تحقیق درمورد خاورمیانه، بازدارندگی، جهانی‏شدن، توسعه یافتگی

دانلود پایان نامه ارشد

تر خواهد شد. از منظر ایشان گسترش نقش و تأثیرگذاری اتحادیه اروپا به عنوان یکی از قدرتمندترین بلوک‌های سیاسی و اقتصادی جهان در موضوعات مختلف بین‌المللی طی چند سال اخیر قابل توجه و تأمل است. اتحادیه اروپا که با پیوستن اعضای جدید هم اینک با 25 کشور از گستره و توانایی مناسبی برخوردار شده است، با تکمیل فرآیند عضویت چند کشور دیگر ظرف چند سال آینده می‌تواند با بازبینی نقش و جایگاه خود در عرصه مناسبات جهانی، وارد مرحله تازه‌ای از حیات سیاسی خود شود. مجموعه تحولات دهه‌های اخیر در خاورمیانه این منطقه را به عنوان یکی از کلیدی‌ترین و حساس‌ترین حوزه ژئوپولیتیک جهان مطرح کرده است. رخدادهای سال‌های گذشته در این منطقه به ویژه پس از تحولات اخیر جنگ بین حزب‌ا… و اسرائیل، موجب توجه بیشتر برخی از قدرت‌های اروپایی و حضور نیروهای چند ملیتی حفظ صلح (UNIFIL) با محوریت نیروهای اروپایی در مرز بین‌ اسرائیل و لبنان شد. استمرار مناقشه فلسطینی – اسرائیلی، سیاست‌های اسرائیل در منطقه، تشدید بحران در عراق و نیز موضوع برنامه‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران و ترتیبات امنیتی منطقه خلیج فارس از جمله موضوعات مهم بین‌المللی است که در صورتی که اروپا بخواهد در آینده نظام بین‌الملل جایگاه مناسبی کسب کند، نمی‌تواند نسبت به آنها بی‌اعتنا باشد.
محسن مرادی دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج در پایان نامه ای با عنوان “طرح خاورميانه بزرگ و تاثير آن بر امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران” که در سال 1390 نگاشته شده است معتقد است که امريکا پس از جنگ سرد با بحران معنا روبرو شد و دلتمردان اين كشور در دوران بوش پدر و كلينتون در حالت بحران عملياتي بسر مي برد در پي آن بودند تا به نحوي بتوانند استراتژي خود را بر دستيابي آينده مشخص كنند ، دوستان و دشمنان خود را تعريف نمايند . تا اينكه حوادث تروريستي 11 سپتامبر 2001 به عنوان يك نقطه در نظام بين الملل و سياست خارجي امريكا به وقوع پيوست . اين حادثه با خلق ” دشمن جديد به نام تروريسم ” زمينه اي را براي بهره برداري امريكا از آن ، براي حل مشكلات خود در نظام بين الملل فراهم ساخت . نكته قابل توجه اينكه اگر در دوران جنگ سرد شوروي و اقمار آن به عنوان دشمن به سياست خارجي امريكا جهت مي دادند ، اين بار ” خاورميان ” اين نقش را ايفاد كرد . و از آنجايي كه اين منطقه همواره با لحاظ استرات‍يكي و ‍ژنواستراتژيكي براي قدرتهاي جهاني حائز اهميت بوده است دولت امريكا نيز به منظور سيطره بر اين منظقه حوادث 11 سپتامبر را به اسلام گرايان گروه القاعده نسبت داد و از اين طريق بين ” اسلام گرايي و تروريسم ” پيوند ايجاد كرد و به مقابله با بنياد گرايي اسلامي جنبه جهاني بخشيد . در حالي كه دوران جنگ سرد امريكا نسبت به مسائل داخلي كشورها توجه كمتري داشت و صرفاً به دنبال ثبات در منطقه از طريق ايجاد دوستي بين دولتهاي منطقه اي بود ( با حفظ منافع امريكا ). ثبات منطقه بر اشاعه دمكراسي غربي ترجيح