تحقیق درباره شوري، پتاسيم، افزايش، سديم

دانلود پایان نامه ارشد

که در سطوح شوري 6/3 و 8/4 گرم بر ليتر به ترتيب رقمهاي شاهرود 12 و پس از آن رقمهاي شکوفه و ژنوتيپ 25-1، داراي بيشترين درصد برگهاي سبز و کمترين درصد نگروزه شدگي و ريزش برگ بودند. در نقطه مقابل در اين سطوح از شوري، پايههاي GF677 داراي بيشترين درصد نگروزه شدگي و ريزش برگ بودند. کمبود نيتروژن در گياهان تحت شرايط تنش شوري به صورت زرد شدن برگها يا رنگ پريدگي (کلروز) به خصوص در برگهاي پير گياه مشاهده ميشود ]کافي و همکاران، 1378[. گزارش شده است، کاهش ميزان تجمع نيتروژن در برگ گياهان تحت شرايط تنش شوري ميتواند ناشي از اثر آنتاگونيسي يون كلر درجذب نيترات، كاهش متابوليسم نيتروژن در اثر كاهش فعاليت آنزيم نيترات ردوكتاز برگ و كاهش مصرف آب بدليل كاهش جذب آب توسط گياه باشد [Grattan and Grieve, 1999].
نتايج نشان داد، محتواي نيتروژن ريشه در تمامي ژنوتيپهاي پيوندي مطالعه شده، با افزايش غلظت نمک، افزايش يافت. روند تغييرات در محتواي نيتروژن ريشه در بين ژنوتيپهاي مطالعه شده با يکديگر اختلاف معنيداري را نشان داد. ميزان افزايش در محتواي نيتروژن ريشههاي پايههايي که رقمهاي شاهرود 12، شکوفه و ژنوتيپ 25-1، روي آنها پيوند شده بودند، معنيدار نبود. محتواي نيتروژن در ريشههاي پايههايي که رقمهاي تونو، نانپاريل و A200، روي آنها پيوند شده بودند، تنها در سطح شوري 8/4 گرم در ليتر و در ريشههاي پايههايي که رقمهاي مامايي، سهند، ژنوتيپهاي 40-13 و 16-1، روي آنها پيوند شده بودند، در سطوح شوري 6/3 و 8/4 گرم در ليتر بهطور معنيداري نسبت به گياهان شاهد، افزايش يافته بود. محتواي نيتروژن در ريشههاي پايه شاهد (بدون پيوند) در سطوح شوري 4/2 و 6/3 گرم در ليتر بهطور معنيداري نسبت به گياهان شاهد، افزايش و در سطح شوري 8/4 گرم در ليتر بهطور معنيداري نسبت به گياهان شاهد، کاهش يافته بود. اين نتايج نشان ميدهد، رقمهاي شاهرود 12، شکوفه و ژنوتيپ 25-1، که در سطوح بالاي شوري (6/3 و 8/4 گرم در ليتر)، خصوصيات رشدي خود را بخوبي حفظ نمودند، علاوه بر اينکه، جذب نيتروژن توسط ريشههاي پايه Gf677 را در مقايسه با پايههاي شاهد (بدون پيوند)، به طورمعنيداري افزايش دادند، توانستند، نيتروژن را به نحو مطلوبي از ريشهها به برگها انتقال دهند بطوريکه ميزان کاهش در محتواي نيتروژن برگهاي رقم شاهرود 12، در مقايسه با گياهان شاهد، معنيدار نبود و محتواي نيتروژن در برگهاي رقم شکوفه و ژنوتيپ 25-1، تنها در سطح شوري 8/4 گرم در ليتر بهطور معنيداري نسبت به گياهان شاهد، کاهش يافته بود (جدول 3-14).
