌‌ مساقات‌ چنين‌ است‌ كه‌ كسي‌ درخت‌هاي‌ ميوه‌اي‌ را كه‌ مالك‌ اصل‌ يا برداشت‌ آن‌ است‌ يا آن‌ها زيردست‌ اوست‌، تا مدّت‌ معيني‌ به‌ ديگري‌ واگذار كند تا آن‌ها را پرورش‌ دهد و به‌ اندازه‌‌ مشاع‌ ، برابر قرارداد از ميوه‌‌ آن‌ بردارد.” 37
4- ” هرگاه كسى درختان ميو? خود را تا مدّت معيّنى به ديگرى واگذار كند كه در مقابل دريافت سهمى از ميوه، باغ او را آبيارى و رسيدگى نمايد اين معامله را مساقات گويند.” 38
5- ” مساقات‌ يعنى باغبان گرفتن كه از ميو? باغ حصّه‌اى در عوض كار كردن آن داشته باشد.” 39
6- ” مساقات ، معامل? شخصى است با ديگرى ، بر اين كه خدمت كند به نخل يا اشجار ميوه دهنده از سيب و توت و به و انگور و انجير و زيتون و غير اينها را و يا درخت گل سرخ و زرد و مانند اينها را كه به او محسوب مى‌شود (مانند بوت? زرشك كه با زرشك محسوب مى‌شود) يا درخت توتى را كه ميوه ندارد و لكن برگش مقصود است از براى دود (كرم) ابريشم، به آب دادن و بريدن خشكيها و حفظ نمودن از دزد و حيوانات تا آن كه چيده شود به حصّ? معيّنه از حاصل آنها، و در حقيقت قسمى است از باغبانى و چون كه در ولايت حجاز كه وطن رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) بود ، نخل و اشجار را با دلو آب مى‌دهند و آن مشكل‌ترين خدمات اشجار بود، از اين جهت اسم معامله را از سقى مشتق نموده‌اند، نه از ساير اعمال آن .”40
تعاريف فقهاي گروه دوم نيز بدين منوال مي باشد :
1- ” باغبانى آن را مى‌گويند كه شخصى متوجّه باغ باشد اعمّ از آن كه مالك خود آن باغ باشد يا آن كه اجيرى بگيرد به مبلغى و توجّه باغ را به او بسپارد يا شخصى خارجى باشد كه با مالك به قرار مزبور در متن مساقات نمايد و در باغبان هم لزوم ندارد كه شئونات كلّيه و جزئيه توجّه اشجار را بلد باشد بلكه مى‌تواند كه آدمى بلد زير دست خود نگه دارد و به اعانت او اين كارها را روبراه كند. ” اما ” مساقات معامله‌اى است بر درختستان كه ريشه‌هاى آنها در زمين ثابت باشد كه آن را آب دهد به حصه از ميوه آن . ” 41
2- ” عقد مساقات معامله‌اى است بر سقى اصول ثابت? اشجار ، در عوض حصّه‌اى از حاصل آنها ” 42
3- ” مساقات در شرع عبارتست از عقد بر آنكه درختان آب داده شوند بحصّ? معيّن از ثمر? آن بطريق مخصوص ” 43
4- ” مساقات عبارت است از آبياري اصول ثابت ( ريشه هاي استوار بر زمين ) است مانند نخل و درخت در برابر بخشي از حاصل آن . ” 44
5- ” مساقات معامله اى است كه بر روى درختانى سبز و ثابت در زمين انجام مى شود به اين نحو كه مالك آن با شخصى قرار مى بندد بر اينكه تا مدتى معين درختان او را آبيارى كند سپس در مقابل مقدار معينى از ميوه همان درختان را به او بدهد. “45
برخي از فقها در تعاريفي که ارائه نموده اند مشخص نکرده اند که عمل موضوع قرارداد مساقات صرفاً آبياري است و يا تمامي اعمالي که جهت باغباني مورد نياز مي باشد از جمله شهيد اول و شهيد ثاني که قرارداد مساقات را بدينگونه تعريف نموده اند : ” شرعاً مساقات معامله اي نسبت به درختان در برابر سهمي از ثمره آنها مي باشد ” 46 و يا شيخ انصاري آن را بدين نحو تعريف کرده است : ” مساقات معامله‌اى است بر درخت كه در عوض عمل عامل حصّ? از حاصل آن از براى عامل باشد . “47 و ما اين دسته از تعاريف را حمل بر تعاريف گروه اول مي نماييم .

ج – تعريف حقوقي عقد باغباني

متاسفانه حقوقدانان ما ، چه متاخرين و چه معاصرين ، هيچکدام قرارداد باغباني را نشناخته و به تبع نتوانسته اند تعريف جامع و کامل از آن ارائه نمايند . هرچند به نظر مي رسد ايشان عمدتاً تعريف قرارداد مساقات را منطبق بر قرارداد باغباني دانسته و آن را به نوعي جانشين و جايگزين عقد باغباني مي دانند.
بيشتر حقوقدانان با توجه به تعريفي که ماده 543 قانون مدني از عقد مساقات به عمل آورده ، به همان تعريف اکتفا و بسنده کرده و تعريف جديدي از آن ارائه ننموده اند . ماد? “543” قانون مدني در تعريف عقد مساقات مي گويد: “مساقات معامله‌ايست كه بين صاحب درخت و امثال آن با عامل در مقابل حص? مشاع معين از ثمره واقع ميشود و ثمره اعم است از ميوه و برگ و گل و غيره آن”. 48 اما عده اي از حقوقدانان آن را بدينگونه تعريف کرده اند : ” مساقات مربوط است به تربيت و آبياري و به بارآوردن درختان موجود به منظور تحصيل ثمره آنها .”49
برخي نيز راهي ديگر را پيموده و سعي کرده اند تا معناي متفاوتي از اين عقد را ارائه نمايند : ” مساقات شركت كار و سرمايه در امر باغدارى است كه صاحب درخت ميوه با يك كارگر، قراردادى منعقد مى‌كند كه عهده‌دار عمليات باغبانى از قبيل آب دادن و ساير كارها كه در به ثمر رساندن ميوه مؤثر است بشود و به نسبت معين كه با يكديگر توافق خواهند كرد، هركدام از مالك و كارگر سهمى مى‌برد. ” 50
اما در اين ميان برخي از حقوقدانان مطرح و نخبه سعي در نقد تعريف قانوني و معمول نموده و ايرادات آن را نيز برطرف نموده اند . براي نمونه جناب استاد دکتر کاتوزيان ضمن بيان ايراداتي همچون عدم تعيين عوضين و عدم تعيين مدت ، در تعريفي کامل عقد مساقات را چنين تعريف نموده است : ” مساقات معامله اي

پایان نامه
Previous Entries تحقیق رایگان با موضوع رسول خدا (ص)، شخص ثالث Next Entries تحقیق رایگان با موضوع اشخاص ثالث، کتاب مقدس