تحقیق درباره هخامنشیان، حق الزحمه، آداب و رسوم، ایالات متحده

دانلود پایان نامه ارشد

همین بایگانی‏ها اعمال می‏شد» (کورت، 1378: 114). «جارچی که مقررات کشوری را به اطلاع مردم می‏رسانید» (داندامایف، 1358: 11).
4-5-3-4- انواع قانون‏ها
در امپراتوری هخامنشیان، قانون و عملکردن به آن بسیار مهم بوده است. در آن دوره قانون‏های بسیاری که شامل همه موارد زندگی اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و نیز همه طبقه‏ها و گروه‏های مردم می‏شد وجود داشت. می‏توان به سه دسته از انواع قانون‏ها اشاره کرد. دسته اول اصول و خط‏مشی‏های کلی بودند که از دستورها و فرمان‏های کوروش بزرگ سرچشمه می‏گرفتند و تا پایان عمر امپراتوری هخامنشیان اجرا می‏شد. دسته دوم قانون‏های سراسری و یکپارچه‏ای بودند که در تمامی امپراتوری اجرا می‏شدند و دستورهای آن‏ها از مرکز صادر می‏شد. می‏توان به قانون‏های اقتصادی و مالی (مثل قانون‏های مالیاتی که درباره مقدار عایده‏های نقدی که با وصول مالیات‏ها به خزانه می‏رسید، نرخ مالیات و نحوه بکارگیری و خرج کردن آن‏ها قانون‏های دقیق و منظمی وجود داشت که تخطی از آن جرم بسیار سنگینی محسوب می‏شد)، قانون‏های نظامی و امنیتی، قانون‏های سیاسی و وفاداری به شاهنشاه، قانون‏ها و دستورهای اداری (مثل شیوه انجام امور که از مرکز صادر می‏شد) و … . این قانون‏ها که به قانون‏ها (داته) شاهنشاه معروف بود از قدرت شاهنشاه مایه می‏گرفت. دسته سوم قانون‏های محلی و منطقه‏ای بودند که ریشه در عرف، عادت‏ها، سنت‏ها و … محلی داشتند. می‏توان به قانون‏های بسیاری که برای همه جنبه‏های زندگی اجتماعی (مالکیت، ارث، تکفل و …)، حقوق و دستمزد (حق الزحمه طبیبان و …) و بسیاری از قانون‏های محلی و منطقه‏ای که برای حل اخلاف‏ها وجود داشت اشاره کرد. کلیت این قانون‏ها بر اساس دو دسته قانون بالاتر بوده و نباید با آن در تضاد می‏بوده باشند.
باید در نظر داشت که بسیاری از قانون‏ها هم جنبه کلی و سراسری و هم جنبه جزئی و منطقه‏ای داشتند. برای مثال فرض کنید وقتی که یک ساتراپ، فرمانده نظامی یا قاضی در یکی از ساتراپی‏ها تخلف می‏کرد، شاهنشاه او را به مرکز فرا می‏خواند و بر اساس قانون‏ها (داته) شاهنشاه محاکمه می‏شد؛ مانند محاکمه یک قاضی رشوه گرفته بود و کمبوجیه دستور داد پوست او بکنند، دباغی کنند و بر کرسی قضاوت بگذارند و به پسر آن قاضی دستور داد که بر کرسی قضاوت بنشیند و همیشه به یاد داشته باشد که بر چه جایگاهی نشسته است. می‏توان تصور کرد که حیوان یا چهارپای شخصی وارد زمین شخصی دیگر شده و محصولات او را خورده است، در چنین مواردی اختلاف‏ها بر اساس سنت‏ها، آداب و رسوم و قانون‏های همان منطقه حل و فصل می‏شد. با همین استدلال می‏توان به دیگر قانون‏ها نگاه کرد.
