تحقیق درباره هلال ماه، ارتکاب جرم، محل وقوع جرم، امام صادق

دانلود پایان نامه ارشد

ضرب و شتم مشاهده کند، “بايد صدور جواز دفن را به نظريهي پزشکي قانوني موکول نمايد. و اگر در محل پزشک قانوني نباشد يا نتواند حاضر شود، از پزشک مورد اعتماد ديگري دعوت به عمل ميآيد…”.761 به هر حال “تعيين علّت و چگونگي مرگ متوفي در جرايم ارتکابي، از مهمترين اقدامات تحقيقي و کارشناسي پزشکي است که به ترسيم صحيح عمل ارتکابي و شناسايي مرتکب آن، کمک شايان ميکند”.762 هر چند گاهي تعيين دقيق علت مرگ ممکن نيست.
– تشخيص هويت متوّفي: يکي از وسايل تشخيص هويت “تطبيق اثر انگشت با سوابق انگشت اشخاص در دايرهي انگشت نگاري”763 به عنوان مرجع کارشناسي است.
در تعيين هويت افراد قرباني و حتي مجرم ومظنون (در جهت کشف جنايت) از روش DNA (آزمايش هستهاي سلول) نيز همانند اثر انگشت استفاده ميشود. 764
1ـ1ـ3 ارجاع به کارشناس براي تعيين مسئوليت کيفري:
-تشخيص آسيبهاي رواني:
روانپزشک قانوني وظيفهي تشخيص قدرت ادارهي امور يا عدم آن و تعيين مسئوليت متهمين را بر عهده دارد.765 با آزمايشهاي مختلف رواني که موضوع روانپزشکي قانوني است، ابتلاي متهم يا بزهکار و يا يک فرد عادي به انواع بيماريها واختلالات رواني و ميزان عقبماندگي ذهني و ميزان مسئوليت وي مشخص ميگردد.766 جنون در حال ارتکاب جرم يکي از اختلالات رواني است که رافع مسئوليت کيفري بوده و تشخيص و تعيين آن امري ماهوي و در اختيار دادگاه است.767 ” نظر پزشک قانوني در خصوص جنون يا عدم جنون شخص، مانند نظر ساير کارشناسان و اهل خبره است که هرگاه بر خلاف اوضاع و احوال محقق قضيه نبوده و بطلانش محرز نباشد، معتبر است…”.768
– تشخيص بيماري صعبالعلاج: “تشخيص بيماري صعبالعلاج محکوم براي توقف اجراي حکم و آزادي از زندان با توجه به تشخيص پزشکي قانوني و دادگاه است”.769
– تشخيص انجام عمل مجرمانه توسط متهم (از طريق آزمايش): به طور مثال تشخيص اعتياد، شرب خمر و مسلوبالاختيار بودن دراثر مستي از طريق آزمايش در پزشکي قانوني امکانپذيراست.
1-2 پليس علمي:
امروزه براي مبارزه با بزهکاري، کشف جرايم و دستگيري مجرمين ، از روشهاي خاص علمي و متخصصين پليس علمي استفاده ميشود. پليس علمي با بازرسي و ملاحظهي وقوع جرم و توصيف کامل و ترسيم محل وقوع جرم، تشخيص هويت و معاينهي جسد و … دادگاه را در کشف حقيقت ياري ميرساند.
انگشت نگاري:
“انگشتنگاري” يکي از موارد کارشناسي در جهت کشف جرم است که توسط پليس علمي صورت ميگيرد. “انگشت نگاري به لحاظ (تفاوت خطوط نوک انگشتان افراد) موجب علم و قطع مي شود”.770
تنآزموني(مشخصات بدن و چهرهي افراد)، آسيبشناسي و سمشناسي ( انواع لکههاي خون، مو، آب دهان و …)، اسلحهشناسي و بررسي اسناد مشکوک (تشخيص اصالت سند يا جعلي بودن)، تجزيهي جوهر، مقايسهي نوع کاغذها و … ازجمله مواردي است که پليس علمي انجام ميدهد.771
2-ارجاع به کارشناس براي بررسي شخصيت متهم و علل و انگيزه هاي جرم:
بررسي شخصيت متهم از طريق آزمايشهاي پزشکي يا روانشناسي و بررسي اجتماعي ، توسط متخصصان علوم انساني، مانند پزشک روانشناس، جرمشناس، جامعهشناس و روانکاو به عمل ميآيد.