داده مي شد اما در شرايط جديد دولتمردان نو محافظه كار ايالت متحده امريكا در صدد تغيير ساختار نظام موجود در منطقه خاورميانه برآمدند و با دست زدن به يك بي ثباتي كوتاه مدت طرح ” خاورميانه بزرگ ” با هدف ايجاد بسترهاي سياسي ، اجتماعي ، فرهنگي و اقتصادي مناسب با اهداف و منافع ايالت متحده را در منطقه تدوين و ارائه كردند. از اهداف ديگر طرح مذكور برتري دادن به اسرائيل نسبت به كشورهاي منطقه و تامين امنيت براي بقاء اسرائيل و تثبيت هژموني ايالت متحده در سطح منطقه است طرح خاورميانه بزرگ امريكا شباهت زيادي به طرح خاورميانه جديد شيمون پرز دارد كه با هدف تصرف از نيل تا فرات براي تحقق آرمانهاي صهيونيزم مطرح شده بود . در روشهاي اجرايي طراح خاورميانه بزرگ ،‌امريكا اصلاحاتي در ساختار سياسي ، اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي كشورهاي منطقه در راس برنامه هاي خود قرار مي دهد و در صدد رويارويي و مقابله با تهدايدات نامتقارن فراروي خود بر مي آيد و در نتيجه نبرد با تروريسم و ريشه هاي آن يعني راديكاليسم اسلامي ، سلاحهاي كشتار جمعي و مبارزه با دولتهايي كه از ناهنجارها و ارزشهاي امريكايي پيروي نمي كنند به عنوان مهمترين و اساسي ترين اهداف اين طرح قرار مي گيرد كه در راس اين كشورها جمهوري اسلامي ايران قرار دارد . حضور در افغانستان ؛ عراق و تحريمهاي سياسي اقتصادي و …. ايران نيز از جمله راهبردهاي تحقق طرح خاورميانه بزرگ مي باشد . گسترش همكاريهاي ناتو در منطقه ( عراق – اسرائيل – تركيه – اردن ) . در راستاي تضعيف محور كشورهاي ايران – سوريه – حزب الله لبنان انجام مي پذيرد. از نتايج طرح خاورميانه بزرگ بي ثباتي حاصل از ايجاد دموكراسي برون زاي امريكايي در كشورهاي منطقه است كه باعث مي شود تا امريكا به سياست حضور مستقيم خود در منطقه گسترش بخشد . طرح خاورميانه بزرگ با استقرار يك نظم ليبرالي در ابعاد سياسي ،‌ اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي در ساختار دولتهاي منطقه تغييراتي را ايجاد مي كند و بخصوص در تمام ابعاد ، امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران را تهديد مي نمايد .
امین پرتو و مصطفی کریمی در مقاله ای با عنوان “تاثير انقلاب و ناآرامي در کشورهاي عربي بر امنيت اسرائيل: نظرگاهي درونی” که در مجله مطالعات راهبردی در سال 1391 به چاپ رسیده است، به تشریح تاثیر ژئوپلیتیک خاورمیانه بر امینت اسرائیل بعد از وقوع نا آرامی در کشورهای عربی می پردازند. آنان معتقدند در سال هاي نخست شکل گيري رژيم غاصب اسرائيل، سياست گذاران آن مي پنداشتند وقوع انقلاب و ناآرامي در کشورهاي عربي، سبب بهره مندي بيشتر اسرائيل از امنيت خواهد گرديد. آنها گمان مي کردند حکومت هاي دموکراتيک عربي، دشمني با اسرائيل و حمايت از آرمان فلسطين را از دستور کار خود خارج مي کنند، اما اکنون و در مواجهه با انقلاب هاي عربي، اسرائيل امنيت خود را با چالشي اساسي رويارو مي بيند. نه تنها امکان روي کارآمدن دولت هاي اسلام گرا يا الگوگيري مردم اسرائيل از بهار عربي، بلکه بروز وضعيت دولت گسسته، خطر جدي تري براي امنيت اسرائيل شده است.