3-4-3- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر محتواي پتاسيم برگ و ريشه
بر اساس نتايج به دست آمده، ژنوتيپهاي پيوندي، پاسخهاي متفاوتي در پاسخ به تنش شوري از خود نشان دادند. با افزايش شوري، غلظت پتاسيم در برگهاي ارقام شاهرود 12، شکوفه، نانپاريل، A200 و ژنوتيپ 25-1، تا سطح شوري 8/4 گرم بر ليتر افزايش نشان داد در حاليکه مقدار پتاسيم در برگهاي ارقام تونو، مامايي، ژنوتيپ 40-13 و پايه GF677، تا سطح شوري 4/2 گرم بر ليتر افزايش يافت و سپس با افزايش بيشتر شوري، مقدار پتاسيم در برگهاي آنها کاهش نشان داد. همچنين مقدار پتاسيم در برگهاي رقم سهند و ژنوتيپ 16-1، تنها تا سطح شوري 2/1 گرم بر ليتر افزايش يافت و سپس با افزايش بيشتر شوري، مقدار پتاسيم در برگهاي آنها، کاهش يافت. در مجموع بيشترين محتواي پتاسيم در سطح شوري 8/4 گرم در ليتر و به ترتيب در رقمهاي شاهرود 12 (71/1%) و شکوفه (70/1%)، مشاهده شد. اين نتايج نشان ميدهد که رقمهاي شاهرود 12 و شکوفه و پس از آنها، رقمهاي نانپاريل، A200 و ژنوتيپ 25-1، از طريق افزايش مقدار پتاسيم ميتوانند با اثرات منفي و مخرب سديم مقابله کند (جدول 3-13). گزارش شده است که پتاسيم در حفظ تعادل اسمزي، باز و بسته شدن روزنهها موثر ميباشد و اثرات مخرب سديم را کاهش ميدهد [Szczerba et al., 2008 and 2009]. نتايج حاصل ار بررسي مقدار پتاسيم در برگهاي پايه GF677 نشان داد که با اعمال تنش شوري و افزايش غلظت آن تا 4/2 گرم در ليتر، مقدار پتاسيم در برگهاي اين گياه افزايش يافت و سپس با افزايش بيشتر شوري، مقدار آن کاهش يافت. گزارش شده است که پايه GF677 از طريق مكانيسم تدافعي ايجاد محدوديت در جذب و يا انتقال سديم به قسمتهاي هوايي و نيز حفظ سطح مناسبي از پتاسيم، ميتواند شوري تا 50 ميلي مولار ( 2/5 دسي زيمنس بر متر) را تحمل کند ]اورعي و همکاران، 1390[. اين نتايج با نتايج حاصل از بررسي صفات مورفولوژيک نيز، مطابقت داشت. نتايج حاصل از بررسي تعداد برگهاي سبز توليدي و درصد برگهاي سبز در اين گياه نشان داد که در تيمار 4/2 گرم در ليتر، 77/92% از برگهاي اين گياه سبز بودند و در اين سطح از شوري، اين گياه توانسته بود به طور ميانگين 33/16 برگ جديد توليد نمايد درحاليکه با افزايش بيشتر شوري، تعداد برگهاي توليدي و درصد برگهاي سبز در اين گياه به شدت کاهش يافت.
نتايج حاصل از بررسي غلظت پتاسيم در ريشههاي پايه GF677 نشان داد که مقدار شوري و نوع ژنوتيپ پيوندي بر مقدار آن موثر است. بر اساس نتايج به دست آمده، غلظت پتاسيم در ريشههاي پايههايي که رقمهاي سهند، مامايي و ژنوتيپ 16-1، روي آنها پيوند شده بودند، تنها تا تيمار شوري 2/1 گرم در ليتر افزايش نشان داد در حاليکه در ريشههاي پايههايي که رقمهاي شاهرود 12، شکوفه، نانپاريل، تونو، A200، ژنوتيپ 40-13، روي آنها پيوند شده بودند، تا تيمار شوري 4/2 گرم بر ليتر و در در ريشههاي پايههايي که ژنوتيپ 25-1، روي آنها پيوند شده بودند، تا تيمار شوري 6/3 گرم بر ليتر افزايش يافت و سپس با افزايش بيشتر شوري، مقدار آن کاهش نشان داد. در مجموع کمترين محتواي پتاسيم در سطح شوري 8/4 گرم در ليتر و در ريشههاي پايههاي شاهد (بدون پيوند)، مشاهده شد (جدول 3-14). اين نتايج حاکي از آن است که نوع پيوندک با توجه به ميزان حفظ سرعت و قدرت رشدي خود در شرايط تنش شوري در جذب پتاسيم و انتفال آن به بخش هوايي موثر است. در بررسي اثر تنش شوري بر وضعيت عناصر غذايي پنج رقم زيتون، غلظت پتاسيم، در اثر شوري کاهش يافت که اين کاهش در ريشه بيشتر از اندامهاي هوايي بود ]رضايي و همکاران، 1385[. پتاسيم علاوه بر ايفاي نقش اساسي در متابوليسم‌هاي حياتي، در شرايط تنش شوري بسيار با اهميت جلوه مي‌كند به نحوي كه مديريت كارآمد پتاسيم در مقابل سديم در گياه در بقاي آن در شرايط شوري اساسي است [Staples and Toenniessen, 1984]. برخي گياهان توانايي اين را دارند كه سيتوپلاسم سلولهاي خود را از كاهش شديد مقادير پتاسيم محافظت كرده و از واكوئل‌ها به عنوان مخزني براي بافر كردن يون پتاسيم بهره ببرند. در همين رابطه گياهان متحمل، توانايي آن را دارند كه مقادير پتاسيم سيتوسولي خود را در حضور کلريد سديم بهتر حفظ نمايند [Staples and Toenniessen, 1984].
