تحقیق درمورد توانمندسازی، اجتماع محلی، مدیریت شهری، مدیریت محلی

دانلود پایان نامه ارشد

و ارائه پروژهها، هماهنگی با دستگاه های مدیریت شهری در بخشهای مختلف، مدیریت بین بخشی طرح و تهیه آن با همکاری مدیریت محلی در کل فرایند، داشتن نگاه اجتماعی و توجه به گروههای اجتماعی آسیب پذیر (کودکان – زنان- معلولان )، تقاضا مدار بودن به جای عرضه محوری طرح، برنامهگرایی به جای پروژه محوری و …. را میتوان از جمله ویژگیهای رویکرد توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاههای غیر رسمی برشمرد.
نقش و اهداف ستاد ملی توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاههای غیر رسمی
به منظور سیاستگذاری کلان در امر ساماندهی و توانمند سازی سکونتگاههای غیررسمی به پیشنهاد مشترک وزارت مسکن و شهرسازی و وزارت کشور  سندی تحت عنوان سند ملی توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی توسط هیات محترم دولت تصویب گردید. این سند بیانگر اصول و راهبردهای اساسی مداخله هدایتشده در توانمندسازی وساماندهی سکونتگاههای غیررسمی کشور است. بدنبال تصویب این سند ستادی تحت عنوان ستاد ملی توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی در کشور شکل گرفت که تشکیل این ستاد نخستین نگاه جدی و فراگیر به موضوع سکونتگاههای غیررسمی در کشور است که نوید بخش عزم ملی در ساماندهی این سکونتگاهها  وگامی اساسی در تحقق اهداف عدالت اجتماعی است. ریاست این ستاد برعهده وزیر محترم مسکن و شهرسازی  و دبیری آن نیز بر عهده مدیر عامل محترم شرکت مادر تخصصی عمران و بهسازی شهری ایران می باشد. به تبع این ستاد در سطح محلی (استانی)  نیز ستادی تحت عنوان ستاد استانی ساماندهی و توانمندسازی سکونتگاههای غیررسمی با عضویت 17 دستگاه مدیریت شهری تشکیل گردیده است که در این خصوص نیز ریاست ستاد استان به عهده استانداران محترم و دبیری آن بر عهده روسای سازمانهای مسکن و شهرسازی استانها میباشد و شهرداریها نیز به عنوان دبیرخانه هماهنگی امور اجرایی عهدهدار وظایف ستادهای استانی که ریاست آن بر عهده فرمانداران محترم است، میباشند که خوشبختانه در قالب مصوبات ستادهای مذکور اقدامات بین بخشی ارزشمندی صورت پذیرفته است.در همین راستا به منظور تقویت مصوبات سند ملی توانمندسازی وساماندهی سکونتگاههای غیررسمی مصوبه مشترک شورای عالی شهرسازی و معماری کشور و ستاد ملی توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی در تاریخ 26/2/86 به تصویب رسیده که در حال حاضر آئیننامههای اجرایی مصوبه مذکور تهیه و یا در دست تهیه میباشد. لازم به ذکر است که در حال حاضر کشورمان ششمین کشور جهان، اولین کشور خاورمیانهای وسومین کشور آسیایی است که دارای سندملی به منظور رسیدگی به وضعیت اینگونه سکونتگاهها میباشد. دبیرخانه ستاد ملی توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی در حال حاضر در حال شکل دادن فعالیتهای توانمندسازی و ساماندهی اینگونه سکونتگاهها با مدیریتی یکپارچه در سطح کشور میباشد. نقش دبیرخانه در این خصوص هماهنگ نمودن فعالیتهای اجرایی و بسیج نیروی علمی و توان اجرایی کشور در جهت تحقق اهداف سند ملی توانمند سازی، سند چشمانداز 20 ساله کشور و… جهت نیل به توسعه پایدار شهری کشور میباشد. بنابراین توجه به اصل تقاضا محوری، مشارکت و همکاری بین بخشی در فعالیتهای توانمندسازی و تحقق اهداف مرتبط مستلزم صرف وقت، تامین منابع مالی از سوی نهادهای مسئول و همسویی و همکاری مدیریت محلی و تضمین مشارکت مردم در ارتقاء محیط زندگیشان میباشد.
