تحقیق درباره پژوهش کیفی، جامعه آماری، بازآفرینی، تحلیل محتوا

دانلود پایان نامه ارشد

گرفته است (وبر،26 1990). تحليل محتواي كيفي در جايي كه تحليل كمي به محدوديت‌هايي مي‌رسد،‌ نمود مي‌يابد. بنابراين تحليل محتواي كيفي را مي‌توان روش تحقيقي براي تفسير ذهني محتوايي داده‌هاي متني از طريق فرايندهاي طبقه‌بندي نظام‌مند، كد‌بندي، و تم‌‌سازي يا طراحي الگوهاي شناخته شده دانست (هسی و شنون،27 2005: 15). همچنين يکي از ويژگي‌هاي بنيادين پژوهش‌هاي کيفي نظريه‌‌پردازي به جاي آزمون نظريه است (ایمان، 1388: 172). با تحليل کيفي مي‌توان يك رويكرد تجربي، روش‌شناسانه و كنترل‌شده مرحله‌به‌مرحله را با رعايت عناصر مورد مطالعه در نظر گرفت (مایرینگ،28 2005: 10).
اين تعاريف بيان مي‌كنند كه تحليل محتواي كيفي به محققان اجازه مي‌دهد اصالت و حقيقت داده‌ها را به گونه ذهني، ولي با روش علمي تفسير كنند. عينيت نتايج به‌وسيله وجود يك فرايند كد‌بندي نظام‌مند تضمين مي‌شود. تحليل محتواي كيفي به فراسويي از كلمات يا محتواي عيني متون مي‌رود و تم‌ها يا الگوهايي را كه آشكار يا پنهان هستند به صورت محتواي آشكار مي‌آزمايد (یانزانگ،29 2006: 20). بنابراين يكي از موضوعات درخور توجه در تحليل محتواي كيفي،‌ تصميم‌گيري درباره اين موضوع است كه آيا تحليل بر محتواي پنهان تأكيد مي‌كند يا آشكار (کوندراچی،30 2002: 224-230)؛ زيرا محتواي آشكار و محتواي پنهان در تحليل محتواي كيفي به تفسير مربوط‌اند، ولي تفسيرها در عمق و سطح انتزاع متفاوت‌اند (گراندهیم و لوندمن،31 2004: 105-112). همين عامل موجب شده است كه محققان، تحليل محتواي كيفي را به‌منزله روشي انعطاف‌پذير، به‌ويژه براي داده‌هاي متني در نظر بگيرند (کاواناگ،32 1997: 5-16).
3-2-3- رويكرد‌هاي تحليل محتواي كيفي
بر اساس نظريه شي‌يه و شانون مي‌توان رهيافت‌هاي موجود در زمينه‌ تحليل محتوا را به سه دسته تقسيم كرد كه عبارت‌اند از: 1. تحليل محتواي عرفي و قراردادي؛33 2. تحليل محتواي جهت‌دار؛34 3. تحليل محتواي تلخيصي يا تجمعي.35
در مجموع مي‌توان گفت که همه رويكردهاي تحليل محتواي كيفي از يك فرايند مشابه پيروي مي‌كنند كه هفت مرحله را دربرمي‌گيرد: 1. تنظيم كردن پرسش‌هاي تحقيقي كه بايد پاسخ داده شوند؛ 2. برگزيدن نمونه مورد نظر كه بايد تحليل شود؛ 3. مشخص كردن رويکرد تحليل محتوايي كه بايد اعمال شود؛ 4. طرح‌ريزي كردن فرايند رمزگذاري؛ 5. اجرا كردن فرايند رمزگذاري؛ 6. تعيين اعتبار و پايايي؛ 7. تحليل كردن نتايج حاصل از فرايند رمزگذاري (کايد).
3-2-4- تحليل محتواي جهت‌دار
گاه نظريه يا تحقيقاتي قبلي درباره يك پديده مطرح‌اند كه يا كامل نيستند يا به توصيف‌هاي بيشتري نيازمندند. در اين حالت محقق كيفي، روش تحليل محتوا با رويكرد جهت‌دار را برمي‌گزيند (پوتر و دانرستین،36 1999: 258-284). اين روش را معمولاً براساس روش قياسي متکي بر نظريه طبقه‌بندي مي‌كنند كه تمايزات آن با ديگر روش‌ها براساس نقش نظريه در آنهاست. هدف تحليل محتواي جهت‌دار معتبر ساختن و گسترش دادن مفهوميِ چارچوب نظريه و يا خود نظريه است. نظريه ازپيش‌موجود مي‌تواند به تمركز بر پرسش‌هاي تحقيق كمك كند. اين امر پيش‌بيني‌هايي را درباره متغيرهاي مورد نظر يا درباره ارتباط بين متغيرها فراهم مي‌کند. اين موضوع مي‌تواند به تعيين طرح رمز‌گذاري اوليه و ارتباط بين رمزها كمك كند، كه نشان‌دهنده مقوله‌بندي به شيوه قياسي است (مایرینگ،37 2000: 10). تحليل محتوا با رويكرد جهت‌دار نسبت به ديگر روش‌هاي تحليل محتوا از فرايند ساختار‌مندتري برخوردار است (هیچی و کیپینگ،38 1996: 81-91).