نتايح حاصل از مقايسه ميانگين دادهها نشان داد که برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر نسبت سديم به پتاسيم در برگ و ريشه معني دار شد. بر اساس نتايج به دست آمده، در تمامي ژنوتيپهاي مطالعه شده، با افزايش غلظت شوري، نسبت سديم به پتاسيم در برگ افزايش يافت ولي مقدار افزايش آن در بين ژنوتيپهاي بررسي شده با يکديگر اختلاف داشت. افزايش نسبت سديم به پتاسيم در برگهاي ارقام شاهرود 12 و شکوفه، نسبت به گياهان شاهد، معنيدار نبود در حاليکه ميزان افزايش در نسبت سديم به پتاسيم در ژنوتيپ 25-1 و رقمهاي نانپاريل و A200، در سطح شوري 8/4 گرم بر ليتر نسبت به گياهان شاهد، معنيدار بود. در ساير ژنوتيپهاي مطالعه شده، افزايش در نسبت سديم به پتاسيم در سطوح شوري 6/3 و 8/4 گرم بر ليتر نسبت به گياهان شاهد، معنيدار بود (جدول 3-15). نتايج نشان دادند که نسبت سديم به پتاسيم در ريشههاي تمامي پايههاي مطالعه شده، با اعمال تنش شوري و افزايش غلظت آن بهطور معنيداري افزايش يافت. نسبت سديم به پتاسيم در ريشههاي پايههايي که ارقام شاهرود 12 و شکوفه و ژنوتيپ 25-1، روي آنها پيوند شده بودند، در سطوح شوري 6/3 و 8/4 گرم بر ليتر به طور معنيداري نسبت به گياهان شاهد، افزايش يافت در حاليکه در ريشههاي پايههايي که ساير ژنوتيپهاي پيوندي مطالعه شده روي آنها پيوند شده بودند، در سطح شوري 4/2 و 6/3 و 8/4 گرم بر ليتر و در پايههاي شاهد (بدون پيوند)، در تمامي سطوح اعمال تيمار شوري به طور معنيداري نسبت به گياهان شاهد، افزايش يافته بود. در مجموع، بيشترين نسبت سديم به پتاسيم در سطح شوري 8/4 گرم بر ليتر و در ريشههاي پايههاي شاهد (بدون پيوند)، مشاهده شد (جدول 3-16). در تحقيقات قبلي، اثر تيمارهاي شوري بر دانهالهاي 4 رقم بادام (آذر، سهند، تونو و نانپاريل) بررسي و گزارش شده است که با افزايش سطح شوري، مقدار سديم، کلر و نسبت سديم به پتاسيم در ساقه هر چهار رقم به طور معنيداري افزايش پيدا کرده بود بطوريکه کمترين ميزان اين نسبت مربوط به رقم سهند بود که نشاندهنده انتقال کمتر سديم و کلر از ريشه به ساقه و انتقال مقدار زياد پتاسيم يه بخش هوايي اين رقم ميباشد ]گريگوريان و همکاران، 1384[.
