تحقیق درمورد امر به معروف، معرفت بخش، قبض و بسط

دانلود پایان نامه ارشد

انديشه امام خميني(ره)
1ـ عدم احساس استقلال ملت ها و خودباختگي آنها در برابر بيگانگان
سلطه فراگير فرهنگ غرب و شرق بر جوامع اسلامي و باوراندن اين كه چنين جوامعي نمي توانند بدون اتكاي بر فرهنگ غربي و شرقي به حيات خود ادامه دهند و از طرفي تاثيرپذيري برخي روشنفكران داخلي از اين فرهنگ هاي بيگانه , اين باور را در آنها به وجود آورد كه بدون اين قدرت هاي بيگانه ، نمي توانند زنده باشند و يا حق حيات براي آنها ثابت نيست و اين باعث جانشيني فرهنگ بيگانه به جاي فرهنگ ديني و نقطه انحراف از احياگري ناب محمدي ـ صلي الله عليه و آله ـ گرديد. امام خميني در اين زمينه مي فرمايند : ” يكي از مصيبت هاي بزرگي كه براي ملت بار آوردند اين كه ملت را نسبت به خودشان هم بدبين كردند. به اين معنا كه ما اگر يك مريض پيدا كنيم در تهران , الان هم مي گويند كه اينجا نمي شود , برويد به انگلستان , برويد به پاريس , اين مطلبي است كه از دست آنها براي ما پيدا شده است يعني ما خودمان را باختيم در مقابل آنها .”91
2 ـ ايجاد اختلاف در جوامع مسلمين توسط قدرت هاي بيگانه
بعد از جنگ هاي صليبي , غربي هاي براي جلوگيري از قدرت مجدد مسلمانان و گسترش اسلام در قلب اروپا , بهترين چاره را تقسيم امپراطوري اسلام به كشورهاي متعدد ديدند استعمار نو نيز با همين روش ناسيوناليسم و ملي گرايي در بين كشورهاي اسلامي , آنها را بدين تلقيات پوچ و واهي واداشته و باايجاد درگيري هاي قومي ـ نژادي , در بين مسلمين , آنها را از توجه به حركت خزنده در غارت و تاراج سرزمين هاي اسلامي منحرف گردانيد. “92
حضرت امام خميني با تشخيص اين توطئه در جاي جاي پيام ها و سخنراني هاي خود نسبت به اين امر هشدار داده است و فرمودند :”آمريكا و شوروي براي تضعيف اسلام و دولت هاي اسلامي , مشغول فعاليت از قبيل تفرقه افكني و ايجاد تشنجات داخلي به دست عمال مزدور يا فريب خورده و برافروختن جنگ بين كشورهاي اسلامي و مستضعف جهان هستند.”
3ـ تحجرگرايي و مقدس مآبي و عدم درك زمان و مكان
يكي از معضلات عمده در باب احياي دين و انديشه اسلامي , وجود تحجرگرايان و مقدس نماهاي وابسته است . امام خميني در گوشزد كردن خطر اين افراد براي دين و نظام اين چنين مي فرمايند : ” امروز عده اي با ژست مقدس مآبي چنان تيشه به ريشه دين و انقلاب و نظام مي زنند كه گويي وظيفه اي غير از اين ندارند. خطر تحجرگرايان و مقدس نمايان احمق در حوزه هاي علميه كم نيست . طلاب عزيز لحظه اي از فكر اين مارهاي خوش خط و خال كوتاهي نكنند. اينها مروج اسلام آمريكايي اند و دشمن رسول الله .