2- 1 رجوع به روان شناس جنايي:
“روانشناس جنايي به بررسي مربوط به حالات و آسيبهاي رواني جهت مطالعهي شخصيت متهم و شناخت علل و انگيزههاي تبهکاران ميپردازد”.772
2-2 رجوع به کارشناس جرمشناس:
در جرمشناسي عمومي علل وقوع جرايم و رفتار ضد اجتماعي افرادي که در مظان ارتکاب جرم بوده و حالت خطرناک دارند بررسي ميشود. جرمشناسي از آن جهت حايز اهميت است که در صورت پي بردن به شخصيت بزهکاران حرفهاي و به عادت، ميتوان با نظارت و برنامهريزي، از وقوع جرايم ايشان جلوگيري کرد.773
2-3 جامعهشناس و روانکاو
جامعهشناس و روانکاو نيز در تشخيص علت و انگيزهي جرم با توجه به شخصيت متهم و موقعيت فردي و اجتماعي وي، محيط زندگي، دوستان و… اظهار نظر ميکنند. البته “… تحقيقات و معاينات آنان دربارهي شخص متهم، شهادت تلقي ميشود نه کارشناسي و اگر براي توضيح به جلسهي دادرسي دعوت شوند، قسم شهادت ياد خواهند کرد”.774
3-ديگر موارد ارجاع به کارشناس در امور کيفري:
* ارائهي گواهي پزشکي براي ترک خدمت: گواهي پزشکي(نظر کارشناس) که مطابق مقررات صدور يافته، قابل تخديش نيست.775
* تعيين ميزان تقصير: به طور مثال در تصادفات “اصولاً تعيين ميزان تقصير راننده بر عهدهي اعضاي هيأت کارشناسان تصادف است”.776
مبحث دوم : موارد و مصاديق رجوع به اهل خبره در فقه
گفتار اول : مباحات، محرمات و نجاسات
1ـ رجوع به اهل خبره در جهت حکم به اباحه و حليّت:
1ـ1 تشخيص اهل خبره در فلسدار بودن ماهي:
در صورتي که دو شاهد اهل خبره شهادت دهند ماهي فلسدار است، براي اشخاصي که نميدانند فلسدار است يا نه، محکوم به حليت است.777
1ـ2 تشخيص معلّمه بودن کلب: براي مباح بودن صيد، سگ بايد معلمه778 باشد. معلمه بودن سگ نيز به تکرار اموري است. و “تکرار اين امور به عدد نيست… بلکه بايد به عرف و اهل خبره مراجعه کرد”.779
1ـ3 قطع اوداج اربعه (چهار رگ): ذبح شرعي حيوان با قطع اوداج اربعه و “به تشخيص اهل خبرهاي که به آن ممارست دارند ” انجام ميشود. 780
1ـ4 بعضي از فقهاء گفتهاند در طهارت پنيرمايه شرط است که بره يا بزغاله غير از شير نخورده باشد، والّا پنيرمايه نجس است. حال تشخيص اينکه بره از شير خورده يا چريده با اهل خبره است. 781
2ـ رجوع به اهل خبره در جهت حکم به نجاست و حرمت: يکي ازراههاي اثبات اسکار (مستکننده بودن) عصير (شراب انگور) وحکم به نجاست و حرمت آن، قول اهل خبره است.782 در مستکننده بودن فقاع نيز بايد به اهل خبره مراجعه کرد.783 “اگر مکلف خودش يقين به سکران نداشته باشد اخبار اهل خبرهي مورد اطمينان کفايت ميکند”.784 البته برخي معتقدند: “… براي قول اهل خبره اعتباري نيست. و آنچه از قول اهل خبره حاصل ميشود بيشتر از ظن نيست”.785 همچنين در حکم کردن به طهارت و حليت شراب در فرض جدا کردن الکل “زماني که از قول اهل خبره اطمينان حاصل شود که ديگر حاوي آنچه که موجب سکران (مستي) خفيف يا مقدمهي آن ميشود، نيست، کفايت ميکند…”.786
