تحقیق درمورد صائب تبریزی، فنون بلاغت، دیوان صائب

دانلود پایان نامه ارشد

آن است که یکی از کلمات متجانس را حرفی بر دیگری زیادت باشد و آن حرف زاید گاه در اول کلمه است و گاه آن زیادت در آخر کلمه است و گاه در وسط کلمه.(فنون بلاغت وصناعات ادبی، 1368: 51)
مثال:
هست از ملال گرچه بری ذات ذوالجلال او در دل است و هیچ دلی نیست بی ملال
(کلیات محتشم کاشانی، 1389: 408)
جناس زاید بین دل و دلی
ترسم کزین گناه شفیعان به روز حشر دارند شرم کز گنه خلق دم زنند (همان)
جناس زاید بین گناه و گنه
جمعی که زد بر هم صفشان شور کربلا در حشر صف زنان صف محشر به هم زنند.
(همان: 409)
جناس زاید بین حشر و محشر
بر حربگاه چون ره آن کاروان افتاد شور نشور وا همه را در گمان فتاد
(همان: 410)
جناس زیاد بین شور و نشور
هرچند بر تن شهدا چشم کار کرد بر زخم های کاری تیغ و سنان فتاد
(همان)
این شاه کم سپاه که با خیل اشک و آه خرگاه از این جهان زده بیرون حسین تست
(همان: 411)
جناس زاید بین شاه و آه
این فضا دارد هنوز از آه مظلومان اثر گر ز دود آه ما عالم سیه گردد رواست
(همان: 111)
جناس زاید بین از و ز
این سرو سهی گزین کز پشت زین افتاده است جانشین شاه مردان شهسوار لافتی است
(همان: 112)
جناس زاید بین گزین و زین
خاکسارانی که بر وی بستند آب گو نگهدارید آبی کآتش او را در قفاست
(همان: 113)
جناس زاید بین آب و آبی
روزی است این که خشک شد از تاب تشنگی آن چشمه ای که خنده بر آب بقا زده است
(دیوان وحشی ،1384:246)
جناس زاید بین تاب و آب
این ماتم بزرگ نگنجد در این جهان آری در آن جهان دگر تیر این عزاست
(همان)
جناس زاید بین در و دگر
شاخ گلی شکست ز بستان مصطفی که از رنگ و بو فتاد گلستان مصطفی
(همان)
جناس زاید بین و و بو
ای قوم بی حیا چه شد آن شوق و اشتیاق آن جّد و جهد در طلب حضرت حسین
(همان)
جناس زاید بین جد و جهد
یا حضرت رسول حسین تو مضطراست وی یک تن است و روی زمین پر ز لشکر است
(همان: 247)
جناس زاید بین تو و و
یا مرتضی حسین تو از ضرب دشمنان بنگر که چون حسین تو بی یار و یاور است
(همان)
جناس زاید بین یار و یاور
یاری نماند و کار از این و از آن گذشت آه مخدرات حرم ز آسمان گذشت
(همان)
جناس زاید بین از و ز
یا شاه انس و جان تویی آن که از برای تو از صد هزار جان و جهان می توان گذشت
(همان)
جناس زاید بین جان و جهان
از اشعار بابافغانی شیرازی:
بربسته رخت کعبه و مانده قدم به راه بهر زیارت حرم کربلای تو
(گل واژه (2)؛ 1377: 119)
جناس زاید بین بر و بهر
از سیاهی داغ این ماتم نمی آید برون این مصیبت هست بر جا تا بجا ارض و سماست
(دیوان صائب تبریزی، 1384: 1374)
جناس زاید بین جا و بجا
آن که بود آرامگاهش از کنار مصطفی پیکر سیمین او افتاده زیر دست و پاست
(همان: 1375)
جناس زاید بین او و و
ج) جناس اختلافی
آن است که دو رکن جناس در یک حرف با هم اختلاف داشته باشند. چنانچه دو رکن جناس در حرف آخر مختلف باشند آن را جناس مطرف می گویند و اگر در حرف وسط یا اول مختلف باشند آن را جناس مضارع و لاحق می نامند.
مثال:
باز این چه رستخیز عظیم است کز زمین بی نفخ صور خاسته تا عرش اعظم است
(کلیات محتشم کاشانی، 1389: 405)
جناس اختلافی بین عظیم و اعظم
(جناس از نوع مضارع)
دربارگاه قدس که جای ملال نیست سرهای قدسیان همه بر زانوی غم است
(همان)
جناس اختلافی بین در و بر و سر