4ـ برداشت انحرافي از اخبار
يكي ديگر از موانع احياي تفكر ديني در نهضت امام خميني وجود برخي روايات و يا استنباط ها و برداشت هاي نادرست از رواياتي است كه در منابع اسلامي آمده است از جمله , رواياتي كه پرچمداران قيام ها را طاغوت معرفي مي كند و يا قيام هاي قبل از ظهور حجت را شكست خورده تلقي مي نمايد. در حالي كه تمسك به چنين اخباري از جهاتي ممنوع است زيرا برخي از آنها جعلي بوده , برخي مربوط به موضوع و حادثه شخصي بوده و بعضي هم از روي تقيه صادر شده و قسمتي هم حاصل برداشت غلط از آنها بوده است . غير از همه اينها تمسك به چنين رواياتي با ادله قطعي عقلي و نقلي سازگاري ندارد چرا كه وجود آيات و روايات زيادي مثلا درباره امر به معروف و نهي از منكر , مبارزه و جهاد با دشمن , عدم پذيرش ظلم و… وارد شده است كه با مفاد آن روايت در تعارض است . در هر حال اين هم يكي از چالش هاي موجود , بوده است كه حضرت امام خميني در مقابل آن بارها موضع گيري كرده اند.
ايشان در اين خصوص مي فرمايند :” ممكن است فراوان , روايت را نشان بدهند كه (به وسيله ) عمال ظلمه و آخوندهاي درباري در تعريف و تمجيد سلاطين جعل شده است . به طوري كه ملاحظه مي كنيد با دو روايت ضعيف چه بساطي راه انداخته اند و آن را در مقابل قرآن قرار داده اند. قرآني كه جديت دارد (كه ) بر ضد سلاطين قيام كنيد و موسي را به قيام عليه سلاطين وامي دارد . ”
5ـ تحريف بخشي از مفاهيم و آموزه هاي ديني
يكي از آسيب هايي كه در انحراف جامعه اسلامي تاثير بسزايي داشته است تحريف در آموزه هاي ديني است . مثلا توكل كه در اسلام به آن سفارش شده و سازنده است , برخي آن را به معناي تبليغ تنبلي و كسل بودن و تلاش نكردن تعبير و يا تفسير كرده اند و يا زهد را كه به معناي دل نبستن به دنيا است , به معناي رها كردن كار و تلاش در امور زندگي , گرفته اند و يا انتظار فرج كه به معناي آمادگي براي نبرد بزرگ است را , به انتظار نشستن و كاري نكردن و دست روي دست گذاشتن تلقي كرده اند و يا تقيه را كه خود يك روش مبارزه براي حفظ دين و مذهب است به گونه اي معنا و تفسير گرديد كه مانعي در راه مبارزه براي حفظ اسلام و مذهب بود. حضرت امام خميني در اين خصوص مي فرمايند : ” تقيه براي حفظ اسلام و مذهب بود كه اگر تقيه نمي كردند مذهب را باقي نمي گذاشتند. تقيه مربوط به فروع است مثلا وضو را اينطور بگير يا آن طور بگير اما وقتي اصول اسلام و حيثيت اسلام در خطر است ،جاي تقيه و سكوت نيست”.