در درمان با نجاسات: برخي از فقهاء معتقدند: “اگر مريض از قول پزشکان حاذق يا اهل خبرهي مورد اعتماد علم به مداوا با مسکر پيدا کند، مداوا با آن جايز است”.787هر چند برخي از فقهاء با استناد به روايتي از امام صادق(ع)788، تداوي با مسکر را جايز نميدانند.789
در معالجهي مرض با بول گفته شده است: “اگر منحصر به خوردن بول باشد واهل خبره تشخيص علاج به آن را بدهند، معالجه با آن مانعي ندارد”.790
3ـ رجوع به اهل خبره در جهت حکم به حرمت:
3ـ1 شناخت آلات لهو: در خصوص شناخت آلات لهو791 و تمييز آن از آلات غيرلهو، مرجع اهل خبره است.792 کارشناس با آگاهي از ملاکات شرع، شايد تنها مرجعي است که قادر است موسيقي اصيل و صحيح را از مبتذل تمييز دهد.و تعيين دقيق جزئيات مفصل آن (که مممکن است قابليت لهوي شدن را نيز داشته باشد)، از عهدهي متخصص برميآيد.793
3ـ2 تشخيص طلا يا نقره بودن انگشتر: در هنگام شک در طلا يا نقره بودن انگشتر (در جهت حکم به حرمت استفاده براي مردان) به اهل خبره مراجعه ميشود.794
گفتار دوم: عبادات
1ـ تشخيص داخل شدن وقت نماز: يکي از راههاي ثابت شدن وقت نماز، “اذان مؤذن ثقهي عارف است”.795
” اعتماد بر اذن ثقه از باب رجوع به اهل خبره است…هرچند که مخبربه آن حدسي و يا به منزلهي حدس است”.796 اما “رجوع به اهل خبره در صورتي که مکلف خودش متمکن از تحصيل علم باشد مشکل است خصوصاً اگر قول خبره مفيد اطينان فعلي نباشد”.797
2ـ تشخيص قبله: اگر کسي در تشخيص قبله عاجز باشد، ميتواند به اهل خبره رجوع کند.798 به طور کلي در تشخيص قبله به ظن عمل ميشود. ظني که از توجه به محرابها و قبور مسلمانان و يا از اقوال اهل خبره و قواعد هيأت و طرق ديگر حاصل ميشود.799
اهل خبره توسط علائمي که مطابق قواعد رصد (نجوم) است، ميتوانند قبله را مشخص کنند، مانند بهرهگيري از اسطرلاب.800 و اين علائم امارهاي است که “بر اعمال ساير امارات ظنيه مقدم است و نسبت به شخص خبره و عارف به قواعد رصد موجب قطع به جهت ميشود و اما نسبت به غيرعارف …اگر چه قطع حاصل نشود… اما از جهت اينکه شهادت اهل خبره بر جهت ميباشد، ظن خاص است که مقدم بر ظنون مطلق ديگري ميشود که حجيّتشان در اين جا ثابت نيست”.801
البته در اهل خبره شرايط شهادت شرط نيست و قول ايشان “اگر چه از روي حدس است، اما از باب حجيت قول اهل خبره معتبر ميباشد؛ بنابراين تعدد معتبر نيست”.802
علاوه برتعدد، عدالت و اسلام نيزدر اهل خبرهاي که قواعد هيأت را ميداند، شرط نميباشد. فقهاء معتقدند “اگر عادلي از جهت قبله خبر دهد و به قول وي ظن حاصل نشود، اما فاسق يا کافر به خلاف آن خبر دهند و ظن حاصل شود، از جهت اينکه اهل خبرهاند به قول ايشان عمل ميشود”.803 و عدم اطمينان به اسلام اهل خبره افزون بر عدالتشان مانع از حصول ظن نيست. البته زماني ميتوان به ظن حاصل از قول کافر و مثل او عمل کرد که “ظن قويتري از آن نباشد”.804
