تحقیق درباره توانمندسازی، زنان سرپرست، زنان سرپرست خانوار، کارآفرینی

دانلود پایان نامه ارشد

افراد براي احساس شايستگي نياز دارند، ضرورری و به عبارت ديگر براي ارتقاء توانمندي روانشناختي، حياتي است (اسپریتزر17، به نقل از قلی پور و همکاران، 1387: 118).
احتمال اینکه زنان تحصيلكرده، حمايت مورد نياز براي إعمال مؤثر قدرت و خودكنترلي داشته باشند، بيشتر است. تحصيلات مي تواند از احساس فقر رواني پيشگيري كند، مشروط بر اينكه زنان آن را ضامن تأمين حمايت مورد نياز براي زندگي مدرن، بپندارند.قدرت مذاكره زنان در خانواده با كسب درآمد افزايش می یابد. از طرف دیگر بر اساس ادبيات جنسيتي، احتمال توانمندشدن زناني كه اختيار درآمدشان را دارند، بيشتر است. تحصيلات و اشتغال و درآمدزايي، استقلال اقتصادي زنان را افزايش مي دهند؛ لذا يكي از ابزارهاي مؤثر تحقق توانمندسازي زنان هستند (اسپریتزر،119). علاوه بر تحصیلات و اشتغال که به عنوان منابع ارزشمند در تئوری مکتب مبادله تلقی می شوند، داشتن درآمد و داشتن حق قانونی مالکیت بر قدرت تصمیم گیری زنان و توانمند شدن زنان تاثیر می گذارد (ریتزر، 1387: 435).
2-2-پیشینه تجربی
در سال 1380 کتابی با عنوان مجموعه مقالات همایش توانمندسازی به چاپ رسیده است. هدف همایش، شناسایی عناصری بوده است که موجب توانمندسازی زنان می گردد. از جمله این عناصر عبارتند از: حذف خشونت علیه زنان؛ تأثیر رسانه ها وکتب درسی؛ نحوه جامعه پذیری فرزندان؛بررسی قوانین حقوقی؛ نقش فرهنگ. در پیمایش های کمی انجام شده نیز مهمترین عناصر توانمندسازی زنان، افزایش تحصیلات، دسترسی به منابع مالی، بهبود وضعیت سلامت، برخورداری از حق قانونی، رفع تبعیض در بازارهای کار ذکر شده است. در برابر خشونت خانوادگی نیز محققین به شکستن سکوت و امکان شکایت قانونی، آموزش در خصوص نحوه کنارآمدن وحل مسأله، مشارکت نهادهای اجتماعی برای توانمندسازی زنان اشاره کرده اند (صادقی و همکاران،1390: 74).
مقاله ای تحت عنوان« توانمندسازی زنان سرپرست خانواده از طریق مشاوره گروهی، آگاه سازی و کارآفرینی» در سال 1384 توسط شهناز طباطبایی و همکاران به چاپ رسیده است. در این پژوهش به بررسی اثرات آموزش های آگاه سازی (فردی و شغلی)، کارآفرینی و مشارکت گروهی بر عزت نفس و گرایش های کارآفرینی زنان سرپرست خانواده شهر تهران پرداخته شده است. نمونه مورد پژوهش، 193 نفر از زنان 58- 18 ساله بودند که از مجتمع های واقع در دو منطقه شرق و غرب بهزیستی شهرستان تهران، کمیته امداد امام خمینی(ره) در منطقه شرق و یک سازمان غیردولتی تحت عنوان کانون مهر در منطقه غرب تهران به طور تصادفی انتخاب شدند. مشاوره گروهی، هفته ای دو جلسه برای هریک از گروه های نمونه انجام شد. چهار گروه نمونه هر یک به مدت 70 ساعت و جمعا 280 ساعت تحت آموزش های آگاه سازی و کارآفرینی، قرار گرفتند. یک هفته بعد از آخرین جلسه آموزش آگاه سازی (فردی و شغلی) و کارآفرینی، پس آزمون برای هر چهار گروه اجرا شد. ابزار استفاده در پژوهش، پرسشنامه اطلاعات فردی و شغلی، پرسشنامه عزت نفس کوپراسمیت و پرسشنامه ارزیابی کارآفرینی بود. نتایج حاصل از پژوهش نشان می دهد که برنامه مشاوره گروهی بر عزت نفس زنان سرپرست خانوار (بی سرپرست و بدسرپرست) تأثیر دارد. همچنین برنامه های آموزشی آگاه سازی (شغلی) و کارآفرینی بر عزت نفس گرایش های کارآفرینی زنان سرپرست خانواده مؤثر است.
«شناسايي عوامل مؤثر بر توانمندسازي زنان جهت مشاركت در توسعه اجتماعي (مطالعه ي موردي استان لرستان)» عنوان مقاله ای است که توسط ایرج ساعی ارسی و همکاران نوشته شده است. اين مقاله درصدد شناسايي عوامل مؤثر بر توانمندسازي زنان در استان لرستان بوده است. جهت دستيابي به اين هدف تعداد 384نفر از زنان استان لرستان به عنوان نمونه آماري انتخاب گرديد. در اين راستا نقش چند عامل اساسي از جمله عوامل فردي و ويژگيهاي شخصي زنان، عوامل اجتماعي-فرهنگي، عوامل سياسي اداري، عوامل اقتصادي، عوامل فن آوري و عوامل رقابتي بر توانمندسازي زنان مورد مطالعه قرار گرفت. اين مطالعه بر حسب هدف كاربردي و بر اساس شيوه گردآوري داده ها توصيفي و از نوع پيمايشي است.از ابزار پرسشنامه به عنوان ابزار جمع آوري اطلاعات استفاده شده است.نتايج حاصل از اين مطالعه نشان مي دهد در بين عوامل فردي و ويژگيهاي شخصي زنان، ميزان تحصيلات؛ در مورد عوامل اجتماعي – فرهنگي، غلبه بر تفكرهاي سنتي رايج در مورد زنان؛ در رابطه با عوامل سياسي- اداري، نقش سياستهاي حمايتي دولت از زنان؛ درباره ي عامل اقتصادي، اشتغال زنان؛ در مورد عوامل فن آوري، خودفن آوري و درباره ي عوامل رقابتي، ايجاد تفكر كارآفريني نقش مهم و اساسي در توانمندسازي زنان استان لرستان داشته است.