6ـ استظهار ناقص از حكومت حقه اسلامي
برخي عقيده دارند تشكيل حكومت اسلامي تنها وظيفه امام معصوم است . هر حكومتي جز حكومت معصوم ـ عليه السلام ـ ناحق است . يكي از طرفداران اين نظريه مي گويد : ” شما آن مصداق حاكم اسلامي را نشان بدهيد , اوني كه معصوم از گناه باشد , اوني كه از هوي و هوس و حب و رياضت و شهوت و غضب و تمايلات نفسي به هيچ وجه در او اثر نكند , نشان دهيد , او بيايد ميدان جلو بيفتد , ملت مي افتد به پايش . ”
حضرت امام راحل در پاسخ به اين نوع تفكر مي فرمايند: ” اعتقاد به چنين مطالبي يا اظهار آنها , بدتر از اعتقاد و اظهار منسوخ شدن اسلام است … هر كه اظهار كند كه تشكيل حكومت اسلامي ضرورت ندارد. منكر ضرورت اجراي احكام شده , و جامعيت احكام و جاودانگي دين مبين اسلام را انكار كرده است . “
7 ـ جدايي دين از سياست :
يكي ديگر از عوامل انحراف و سقوط قدرت مسلمين , تلقي جدا بودن دين از سياست و ترويج آن است . لازم به ذكر است كه ريشه چنين تفكري به اروپا و به پايان قرون وسطي برمي گردد. و پيدايش اين تفكر در اروپا به منظور تقليل و يا از بين بردن قدرت كليسا و نيز فلسفه” اسكولاستيك ” حاكم بر آن بود. بديهي است وارد كردن چنين تفكري در فرهنگ اسلامي سزاوار نبوده و امري نابخردانه است چرا كه اولا : اسلام مانند مسيحيت موجود در تبيين جهان و قبض و بسط علم , متحجرانه برخورد نكرده است . ثانيا : در ايدئولوژي و حكمت عملي هم , روش مسيحيت را كه تنها به حوزه اخلاق پرداخته و از حوزه هاي گوناگون ديگر غفلت كرده بود , نپذيرفته است و علماي اسلام نيز مانند علماي مسيحيت نبوده اند. در هر حال جامعه مسيحيت براي كاستن مشكلات خود , سكولاريسم كه همان دنيايي كردن دين و يا جدايي دين از سياست است را دامن زدند و با انگيزه هاي سياسي به بخش و نشر آن پرداختند .
متاسفانه جوامع مسلمين نيز از خطر اين نوع تفكر در امان نماند و بعضي از علماي حكومت هاي مسلمين و نيز بعضي از روشنفكران وابسته به ترويج و اشاعه اين تفكر ناميمون در جوامع ديني كردند و اثرات نامطلوب آن هم بر اين جوامع و جامعه اسلامي ايران هويدا گرديد و اين خود , ضربه سنگيني بر پيكره قدرت سياسي اسلام وارد كرد كه حضرت امام خميني به مبارزه با اين تفكر برآمد و بارها و بارها بر عدم جدايي دين از سياست و منحرف بودن كساني كه به اين قضيه دامن مي زنند , تصريح فرمودند.
8 ـ تجددخواهي روشنفكران متاثر از فرهنگ غرب و شرق
تاثيرپذيري شتابزده از فرهنگ بيگانه و باور اين كه سعادت ما در گرو پذيرش شش دانگ و دربست فرهنگ و عملكرد بيگانه است نشانه تاثير هجوم افكار بيگانگان غربي و شرقي در كشورهاي اسلامي بود كه اين عامل نيز يكي از مشكلات مهم در استقرار فرهنگ ديني و موجب اختلال عزت اسلامي بود.
در جامعه هيچ انقلاب اساسي رخ نمي دهد مگر اينکه انقلابي در تفکر و انديشه ها حاصل شود و اين امر نيز محقق نخواهد شد مگر با قيام محيياني که به اصول و مباني توحيدي الهي واقف بوده و خود را وقف در اين عرصه بنمايند . و موفقيت و به سرانجام رسيدن انقلاب خونين جمهوري اسلامي را مديون تلاش بزرگاني هم چون آيت الله طالقاني و شهيد مطهري و حضرت امام هستيم که در فضاي آکنده از کفر و مادي گرايي به روشن گري اسلام ناب محمدي (ص) پرداخته اند و اين امر مرهون بازگشت قران به متن جامعه و جهت گيري از سيره وسنت خاندان وحي خواهد بود.