عمدهترین دستاوردهای ملی
تا کنون عمدهترین دستاوردهای ملی در زمینه توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاههای غیر رسمی به قرار زیر است:
حساسسازی در مدیریت شهری
تدوین رویکرد ساماندهی و توانمندسازی سکونتگاههای غیررسمی با دید گاه شهرنگر
تصویب سند ملی توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی
تشکیل ستاد ملی  و ستادهای استانی توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی
تهیه طرح جامع مسکن با هدف پاسخگویی به نیاز مسکن اقشار کمدرآمد
تدوین و تصویب مصوبه مشترک شورای عالی شهرسازی و معماری و ستاد ملی توانمندسازی سکونتگاههای غیر رسمی
اخذ ردیف اجرایی جهت اجرای طرحهای توانمندسازی.
مشکلات  فرارو
عدم تدوین برنامهای جامع و فراگیر در زمینۀ سکونتگاههای غیر رسمی در کشور
عدم سازماندهی و طراحی نظام کارآمد مالی برای پشتیبانی مالی از برنامههای توانمندسازی
   بلااستفاده گذاشتن بسیاری از ظرفیت های انسانی و مالی دولتی، عمومی و خصوصی در کشور در ارتباط با اجرای پروژه‌های سکونتگاههای غیر رسمی
عدم وجود مدیریت یکپارچه شهری و بخشی عمل نمودن دستگاهها و عدم حس مالکیت مسئولین ذینفع نسبت به طرحهای
ضعف همکاری دستگاههای محلی و ملی عدم وجود ظرفیت لازم در دستگاههای محلی
 و تغییر سریع مدیران محلی
نبود ساختار تشکیلاتی مناسب (پرسنل تخصصی) در سطح محلی
عدم وجود ظرفیت فنی لازم در مشاوران داخلی در خصوص اینگونه پروژهها و محدودیتهای قانونی جهت استفاده از مشاورین بینالمللی
بخشی عمل کردن دستگاههای مدیریت شهری و عدم همکاری بین بخشی
اولویت خاص ندادن به موضوع سکونتگاههای غیر رسمی در برنامههای توسعه
اولویت خاص ندادن به موضوع در برنامه دستگاهها در سطح محلی
امکانات و فرصتهای پیشرو
شکل گیری ستاد ملی توانمندسازی با عضویت 14 وزارتخانه، معاونین و مشاورین ریاست جمهوری از سال 1382
شکلگیری ستادهای استانی یا عضویت 17 دستگاه مدیریت محلی
ایجاد حساسیت و توجه مدیریت شهری و محلی به پدیده سکونتگاههای غیر رسمی
وجود ظرفیتهای قانونی برای پرداختن به موضوع
انجام اقدامات اجرایی در سکونتگاههای غیر رسمی با همکاریهای بینالمللی و اخذ تجارب ارزنده در این خصوص
برخورداری ساکنین این سکونتگاهها از خدمات آب (85%) و برق ( 87%) و … حداقل خدمات آموزشی و بهداشتی
ارائه خدمات ارزان قیمت ساکنین سکونتگاههای غیر رسمی به شهروندان از نظر اقتصادی
ساخت مسکن متناسب با توان مالی و بدون هیچ گونه حمایت مالی و رسمی و فشار بر منابع عمومی توسط ساکنین
وجود سرمایههای اجتماعی قابل توجه در این سکونتگاهها (کارمندان ادارات، فرهنگیان، تحصیلکردهها و ….  و توجه به انسجام اجتماعی در این سکونتگاهها)
وجود انگیزه مشارکت ساکنین این سکونتگاهها در بهبود وضعیت زندگی خود
وجود نیروی کار ارزان و جوان در این سکونتگاهها
سکنیگزینی در سر پناه متناسب با توان مالی گروههای کمدرآمد و عدم رواج کارتن خوابی و خیابان خوابی گسترده شبیه سایر کشورهای در حال توسعه
در بودجه سال 1389 کشور اعتباری معادل 250 میلیارد ریال به منظور اجرای طرحها و
برنامههای توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاههای غیر رسمی تخصیصیافته که در کنار بودجههای  استانی و اعتبارات شهرداریها و مشارکت خود ساکنین  میتواند اثرات ارزندهای را در شهرهایی که دارای طرح و برنامههای مصوب ستاد استانی میباشد بجای گذارد.