دکتر نبی الله ابراهیمی در مقاله ای با عنوان “گفتمان اسلام سلفی و جهانی‏شدن امنیت خاورمیانه” که در سال 1389 در فصلنامه مطالعات راهبردی به چاپ رسیده به بررسی تأثیر گفتمان سلفی در جهان اسلام بر جهانی‏شدن امنیت خارمیانه پرداخته است. این پژوهش، طبق رویکرد بابی سعید به مسئله اسلام سیاسی، این مقوله را با پوشش گفتمانی مطالعه می‏کند. اسلام سلفی به مثابه گفتمان، با موضع رادیکال خود در مقابل گفتمان سکولار غرب، تاحد زیادی باعث دل‏مشغولی جامعه بین‏المللی شده است. گفتمان مذکور، به دلیل به چالش کشیدن نظم بین‏المللی غربی و ارجاع به دال اسلامی- هویتی خویش، به یکی از مدلولات جهانی‏‏شدن امنیت تبدیل شده و موجب ورود «اسلام سلفی» به سرفصل‏های مطالعات امنیت بین‏الملل شده است. فرضیه این پژوهش اینگونه صورت‏بندی می‏شود که «به دلیل خاستگاه گفتمان اسلام سلفی در خاورمیانه، امنیت این منطقه، در پرتو گسترش آن گفتمان به سایر نقاط جهان، جهانی شده است». با جهانی‏شدن امنیت، گفتمان‌هائی چون اسلام سلفی، با ورود به دنیای مجازی، دال امنیتی خود را بیشتر به رخ می‌کشند. جایی که میان اسلام سلفی و جهانی‏شدن تطابق حاصل شود، شاهد گستردگی و اشاعه هستی‌شناسی عدم امنیت غربی خواهیم بود.
1-4 سوال‌هاي تحقیق:
سئوال اصلی:
دلایل عدم شکل گیری کنترل تسلیحاتی منطقه ای در خاورمیانه از سال 2001 تا کنون چیست؟
سئوالات فرعی:
1- آیا کشورهای منطقه خاورمیانه نسبت به اجرای معاهدات کنترل تسلیحاتی پایبند و معتقد هستند؟
2- آیا معاهدات کنترل تسلیحاتی منطقه خاورمیانه بازدارندگی و امنیت کشورهای منطقه خاورمیانه را تامین می کند؟
3- آیا معاهدات کنترل تسلیحاتی منطقه خاورمیانه نیازهای دیپلماسی سیاسی منطقه را تامین می کند؟
4- آیا رویکردهای قدرت های بزرگ تاثیری در شکل گیری کنترل تسلیحاتی منطقه خاورمیانه دارند؟
5- آیا پیمان تسلیحات هسته ای کشورهای منطقه با عملکرد واقعی آنان در حوزه کنترل تسلیحاتی مطابقت دارد؟
6- آیا عدم خلع سلاح هسته ای اسرائیل تاثیری در شکل گیری رژیم تسلیحات منطقه ای دارد؟
7- آیا میزان توسعه یافتگی کشورهای منطقه خاورمیانه در اجرای تعهدات کنترل تسلیحاتی اثر گذار است؟
1-5 فرضیه ها :
1. بین سیاست های کشورهای منطقه خاورمیانه و اجرای معاهدات کنترل تسلیحاتی آنان رابطه معنی داری وجود دارد؟
2. بین مفاد معاهدات کنترل تسلیحاتی کشورهای منطقه خاورمیانه و شکل گیری امنیت کشورها و بازدارندگی رابطه معنی داری وجود دارد.
3. بین مفاد معاهدات کنترل تسلیحاتی کشورهای منطقه خاورمیانه و نیازهای سیاسی آنان رابطه معنی داری وجود دارد.
4. بین سیاست های قدرت های بزرگ و شکل گیری رژیم کنترل تسلیحاتی در منطقه رابطه معنی داری وجود دارد.
5. بین تعهدات تسلیحات هسته ای کشور های منطقه خاورمیانه با عملکرد واقعی آنان در این حوزه رابطه معنی داری وجود دارد؟
6. بین عدم خلع سلاح هسته ای اسرائیل و شکل گیری رژیم تسلیحاتی منطقه رابطه معنی داری وجود دارد؟
7. بین توسعه یافتگی کشورهای منطقه خاورمیانه و اجرای معاهدات کنترل تسلیحاتی منطقه رابطه معنی داری وجود دارد.