امام خميني (ره) بحث ولايت فقيه مظلوم را از قلمرو فقه بيرون کشيد و به جايگاه اصلي اش که مساله کلامي است نشاند ، آن گاه با براهين عقلي و کلامي اين مساله را شکوفا کرد .93

جمع بندي فصل اول:
پيامبر اکرم (ص) انسان ها را به دين اسلام دعوت مي کند، پس اسلام ماية حيات بلکه عين حيات است و آن چه مايه و منشأ حيات است هرگز نمي ميرد، پس مراد از احياي دين چيست؟ با تسامح بايد گفت که احياي دين عبارت است از فعال کردن دين در قلمرو حيات انساني ( چه در حوزه فردي و چه در حوزه اجتماعي )، نقش آفريني دين در فکر و فعل وحرکت انسان مي شود ، بنابراين احياي دين يعني تصحيح فهم ديني ، تصحيح سير و مسير دين داري و رفتار دين داران و گرنه هرگز دين نمي ميرد. به تعبير استاد مطهري ” خورشيد دين هرگز غروب نمي کند که از نو طلوع کند. “
رسالت ائمّه اطهار”عليهم السلام” در طول حياتشان احياگري بود فلذا تاريخ احياگري از صدر اسلام بوده تا الان . اما سير تحوّل جنبش هاي اسلامي از سيد جمال الدين اسدآبادي شروع شده تا اينکه اين جنبش با انقلاب اسلامي به سر مقصد خود رسيد. احياگران و مصلحان زيادي در اين مدت براي معرفت بخشي و احياگري ديني تلاش کرده اند،گرچه روش ها و ابزارهاي متعدد و متفاوتي داشتند ولي داراي جهان بيني واحد يعني توحيد وخدامحوري بودند و در همين راستا قائل بودندکه براي احياي تفکر ديني بايد ” قرآن ” به متن جامعه برگردد. در ايران عزيزمان، بزرگ مردانِ ديني و انقلابي بودند که با آسيب شناسي ديني و معرفت افزايي ديني، به کشتي انقلاب کمک کردند تا از سيطره افرادي که با رفتارها و کردار هاي غير ديني و احيانا ضد ديني حاکميت ميکردند ، خارج شده و به دست صاحب واقعي آن ، “وليّ فقيه ” برسانند. از جمله اين عالمان طريق هدايت حضرت آيت الله طالقاني و استاد مطهري بودند که با درد آشنايي و دغدغه مندي خود، زمان آگاهي و بلاغت گفتار خود آسيب شناسي فکرديني و رفتارديني ميکردند و براي جامعه و رهپويان حقيقت اسلامي جامع و معتدل ارائه مي دادند ،فلذا اهميت اين امر مي طلبد که از مباني معرفت شناختي آيت الله طالقاني و استاد مطهري که از پيش کسوتان انقلاب اسلامي بودند، بحث کنيم تا پشت صحنه هاي معرفتي انقلاب اسلامي کشف شود .

فصل دوم :
مباني معرفت شناختي دين در انديشه آيت الله طالقاني(ره)

2 ـ 1 : روش هاي معرفت شناختي ديني :
مقدمه :
حرکت رو به کمال انساني از معرفت و شناخت آغاز و با خواست واراده پديد مي آيد. هرچه شناخت آدمي از خود ، هستي و اغاز و انجام آن روشن تر و عميق تر گردد ، حرکت به سوي کمال شتاب مي گيرد و نشاط و طراوت تازه اي مي يابد و آدمي را به منزلت انساني و حقيقي اش نزديک تر مي سازد . شناخت اسماء الهي ، آدم (ع) را مسجود ملائکه ساخت. و خلعت خلافت الهي را برازنده او گردانيد. چنين شناختي فلسفه وجودي آدمي را معنا مي بخشد و تجلّي رحمت الهي در ميان بندگان مي گردد.
براي رسيدن به چنين معرفتي بايد از روش هاي معرفتي استفاده نمود، روش يعني چگونگي کشف و استتخراج معاني و مقاصد متون ديني. يعني وقتي با متون دين مواجه مي شويم از چه روشي براي تبيين و تفهيم اين متون استفاده مي کنيم.
بابررسي آثارو مباني آيت الله طالقاني اين مطلب به نظر مي رسد که روش معرفتي

پایان نامه
Previous Entries تحقیق درمورد سرچشمه ها، نهج البلاغه، اصالت وجود Next Entries تحقیق درمورد سوره بقره