باید در نظر داشت که قانون‏های هر ساتراپی ممکن است با ساتراپی‏های دیگر تا حدودی فرق داشته باشند؛ البته این فرق داشند بیشتر مربوط به نحوه اجرای بعضی از قانون‏ها می‏شود و نه همه آن‏ها. برای روشن شدن موضوع، بیان مثال مفید خواهد بود. فرض کنید با اتومبیل خود در یکی از اتوبان‏های ایالات متحده در حال رانندگی هستید. سرعت مجاز در این ایالت 60 مایل است و در ایالت بعدی 80 مایل و در ایالت بعد از آن 110 مایل. با این مثال باید گفت که در امپراتوری هخامنشیان، قانون‏های بعضی از ساتراپی‏ها با توجه به عرف، آداب و رسوم و سنت‏های خاص آن منطقه با سایر ساتراپی‏ها فرق می‏کرده است؛ اما در از وحدت کلی برخوردار بوده و در تضاد با مجموعه قانون‏ها (داته) شاهنشاه و اصول و خط مشی کلی امپراتوری نبوده است.
«خط‏مشی حکومت بر سه اصل استوار شد: 1. احترام به اصول و موازین زندگی همه اقوام و ملل توابع 2. در دست داشتن مرزهای امن برای حفظ امپراتوری 3. رعایت عدالت و قانونمندی. گزنفون می‏گوید پارس‏ها تا آخر عمر حکومت از این اصول و دستورهای کوروش اطاعت کردند» (قدیانی، 1384). «با انچه از لوح‏های گلی، سندهای نوشده شده روی پوست (پارشمن) و کتیبه‏ها بدست آمده است می‏توان قانونهای بسیاری را که شامل همه موارد زندگی اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و نیز شامل همه طبقات و گروه‏های مردم می‏شد برشمرد» (همان: 165). «آنان می‏بایست طبق قانون‏هایی که به دقت و با همه جزئیات در مجموعه‏ای گردآوری شده بود عمل کنند. «مجموعه قانون‏های مدون» نمودار فرهنگ پیشرفته هخامنشیان از سویی و تعداد بسیار مواد قانون از سوی دیگر بود. مسائل حقوقی و قانون‏های مالکیت، ارث، تکفل و غیره در دوره هخامنشیان به صورت مدون در آمده و مواد آن مورد استفاده قرار گرفته است» (همان، 166). «یکی از مهمترین اقدامات داریوش، تاسیس مالیات با تشکیلاتی وسیع و قوانین جدید سراسری بود. درباره مقدار عایده‏های نقدی که با وصول مالیات‏ها به خزانه می‏رسید و نحوه بکارگیری و خرج کردن آن‏ها قانون‏های دقیق و منظمی وجود داشت که تخطی از آن جرم بسیار سنگینی محسوب می‏شد و همان است که در عدالت داریوش می‏بینیم» (همان: 208 و 209). «دو مجموعه قوانین که احتمالا بازتابی از دو مجموعه دربار و از برای اداره آن‏ها بوده در ایالات اعمال می‏شد. یک مجموعه همان قوانین محلی بود که بر پایه عرف، عادات و تدوین‏های محلی فراز آمده بود. مجموعه دیگر قوانین پارسیان یا قوانین امپراتوری بود که از قدرت شاهنشاه مایه می‏گرفت» (ویسهوفر، : 47).
«داریوش دست به گسترش و تنظیم سازمان داری یازید که مستلزم گردآوری قوانین و سنت‏های گذشته و همچنین ابداع و ایجاد قوانین جدید بود تا جوابگوی مقتضیات زمان و مکان باشد و بتواند یک امپراتوری گسترده و نامتجانس را با یک نیروی واحد و سازمان یافته اداره کند.. او اساس کار خود را بر سه اصل «قانونمند، عدالت و امنیت» قرار داد و برای اجرای آن‏ها یک سازمان اداری متمرکز ایجاد کرد و کوشید تا با نظارت مستقیم بر کارها، بخصوص بر کار ساتراپی‏ها، امنیت و عدالت در سراسر قلمرو را تامین کند» (بیانی، 1381: 116). «با آن چه از الواح گلی، سندهای نوشته شده روی پوست (پارشُمَن) و کتیبه‏ها بدست آمده است، می‏توان قوانین متعددی را که شامل همه موارد زندگی اجتماعی، سیاسی و اقتصادی و نیز شامل همه طبقات و گروه‏های مردم باشد برشمرد. قضات می‏بایست طبق قوانینی که به دقت و با همه جزئیات در مجموعه‏ای گردآوری شده بود عمل کنند. «مجموعه قوانین مدون» نمودار فرهنگی پیشرفته هخامنشیان از سویی و تعداد بسیار موارد قانون از سوی دیگر بود» (همان: 179 و 180). «یکی از مهمترین اقدامات داریوش تاسیس اداره مالیات با تشکیلاتی وسیع و قوانین جدید سراسری بود. درباره مقادی عواید نقدی که با وصول مالیات‏ها به خزانه می‏رسید و نحوه بکارگیری و خرج کردن آن‏ها قواعد دقیق و منظمی وجود داشت که تخطی از آن جرم بسیار سنگینی محسوب می‏شد» (همان: 193). «راجع به حق الزحمه طبیب نیز اطلاعاتی به دست ما رسیده زیرا در ایران هم مانند بابل در زمان حمورابی حق الزحمه طبیب‏ها معین شده بود» (چند تن از خاورشناسان فرانسوی، 1346: 96).