1-6 متغیرها :
متغیر مستقل: فقدان همسویی سیاسی- امنیتی دولت های خاورمیانه، سیاست های قدرت های بزرگ ، خلع سلاح هسته ای اسرائیل ، توسعه یافتگی ، برنامه های واقعی کشورهای منطقه ، سیاست های دولت های منطقه.
متغیر وابسته:عدم شکل گیری رژیم کنترل تسلیحات منطقه ای
1-7 تعریف مفاهیم
بازدارندگی5: بازدارندگی یکی از موضوعات روابط بین الملل مي‌باشد که در هر دو حوزه ای استراتژی و دیپلماسی کاربرد دارد. بازدارندگی عبارت است از اقدام یا مجموعه ای از اقدامات که برای پیشی جستن از اقدامات خصمانه ی دشمن صورت مي‌گیرد. تئوری بازدارندگی یعنی کوشش یکی برای اعمال نفوذ در دیگری تا او را از اقدام به عملی که متضمن خسارت یا هزینه ای برای اولی است باز دارد. (رئیس زاده، 1378، 380)
این دیدگاه با تأکید بر اصالت قدرت در روابط انسان ها، مسلح بودن را عامل آرامش و برقراری صلح مي‌داند. در طول دورانی که ایالات متحده، سلاح اتمی را در انحصار خود داشت، هیچ نظریه ی استراتژیک منظمی در مورد بازدارندگی وجود نداشت، قبل از آن به پیشنهاد “جورج کنان” اندیشمند روابط بین الملل، سیاست تحدید یا سد نفوذ پدید آمد، در واقع، کنان نه بر ابزارهای سد نفوذ تأکید و نه آنها را رد مي‌کرد، بلکه اعتقاد داشت که این ابزارها در کنار اهرم‌هاي سیاسی و اقتصادی موجود، بخشی از ابزارهای دیپلماتیک را تشکیل مي‌دهد. (نقیب زاده، 1369، 131)
رژیم هاي بین المللی6: مجموعه ای از اصول، قواعد صریح، هنجارها و رویه‌هاي تصمیم گیری مي‌باشند که به واسطه آنها توقعات بازیگران پیرامون موضوعات خاص تلاقی نموده و خواسته‌هاي بازیگران برآورده مي‌شود. شاید بتوان اولین تعریف از رژیم هاي بین‌المللی را به جان راگ جی دانست. وی که در سال 1975 مفهوم رژیم هاي بین‌المللی را وارد ادبیات سیاسی بین‌المللی کرد، تعریفی به شرح زیر از رژیم ها ارائه داد: «مجموعه انتظارات متقابل، قواعد و مقررات، برنامه ها، انرژی های سازمانی و تعهدات مالی را که توسط گروهی از دولت ها پذیرفته شده اند رژیم هاي بین‌المللی گویند» (keoheane.1984,54) در مقابل، ارنست هس رژیم ها را ترتیباتی جهت حل اختلافات مي‌داند. وی معتقد است که رژیم هاي بین‌المللی ترتیباتی ساخته دست بشرند که جهت کنترل واداره کردن اختلافات در یک محیط متقابلاً وابسته به کار مي‌روند. چرا در محیطی متقابلاً وابسته؟ به دلیل اینکه در وابستگی متقابل توانایی بازیگران مربوطه جهت تأثیرگذاری بر یکدیگر افزایش مي‌یابد.. به عبارت دیگر، هس معتقد است که یک رژیم شامل مجموعه ای از رویه ها، مقررات و هنجارهای منسجم متقابل است. (hass, 1985,26)
«دونالد چوچالا» و «ریموند هاپکینز» معتقدند که در هر موضوع روابط بین الملل، یک رژیم وجود دارد. هرگاه نظم و قاعده ای را دررفتار

پایان نامه
Previous Entries تحقیق درمورد خاورمیانه، سیاست خارجی، بازدارندگی، روابط بین الملل Next Entries تحقیق درمورد بازدارندگی، خاورمیانه، روش تحقیق، روابط بین الملل