حتي گاهي به قول فاسق يا کافري که خبره است علم يا اطمينان حاصل شده اما از قول عادل به خاطر کم بودن آگاهي و شناخت او علم حاصل نميشود.805 برخي از فقهاء نيز رجوع به فاسق و کافر را به طور مطلق جايز ندانسته و تنها در هنگام تعذر جايز ميدانند.806
3ـ تشخيص وسعت وقت توسط اهل خبره (جهت خواندن سورههاي طولاني در نماز آيات): “وسعت وقت توسط اهل خبرهاي که قولش مفيد ظن غالب است، دانسته ميشود”.807
4ـ در اثبات هلال ماه قمري: اثبات هلال ماه قمري به خصوص براي تعيين ماه رمضان و شوال از اهميت خاصي برخوردار است.808 در اينکه آيا ميتوان هلال ماه قمري را با قول منجّمان اثبات کرد يا اينکه بايد با شهادت عدلين از طريق رؤيت باشد، اختلاف نظر وجود دارد.809
برخي معتقدند حتي اگر اطمينان شخصي به صحت حسابات فلکيه براي پديد آمدن هلال حاصل شود، “اثري براي اطمينان به پديد آمدن هلال نيست … و ناگزير از رؤيت خارجي و ثبوت آن براي مکلف است”.810 “… براي اينکه اين طريقي براي ثبوت استهلال در نظر شرع نيست ، اگر چه مفيد ظن است”.811
دليل اين امر”احتمال خطا در حساب است و نميتوان براي تعيين ماه (به قول منجمين) استناد کرد”.812
اما به نظر برخي از فقهاء، حتي اگر منجّمان اعلام کنند که با تلسکوپ رؤيت هلال امکان دارد فقيه با اطمينان از قول منجّمان ميتواند طبق آن عمل کند.813
5ـ تشخيص کسوف و خسوف: برخي از فقهاء معتقدند: “اگر دو رصدي عادل در جايي که به علت ابري شدن هوا، کسوف پنهان مانده باشد، به مدت مکث خبر دهند، رجوع به آن دو ممکن است و نماز به صورت اداء خوانده ميشود.814
اما بعضي از فقهاء عقيده دارند: “کسوف و خسوف و ساير آيات، زماني با اخبار رصدي ثابت
ميشود که به صدق گفتار او اطمينان حاصل شود. که (البته) در اين امر اشکال وجود دارد و اين اشکال از آنجا ناشي ميشود که رجوع به اهل خبره اختصاص به امور حدسيّه دارد نه حسّيه، مثل اين مورد”.815
6ـ تعيين فرسخ شرعي: “چهار فرسخ تقريباً 23 کيلومتر و نيم ميباشد بنابر آنچه که به آن اهل خبره خبر دادهاند”.816
7ـ تعيين و مشخص کردن مقدار خمس واجب: در صورتي که تعيين مقدار خمس مشکل باشد به اهل خبره مراجعه ميشود. “به طور مثال اگر شخصي منزلي را به 2000 دينار بخرد و قسمتي از آن را به 2200 دينار بفروشد و در قسمت باقيمانده ساکن شود که قيمتش از 800 دينار بيشتر باشد، در تعيين مقدار خمس… براي اندازهگيري مبيع نسبت به آنچه که باقي مانده به اهل خبره رجوع ميکند”.817
8ـ تخمين مقدار زکات: براي تعيين مقدار ميوهي نخل و انگور بعد از بدوّ صلاح ، مالک اگر ازاهل خبره باشد، جايز است خودش تخمين بزند يا به اهل خبره مراجعه کند. 818
امام خميني در تحريرالوسيله ميفرمايند: “مالک و حاکم و يا مأمور از طرف حاکم ميتوانند مقدار زکات را با تخمين اهل خبره معين نموده، هر يک از طرفين حصهي ديگري را با تعيين اهل

پایان نامه
Previous Entries تحقیق درباره قانون مجازات، محل وقوع جرم، حل اختلاف، فسخ نکاح Next Entries تحقیق درباره طلاق بائن