4-5-4- خرده نظام پایش
نظام پایش در امپراتوری هخامنشیان بسیار دقیق، پیچیده و منظم بوده است؛ نه تنها تمامی امور را پایش می‏کردند بلکه اطلاعات از چند مجرا بدست می‏آوردند. گزارش‏های بدست آمده بررسی می‏شد و دستورهای لازم از سوی مرکز ارسال می‏گشت. تمامی گزارش‏ها ثبت و بایگانی می‏شود و پشت آن‏ها دستورهای لازم و صادر شده یادداشت می‏شد تا در آینده بررسی شود که دستورها مربوطه اجرا شده است یا نه. افرادی که برای این کار انتخاب می‏شدند انسان‏هایی انتخاب شده بودند که درستی و وفادری آنان بارها آزمون و اثبات شده بود. به راستی نمی‏توان بر نیمی از خشکی‏ها و آب‏های زمین حکم راند بدون این که تمامی امور را پایش کرد.
4-5-4-1- مقام‏های دربار
مقام‏های دربار مستقیما توسط شخص شاهنشاه انتخاب می‏شدند و در برابر او مسئول و پاسخگو بودند. این افراد در نهان بر کار یکدیگر نظارت می‏کردند و به شاهنشاه گزارش می‏دادند. شاه شخصا بر امور زیردستان خود، درباریان و کلیه مخارج دربار و هزینه‏های سفر پایش می‏کرد. حتی نزدیک‏ترین کسان مانند همسران شاهنشاه نیز از پایش معاف نبودند.
«در زمان داریوش وزیر تشریفات پس از شاه همه کاره کشور بود که به کمک قائم مقام خود همه امور کشور را در دست داشت. معمولا وزیر تشریفات مادی و قائم مقام او پارسی بود. او وزیر تشریفات را زیر نظر داشت و او را می‏پایید. همین مرد پرنفوذ، غیرمستقیم زیر نظر تیزبین و بسیار حساس و گاه خطرناک قائم مقام خود بود» (رجبی، 1381: 233 و 234). «راجع به اشخاصی که معاونان کوروش بودند این عقیده برای او حاصل شد که که نباید نظارت و تفتیش اعمال آن‏ها را به دیگران واگذار کنند بلکه باید این کار را خودش انجام دهد» (پیرنیا، 1381: 420). «آن‏ها[همسران شاه] هم درست مثل هر مستخدم و کارمند دولت هخامنشی ناگزیر از پذیرش دقیق حسابرسی کلیه درآمدها و مخارج خود بودند و همان نظم و سختگیری عمومی را شامل می‏شدند. شاه بر کلیه مخارج دربار خویش از جمله مخارج سفر خود و همراهان اش نظارت می‏کرد» (کخ، 1376: 346).
4-5-4-2- مقام‏های مهم ساتراپی
مقام‏های مهم هر ساتراپی مانند ساتراپ، ارگبد، دبیران، گنجوران و بعضی از مشاغل مهم محلی مستقیما به وسیله شخص شاهنشاه انتخاب می‏شدند. این افراد بر کار یکدیگر و ساتراپ پایش می‏کردند و مستقیما به شاهنشاه و مرکز گزارش می‏داند.