با به‌كار بردن نظريه‌هاي موجود يا پژوهش‌هاي پيشين، پژوهشگران كار خود را با شناسايي متغيرها يا مفاهيم اصلي براي طبقه‌بندي رمزهاي اوليه آغاز مي‌كنند (پوتر و دانرستین، 1999: 258-284). در مرحله بعد تعريف‌هاي عملياتي براي هر مقوله با استفاده از نظريه مشخص مي‌شود.
رمزگذاري براساس پرسش تحقيق مي‌تواند با يكي از اين دو راهكار آغاز شود:
1. اگر هدف تحقيق، شناسايي و مقوله‌بندي همه موارد مربوط به يك پديده ويژه است، بايد كل متن مطالعه شود و آن بخش‌هايي كه براساس برداشت اوليه ما مشخص مي‌شوند، علامت‌گذاري گردند. در مرحله بعدي براساس رمزهاي از پيش ‌تعيين ‌شده (بر اساس نظريه) قسمت‌هايي كه علامت‌گذاري شده‌اند، رمزگذاري مي‌شوند. به هر بخش از متن كه در اين رمزگذاري اوليه جاي نمي‌گيرد، مي‌توان رمزي جديد داد؛
2. رمزگذاري آني با استفاده از رمزهاي ازپيش‌تعيين‌شده: داده‌هايي را كه نمي‌توانيم رمزگذاري كنيم، مشخص و سپس تحليل مي‌كنيم تا اين كه معين شود آيا آن‏ها يك مقوله‌اند يا زيرمقوله رمزهاي موجود؟ برگزيدن اينكه از كدام ‌يك از اين رويكردها استفاده شود، بستگي به داده‌ و هدف محقق دارد.
اگر محقق بخواهد اطمينان يابد که همه معاني مرتبط با پديده مورد نظرش را مد نظر قرار داده است، بايد نخست موارد شناسايي‌شده را علامت‌گذاري كند و تا كسب قابليت اعتماد، رمزگذاري انجام نشود. اگر محقق اطمينان يافت كه رمزگذاري اوليه شناسايي مرتبط با متن، فاقد سوگيري است مي‌تواند رمزگذاري را آغاز كند.
بسته به نوع و گستردگي يك مقوله، محقق ممکن است نياز داشته باشد با تحليل پي‌درپي‌، در شناسايي زيرمقوله بكوشد. يافته‌هاي ناشي از تحليل محتواي جهت‌دار مي‌توانند پيشنهادهايي براي حمايت يا عدم حمايت از يك نظريه داشته باشند. اين مدارك مي‌توانند به وسيله نشان دادن رمزها و از طريق مثال‌ها و توصيف‌ها معرفي شوند. البته نظريه يا پژوهش‌هاي پيشين ما را براي بحث درباره يافته‌هايمان راهنمايي مي‌كنند. مقوله‌هاي مشخص‌شده در تحقيقات مي‌توانند ديد متضادي از نظريه‌ها را ايجاد كنند و يا مي‌توانند در جهت اصلاح، گستردگي و تقويت‌كردن نظريه، تأثير بگذارند. يكي از نقاط قوت تحليل محتواي جهت‌دار را مي‌توان پشتيباني از نظريه‌هاي موجود و همچنين ايجاد فهمي گسترده‌تر از آن دانست. به همين منظور، رويكرد جهت‌دار مي‌تواند در اينجا به‌منزله رقيب پارادايم طبيعت‌گرا عمل كند.
استفاده از نظريه‌هاي موجود مي‌تواند داراي محدوديت‌هاي ذاتي براي محقق باشد؛ مانند گرايش به سوگيري39 نسبت به جانب‌داري از نظريه. پس محقق ممكن است تمايل يابد که به دنبال شواهد و مدارك تاييدكننده نظريه باشد؛ بنابراين، بي‌طرفي يا اثبات قابليت اعتماد (داشتن روايي و پايايي) مي‌تواند ملاكي باشد كه محقق براي متعادل ساختن نسبتِ مفهوم به مشاهدات، در تحقيق خود در نظر بگيرد (لینکولن و گوبا،40 1985).
در نمودار شماره 3-1 مدل مقوله‌بندي قياسي نشان داده شده است که در آن محقق با به‌كار بردن نظريه‌هاي موجود در شناسايي و رمزگذاري داده‌ها اقدام مي‌كند. در اينجا محقق بايد از نظريه در رمزبندي استفاده كند. بنابراين قياس اصلي در اينجا نظريه ازپيش‌موجود است و نه نظر محقق. در اين‏جا جهت پايايي به بازبيني مجدد و در صورت لزوم بازبينيِ مقوله‌بندي داده‌ها در دو مرحله پرداخته مي‌شود.