ضرورت ظرفیتسازی برای ارتقای توانمندی اجتماع محلی و ارتقاءبخشی سکونتگاههای غیررسمی
تغییر در ساختار سیاسی ـ اجتماعی و اقتصادی شهرها، شتاب برای شهرنشینی، افزایش شکاف بین اغنیا و گروههای کمدرآمد با تبعات اجتماعی منفی، اداره و مدیریت مطلوب شهرها را، در رأس چالشهای شهری و منطقهای به ویژه در کشورهای جنوب قرار داده است ولیکن فقدان پذیرش مسئولیت پاسخگویی، به حاد شدن مسائل شهری از جمله اسکان غیررسمی و حاشیهای شدن برخی از اجتماعات در شهرها و پیرامون شهرها دامن زده است. لذا ظرفیتسازی برای مسائل تهدیدکننده توسعه شهری از ضروریترین چالشها در جنوب است. باید توجه نماییم که 40 الی 50 درصد ساکنان در کشورهای جنوب به شیوه غیررسمی مسکن گزیدهاند و نمیتوان بدون توجه به مشارکت آنها تصمیم گرفت و انتظار موفقیت داشت (پیران، 1387: 27).
این نکته امیدبخش است که حداقل در تعدادی از کشورهای جهان در توجه به ارتقای توانمندی اجتماع محلی و ارتقاء بخشی سکونتگاههای غیررسمی اگرچه با سرعتی اندک، موفقیتهای چشمگیری به دست آمده است (هند، مالزی، آفریقای جنوبی، برزیل و …) در این چالش، آموختههایی که به دست آمده بر اهمیت نقش مثبت ظرفیتسازی (Capacity Building)، در ارتقای توانمندی اجتماع محلی و ارتقاءبخشی سکونتگاههای غیررسمی، به عنوان مفهومی با رویکرد به آینده (Visioning) در توسعه شیوههای مدیریت منابع انسانی، اجتماعات محلی، سرمایههای نهادی درون محلی، مهر تأیید نهاده است.توسعه اجتماع محور (Community Driven(Based) Development) به مثابه فرآیند و ابزار ارتقای مشارکت مردمی و برقراری حکمروایی خوب شهری (نظام تدبیر شایسته) و تلاش برای ارتقای وضعیت زندگی فقرا و کمدرآمدها بیش از همه از طریق ارتقای ظرفیتهای فردی، خانوادگی و اجتماع محلی دستیافتنی است (محمدی، 1387: 93). کنترل تصمیمگیریهای از بالا بدون ارتقای ظرفیتهای اجتماع محلی امری دشوار است.