«برای کمک کردن به والی و نیز برای این که کلیه کارها در دست یک نفر نباشد دو نفر از مرکز مامور می‏شدند. یکی برای فرماندهی قشون محلی یا ساخلو بود و دیگری به اسم سردبیر کارهای کشوری را اداره می‏کرد. این شغل از آن جهت تاسیس شده بود که مرکز بداند احکامی که به والی صادر می‏شود اجرا می‏گردد یا نه» (قدیانی، 1384: 76). «ساتراپ از جانب شاهنشاه تعیین انتخاب می‏شد و در برابر وی مسئول و جوابگو بود. کارگزارانی چون دبیر، گنجور، ارگبَد یا فرمانده سپاه برای او برگزیده می‏شد تا به امور مربوطه بپردازند و مسئولیت‏ها و اختیارات ساتراپ را بکاهند. مقامات محلی نیز به امور محوله می‏پرداختند» (همان: 171). «برای آن که از تمرکز قدرت در دست خشترپاوان‏ها جلوگیری شود یک نفر را برای فرماندهی نیروهای نیروهای پادگان و ماموری را با شغل دبیری به هر ناحیه گسیل می‏کردند. فرمانده نیروها و دیبر در نهان بر کار یکدیگر نظارت می‏کردند و دبیر مستقیما احکام را از مرکز دیافت می‏کرد. دبیر حکم بازرس و جاسوس شاه را داشت و مامور بود در کار والی و فرمانده نیروها تجسس کند ومعلوم دارد که آیا احکام و فرمان‏های مرکز به خوبی اجرا می‏شوند یا نه» (رضایی، 1381: 256). «یک فرمانده سپاهی و یک مسئول امور مالی و اداری را از مرکز به هر ساتراپی گسیل داشت که نمایندگان عالی مقام از سویی مسئول مستقیم در برابر شاهنشاه و از سوی دیگر مراقب اعمال یکدیگر بودند. هرچند ساتراپ‏ها یا شهربانان در حوزه فرمانروایی خویش مقام اول را داشتند، از طریق نمایندگان گسیل شده از مرکز تحت نظارت کامل او قرار می‏گرفتند تا بر مردم تعدی روا ندارند و داعیه استقلال یا تجاوز از قانون را در سر نپرورانند» (بیانی، 1381: 116). «ساتراپ‏ها، سپاه جداگانه‏ای تحت فرمان داشتند اما برای تخفیف نیروی آن‏ها، فرماندهی با اختیارات کامل به ساتراپی فرستاده می‏شد تا با مرکز در ارتباط باشد. در بعضی از ایالت‏ها، بخصوص در آسیاس صغیر، مزدوران یونانی در سپاه فراوان بودند و حتی یونانی‏ها به فرماندهی سپاه برگزیده می‏شدند، اما یک فرمانده سپاهی بر کار آنان نظارت می‏کرد، بدین معنی که یک سپاه دو فرمانده داشت، یکی یونانی و دیگری ایرانی» (همان: 191).
«دبیران و گنجوران و سرکرده فرمانده پادگان در باروی هر پایتخت شهرستانی زیر فرمان سر راست شخص شاهنشاه بودند و یکراست به او گزراش می‏دادند. باز هم رسیدگی موثری به وسیله «چشم شاه» (یا «گوش شاه» یا «پیک شاه») که هر سال بازرسی دقیقی از هر شهرستان می‏کرد انجام می‏گرفت» (المستد، 1340: 82). «در کرسی هر ایالت، ساخلوی برای حفظ امنیت ایالت مقرر بود. با هر والی ماموری از مرکز روانه می‏شد که در ظاهر منشی باشی یا سردبیر والی بود ولی در واقع می‏بایست اعمال

پایان نامه
Previous Entries تحقیق درباره تخت جمشید، هخامنشیان، رفتار کارکنان، ارزیابی عملکرد Next Entries منبع پایان نامه ارشد درمورد کودک و نوجوان، ادبیات کودک و نوجوان، آثار ادبی، نویسندگان