نمودار 3-1: مدل مرحله كاربرد مقوله‌بندي قياسي (مایرینگ، 2005: 10)

3-3- شیوه گردآوری اطلاعات پژوهش
بررسی اسناد و مدارک (روش کتابخانه‏ای): روش کتابخانه‏ای در تمامی پژوهش‏های علمی مورد استفاده قرار می‏گیرد؛ اما در برخی از آن‏ها در بخشی از فرآیند پژوهش از این روش استفاده می‏شود و در برخی دیگر موضوع پژوهش از حیث روش، ماهیتا کتابخانه‏ای است (حافظ‏نیا، 1386: 164). اطلاعات لازم در این پژوهش از طریق مطالعه اسناد و مدارک، کتب، مقاله‏ها و سایر منابع کتابخانه‏ای گردآوری شد.
3-4- ابزار پژوهش
ابزارهای مورد استفاده برای جمع‏آوری اطلاعات در این پژوهش عبارت است از «فیش» و از فیش‏برداری و کدگذاری داده‏ها بر اساس جامعه‏ی آماری استفاده می‏شود.
3-5- پژوهش کیفی
پژوهش کیفی روش منظم برای توصیف اجزای شرایط و ویژگی‏هایی درباره پدیده‏های انسانی است که قابل تبدیل به کمیت نیستند؛ به عبارت دیگر، پژوهش کیفی: جمع‏آوری، تحلیل و تفسیر داده‏های غنی و روایت‏گونه است به منظور درک عمیق مفاهیم و پدیده‏هایی که به خاطر وجود عامل انسانی در آن‏ها پیچیدگی زیادی دارند (شمس معطر، 1388: 7) و (سینوف،41 2007: 104 و 105) و (پولیکینگ‏هورن،42 2005: 137) و (بون،43 2005: 208) و (صدوقی، 1387: 56). پژوهش کیفی سوال‏هایی مطرح می‏کند تا مفهوم ابعاد و تجربه‏های مختلف زندگی انسان‏ها و محیط اجتماعی آن‏ها بهتر درک شود (فوسی،44 2002: 717).
3-6- پایایی و روایی در پژوهش کیفی
مفهوم پایایی و روایی در پژوهش‏های کیفی (بسته به نوع پژوهش) دارای حدی از پیچیدگی و در برخی موارد پرداختن به پایایی گمراه‏کننده است. اگر یک مطالعه‏ی کیفی از طریق معیار پایایی مور توجه قرار گیرد، نتیجه، بیشتر آن می‏شود که مطالعه مورد نظر تا حدی مطلوب و معتبر نسیت. این امر متناظر این پرسش است که «چگونه یک مصاحبه‏کننده می‏تواند مخاطبانش را متقاعد سازد که یافته‏های پژوهش ناشی از یک پرس‏وجو ارزش توجه دارند؟» (خسروی، 1387: 178). شیوه‏های جذابی همچون مصاحبه، مشاهده و ثبت کردن، به اعتبار و اعتماد و ساخت‏هایی متعدد از واقعیت منجر خواهد شد. یک پژوهشگر کیفی می‏تواند از چندین پژوهشگر استفاده کرده و نظریه‏ها و تبیین‏های نشات گرفته از مطالعات تکمیلی پژوهشگران یعنی همکاران پژوهشی را مورد توجه قرار دهد. مثلث‏سازی به معنی یک روش روایی تعریف شده است که در آن محقق در پی تقارب منابع چندگانه و متفاوت اطلاعاتی برای شکل دادن فرضیه‏ها یا مقوله‏های پژوهش است (همان: 184).
3-6-1- پایایی و روایی پژوهش
همان‏گونه که در قسمت «پایایی و روایی در پژوهش کیفی» توضیح داده شد، در پژوهش‏های کیفی برای افزایش اعتبار و دقت در پژوهش سعی می‏شود از تقارب بین منابع مختلف که به یک مقوله پرداخته‏اند استفاده شود. در این پژوهش نیز با استفاده از منابع و کتب خارجی و داخلی، مقاله‏ها و سایر منابع سعی شده است از دیدگاه‏های متفاوتی به این مقوله پرداخته شود.