به طور کلي نتايج حاصل از بررسي غلظت سديم، پتاسيم و نسبت سديم به پتاسيم در سطوح مختلف شوري در ژنوتيپهاي بررسي شده نشان داد که مقدار جذب سديم توسط ريشهها و انتقال آن به قسمت هوايي، (برگها)، در پايههاي شاهد، (پيوند نشده)، در تيمارهاي 6/3 و 8/4 گرم در ليتر به طور معنيداري از ساير ژنوتيپهاي پيوندي مطالعه شده به جز (ارقام تونو، مامايي و سهند و ژنوتيپهاي40-13 و 16-1)، بيشتر بود. از طرفي در اين پايه، مقدار جذب پتاسيم توسط ريشهها و انتقال آن به بخش هوايي تا تيمار 4/2 گرم در ليتر افزايش نشان داد و سپس با افزايش بيشتر غلظت شوري، مقدار آن کاهش يافت. در حاليکه غلظت پتاسيم در برگهاي رقمهاي شاهرود 12، شکوفه، نانپاريل، A200 و ژنوتيپ 25-1، تا سطح شوري 8/4 گرم بر ليتر افزايش نشان داد. در واقع ميتوان گفت يکي از مکانيسمهاي پيوندک در مقابله با تنش شوري انتخاب يون پتاسيم در شرايط تنش و افزايش جذب اين عنصر در مقايسه با سديم است. از آنجايي که دو يون سديم و پتاسيم در هنگام جذب توسط ريشهها با يکديگر در رقابت ميباشند، گياهان متحملتر به شوري به طور انتخابي جذب پتاسيم به سديم را ترجيح ميدهند. گزارش شده است که گياهان به صورت انتخابي جذب پتاسيم را به سديم ترجيح ميدهند ولي در صورت بيشتر بودن غلظت يون سديم در محلول خاک، کمبود پتاسيم در گياهان قطعي است ]حيدري شريف آياد، 1380[. ميزان جذب پتاسيم نسبت به سديم در شرايط تنش بسته به نوع گونه گياهي و ميزان مقاوت آن به شوري متفاوت ميباشد ]حيدري شريف آياد، 1380[. همچنين، يکي ديگر از دلايل درصد سديم کمتر در ژنوتيپهايي که در بالا به آنها اشاره شد در مقايسه با پايههاي شاهد (پيوند نشده)، سرعت و قدرت رشدي بيشتر اين ژنوتيپها در شرايط تنش شوري در مقايسه با پايههاي شاهد (پيوند نشده) بود. اين ژنوتيپها در سطوح شوري 6/3 و 8/4 گرم بر ليتر به طور معنيداري تعداد برگ بيشتري نسبت به پايههاي شاهد توليد کردند. اين نتايج نشان ميدهد که حتي در صورت جذب سديم توسط ريشهها و انتقال آن به قسمت هوايي، اين ژنوتيپها، سديم را در بين تعداد بيشتري از برگهاي توليدي پخش ميکنند و در نتيجه از سوختگي و نکروزه شدگي برگها جلوگيري ميکنند. در واقع کاهش تجمع سديم در برگها ميتواند به دليل سرعت رشدي بيشتر اين ژنتيپها و پخش سديم در تعدادي زيادي از برگها و رقيق شدن آن در برگها باشد.
3-4-4- برهمکنش شوري و ژنوتيپ بر محتواي کلسيم برگ و ريشه
بر اساس نتايج اين آزمايش، غلظت شوري و نوع پيوندک به طور معنيداري بر غلظت کلسيم برگ تاثير دارد. در تمامي ژنوتيپهاي مطالعه شده، با افزايش شوري، مقدار کلسيم برگ، کاهش يافت. ميزان کاهش غلظت کلسيم در برگهاي ارقام شکوفه، شاهرود 12 و نانپاريل و ژنوتيپ 25-1، معنيدار نبود. درحاليکه مقدار کاهش کلسيم در برگهاي ارقام تونو، مامايي، A200 و ژنوتيپ 16-1، در سطوح شوري 6/3 و 8/4 گرم بر ليتر و در برگهاي رقم سهند، ژنوتيپ 40-13 و پايه GF67، در

پایان نامه
Previous Entries تحقیق درباره شوري، سديم، برگهاي، نتايج Next Entries تحقیق درباره افزايش، شوري، برگهاي، نتايج