مفهوم ظرفیتسازی
تعریف روشن و کامل از ظرفیتسازی دشوار است. چرا که در حوزههای مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی تعاریف ویژهای از آن به عمل است. این اصطلاح در طی دو دهه اخیر از سوی بیشتر دولتها در کشورهای «جنوب» برای ارتقای مهارتها و تواناییها در رسیدن به منظورهای خاصی که عمدتاً دارای مضمونهای اجتماعی و اقتصادی است به کار رفته است. در سال 1991، UNDP ، ظرفیتسازی را ایجاد محیطی توانمند از طریق به کارگیری سیاستها و چارچوبهای قانونی مناسب، توسعه نهادی، مشارکت اجتماعات محلی (به ویژه زنان)، توسعه منابع انسانی و تقویت سامانههای مدیریتی تعریف نمود. همچنین UNDP، ظرفیتسازی را فرآیندی مداوم و بلندمدت دانست که در طی آن همه عناصر و نهادهای اجتماعی اعم از اجتماعات محلی، نهادهای غیردولتی، نهادهای محلی خدماترسان، موسسات حرفهای و دانشگاهی و غیره در آن مشارکت دارند. در یک گستره محدودتر ظرفیتسازی، به معنای آموزش منابع انسانی و در مفهومی عامتر، به توسعه نهادی (Institutional development) معنی شده است. ظرفیتسازی به شکلگیری شرایطی اشاره دارد که به افزایش توانایی افراد، اجتماعات و نهادها جهت ایفای وظایف مقتضی و انجام
نقشهای محوله به صورت مؤثر، کارآمد و پایدار منجر میگردد (IHS and DPU, Ibid, p1). به تعبیری دیگر ظرفیتسازی اشاره به سرمایهگذاری بر روی مردم، نهادها و شیوههایی است که رسیدن به اهداف معینی از توسعه را برای کشورها میسر میسازد (McGinty&Cook,2002,p1). در ارتباط با مسائل شهری، ظرفیتسازی اصطلاحی است که طی یک دهه اخیر در برنامهها و طرحهای توسعه با رویکرد ویژه به مفهوم پایداری شهری از جمله در ارتباط با ارتقاءبخشی و ارتقای توانمندی اجتماع محلی سکونتگاههای غیررسمی به کار گرفته میشود. در اکثر متون تخصصی، ظرفیتسازی به معنای افزایش قابلیت و توانایی اشخاص، اجتماعات محلی و یا نهادها در انجام مؤثر، کارآمد و پایدار عملکردهایشان تعریف میشود. در این راستا، ظرفیت (Capacity) عبارتست از قدرت یک سامانه، اجتماع، شخص و یا نهاد برای انجام امور Van (Geene,2003,p4)، ظرفیتسازی، دانش، مهارت و فنون اشخاص، گروهها و اجتماعات محلی را جهت مدیریت و تداوم فرآیند توسعه ارتقاء بخشیده و از آن حمایت میکند (Chapman and kirk,2001,P iv). به عبارتی دیگر ظرفیتسازی فرآیندی است که در طی آن اشخاص و گروهها، فعالیتها و مسئولیتهای جدیدی را که از آن تحت عنوان «یادگیری از طریق انجام امور» (learning by doing) نام برده میشود، به عهده میگیرند (A.C.O.R.D,2002,p14). این فرآیند در ارتباط جداییناپذیر با نقش فعال مشارکتی و روند عملی انجام مسئولیتهای پذیرفته شده قرار میگیرد. به عنوان مثال؛ یادگیری نحوه مدیریت و استفاده از سرمایههای یک اجتماع محلی.در رویکردی دیگر ظرفیتسازی فرآیندی است که تحت یک چارچوب مالی و نهادی ساکنان سکونتگاههای غیررسمی به تمرکز بر مسائل و مشکلات حاد سکونتگاه آگاه ساخته، و جهت واقع شدن سکونتگاهشان به عنوان بخش جداییناپذیری از شهر و خروج از حاشیهای بودن، رهنمون میسازد. این امر مستلزم برداشتن موانعی است که آنها را در دسترسی به خدمات مالی، مسکن، زیرساختها، آموزش و دیگر خدمات شهری محدود ساخته است. همچنین مستلزم تشویق آنها برای نهادینه ساختن و ارتقای

پایان نامه
Previous Entries تحقیق درمورد شهرهای جدید، اسکان غیررسمی، مدیریت شهری، حاشیه نشینی Next Entries تحقیق درمورد اسکان غیررسمی، توسعه شهری، توسعه شهر، توانمندسازی