3-7- جامعه آماری
جامعه آماری عبارت است از «تعدادی از عناصر مطلوب مورد نظر که حداقل دارای یک صفت مشخصه باشند» (آذر و مومنی، 1384: 5). در تعریفی دیگر، جامعه آماری عبارت است از: «کلیه عناصر و افرادی که در یک مقیاس جغرافیایی مشخص (جهانی یا منطقه‏ای) دارای یک یا چند صفت مشترک می‏باشند» (حافظ‏نیا، 1386: 120). با استفاده از این تعریف‏ها، جامعه آماری در این پژوهش عبارت است از: «کلیه کتاب‏ها، مقاله‏ها، گزارش‏ها و مجله‏های قابل دسترسی مربوط به امپراتوری هخامنشیان».
3-8- نمونه آماری
نمونه‏های آماری در این پژهش به دو دسته تقسیم می‏شوند که عبارت اند از:
دسته اول «منابع خارجی»: منابع خارجی شامل مقاله‏ها، کتاب‏ها، پژوهش‏ها و … نویسندگان خارجی می‏باشد که بیشتر به صورت اصل ترجمه متون و لوح‏ها و شواهد و مشاهده‏ها و دانسته‏های خود نویسنده بوده و کمتر به صورت بازآفرینی و بازچینی داده‏ها و ایجاد دوباره می‏باشد.
دسته دوم «منابع داخلی»: منابع داخلی شامل مقاله‏ها، کتاب‏ها، پژوهش‏ها و … نویسدگان داخلی می‏باشد که بیشتر به صورت تالیف، ترجمه، بازآفرینی، بازچینی و ایجاد دوباره می‏باشد. در این بین، منابع ارزشمند و نفیس نیز بسیار وجود دارد.
3-9- شیوه تحلیل داده‏های پژوهش
در این پژوهش با توجه به بررسی اسناد و مدارک و کیفی بودن داده‏های جمع‏آوری شده، برای تحلیل از تحلیل محتوا به صورت کیفی و از نوع تحلیل محتوای جهت‏دار استفاده شده است.

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده‏ها و یافته‏های پژوهش

4-1- مقدمه
در سه فصل گذشته، کلیات پژوهش، مبانی نظری و روش شناسی تحقیق بیان گردید. در این فصل با تمرکز بر سوال‏های پژوهش، روند تعریف جنبه‏های تحلیل، جمع‏آوری و رمزگذاری داده‏ها برای ایجاد مقوله‏ها، بازبینی مقوله‏ها و برنامه مرزبندی، کار پایانی بر روی متن، ارائه گزارش بر اساس سوال‏های پژوهش تشریح می‏شود. اجزا، مقوله‏های اصلی و زیر مقوله‏های نظام اداری امپراتوری هخامنشیان در این فصل تعریف و تبیین می‏شوند.
4-2- گام‏های تجزیه و

پایان نامه
Previous Entries تحقیق درباره ایران باستان، هخامنشیان، بوروکراسی، اهورامزدا Next Entries تحقیق درباره هخامنشیان، نظام اداری، منابع انسانی، نظام مالی