(جناس از نوع مضارع)
گر چشم روزگار برو فاش می گریست خون می گذشت از سر ایوان کربلا (همان: 406)
جناس اختلافی بین گر و بر و سر
(جناس از نوع مضارع)
کاش آن زمان درآمدی از کوه تا به کوه سیل سیه که روی زمین قیر گون شدی
(همان)
جناس اختلافی بین سیل و سیه
(جناس از نوع مطرف)
کاش آن زمان که پیکر او شد درون خاک جان جهانیان همه از تن برون شدی
(همان: 407)
جناس اختلافی بین درون و برون
(جناس از نوع مضارع)
بر خوان غم چو عالمیان را صلا زدند اول، صلا به سلسله انبیا زدند
(همان)
(جناس اختلافی بین بر و به)
(جناس از نوع مطرف)
اهل حرم دریده گریبان، گشوده مو فریاد بر در حرم کبریا زدند
(همان)
(جناس اختلافی بین بر و در)
(جناس از نوع مضارع)
چون خون ز حلق تشنه ی او بر زمین رسید جوش از زمین به ذروه ی عرش برین رسید
(همان: 408)
(جناس اختلافی بین چون و خون)
(جناس ازنوع مضارع)
نزدیک شد که خانه ی ایمان شود خراب از بس شکست ها که به ارکان دین رسید
(همان)
(جناس اختلافی بین بس و به)
(جناس از نوع مطرف)
نخل بلند او چو خسان بر زمین زدند طوفان به آسمان ز غبار زمین رسید
(همان)
(جناس اختلافی بین بر و به)
(جناس ازنوع مطرف)
کرد این خیال و هم غلط کار، کان غبار تا دامن جلال جهان آفرین رسید
(همان)
(جناس اختلافی بین کار و کان)
(جناس ازنوع مطرف)
هست از ملال گرچه بری ذات ذوالجلال او در دل است و هیچ دلی نیست بی ملال
(همان)
(جناس اختلافی بین ملال و جلال)
(جناس ازنوع مضارع)
روزی که شد به نیزه سر آن بزرگوار خورشید سر برهنه برآمد ز کوهسار
(همان: 409)
(جناس اختلافی بین سر و بر)
(جناس ازنوع مضارع)
و آنگه ز کوفه خیل الم رو به شام کرد نوعی که عقل گفت قیامت قیام کرد
(همان: 410)
(جناس اختلافی بین به و که)
(جناس ازنوع مضارع)
بر حربگاه چون ره آن کاروان فتاد شور نشور واهمه را درگمان فتاد
(همان)
(جناس بین ره و را و نیز بین در و بر) و
(بین ره و را جناس مطرف و بین در و بر جناس مضارع)
هم بانگ نوحه غلغله در شش جهت فکند هم گریه بر ملایک هفت آسمان فتاد(همان)
(جناس اختلافی بین در و بر)
(جناس ازنوع مضارع)
هرجا که بود آهویی از دشت پا کشید هر جا که بود طایری از آشیان فتاد
(جناس اختلافی بین پا و جا)
(جناس ازنوع مضارع)
هرچند بر تن شهدا چشم کار کرد بر زخم های کاری تیغ و سنان فتاد
(همان)
(جناس اختلافی بین هر و بر)
(جناس ازنوع مضارع)
ناگاه چشم دختر زهرا در آن میان بر پیکر شریف امام زمان فتاد
(همان)
(جناس اختلافی بین در و بر)
(جناس از نوع مضارع)
پس با زبان پُر گله آن بضعة الرسول رو در مدینه کرد که یا ایها الرسول
(همان)
(جناس اختلافی بین پس و پُر و نیز بین با و یا)
(بین پس و پُر جناس مطرف و بین با و یا جناس مضارع لحاظ شده است)
این کشته ی فتاده به هامون حسین تست وین صید دست و پا زده در خون حسین تست
(همان)
(جناس اختلافی بین این و وین)
(جناس ازنوع مضارع)
وین نخل تر کز آتش جانسوز تشنگی دود از زمین رسانده به گردون حسین تست
(همان: 411)
(جناس اختلافی بین کز و از)
(جئاس ازنوع مضارع)
این بیابان قتلگاه سید لب تشنه است ای زبان وقت فغان وی دیده هنگام بکاست (همان: 111)
(جناس اختلافی بین ای و وی)
(جناس ازنوع مضارع)

پایان نامه
Previous Entries تحقیق درمورد امام حسین، امام حسین (ع)، بابا فغانی Next Entries تحقیق با موضوع رسوب معلق، منحنی سنجه رسوب، شبیه سازی