تحقیقی تحت عنوان شیوه های توانمندسازی زنان سرپرست خانوار توسط علی کیمیائی طی سالهای 86 – 1384 در دو سازمان بهزیستی و کمیته ی امداد با روش پیمایش انجام گرفته است. جامعه ی آماری این پژوهش کلیه زنان سرپرست خانوار تحت پوشش سازمان بهزیستی وکمیته امداد خمینی (ره) در استان خراسان رضوی می باشد که از آن 50 خانوار از کمیته ی امداد و 44 خانوار از بهزیستی به عنوان نمونه انتخاب شده اند. تحلیل توصیفی یافته ها با نتایج حاصل از مصاحبه و مشاهده مددجویان توانمندشده نشان داد که اجرای برنامه های توانمندسازی به اشتغال و افزایش سطح درآمد و ارتقاء آنها به سطوح طبقاتی بالاتر اقتصادی- اجتماعی جامعه منجر می شود. علاوه بر این، اجرای طرح توانمندسازی روانی سبب شده است تا زنان سرپرست خانوار در حوزه های روانشناختی چون خود-کارآمدی، کنترل بر زندگی، افزایش قدرت تصمیم گیری و حل مسئله و افزایش سازگاری توانمند شوند.
تحقیق دیگری تحت عنوان «رابطه ی عوامل اقتصادی، فرهنگی و آموزشی با توانمندسازی زنان سرپرست خانوار» توسط آرین قلی پور و همکاران در شهرهای کرج و تهران در سال 1386 انجام گرفته و جامعه ی آماری شامل زنان سرپرست خانواری است که با شهرداری تهران، کمیته ی امداد و سازمان بهزیستی در شهرهای تهران و کرج در تعامل بوده اند و از بین آنان 240 نفر به عنوان نمونه انتخاب شده اند. یافته های این تحقیق نشان داد که بین متغیرهای مستقل و توانمندسازی رابطه وجود دارد. از بین 6 متغیر مستقل آموزش های عمومی، طرح های مهارت آموزی، طرح های خوداشتغالی (درآمد زایی)، کمک های غیرنقدی، وام های کم بهره و سهام عدالت، آموزش و طرحهای خوداشتغالی موجب بروز احساس توانمندی در زنان سرپرست خانوار می شود.
پژوهشی دیگر تحت عنوان «سیاست های حمایتی و توانمند سازی زنان» توسط علی شکوری در سال 1384 در منطقه 20 تهران انجام گرفته است جامعه ی آماری این تحقیق 3058 نفر از زنان سرپرست خانوار تحت پوشش کمیته ی امداد است که از میان آنها 229 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. یافته های تحقیق در خصوص میزان توانمندی زنان سرپرست خانوار نشان داد که با عنایت به شاخص کل توانمندسازی، حدود 22 درصد از افراد مورد بررسی دارای توانمندی بالا، 30 درصد دارای توانمندی متوسط و نزدیک به 44 درصد دارای توانمندی پایین هستند. بررسی سطوح مختلف توانمندسازی(توانمندی روانی، اجتماعی، اقتصادی) نشان می دهد که درصد خیلی بیشتری از پاسخ گویان (72.3 درصد) درصد از نظر توانمندی اقتصادی در سطح پایین قرار دارند. از نظر رابطه ی بین متغیرهای زمینه ای با شاخص توانمندسازی کل، این رابطه از نظر شدت با متغیرهای سن و تحصیلات دارای همبستگی متوسط و با متغیر اشتغال دارای همبستگی قوی است. داشتن تحصیلات و شاغل بودن دارای همبستگی مثبت و قابل ملاحظه ای با فرآیند توانمندسازی است. در خصوص خدمات مالی و خدمات آموزشی کمیته ی امداد، وام خود اشتغالی شاخص توانمندسازی به لحاظ آماری معنادار و رابطه ی قوی را نشان می دهد. در خصوص توانمندی روانی در خصوص متغیرهای اشتغال و تحصیلات و مهارت های حرفه ای با توانمندی روانی دارای همبستگی معنادار است. در خصوص توانمندسازی اجتماعی، متغیرهای خدمات کمیته ی امداد، تنها خدمات آموزشی، آن هم آموزش خانواده دارای همبستگی معنادار با این بعد توانمندسازی است. نتیجه گیری نهایی این تحقیق نشان داد که خدمات آموزشی کمیته امداد چندان نقشی در بهبود وضعیت توانمندی اقتصادی جمعیت نمونه نداشته است.
آبراهام در سال 2011 در پژوهش خود با عنوان اندازه گیری توانمندسازی اجتماعی کشاورزان در هند به این نتیجه دست یافت که اجزای اصلی اندازه گیری توانمندی اجتماعی کشاورزان، قدرت تصمیم گیری و سابقه شغلی است و اعضای مسن تر گروه های خودیار کشاورزان، بیش تر توانمند هستند.
اسپریتزر در سال 1995 پژوهشی با عنوان توانمنسازی روانشناختی در محیط کارکنان سطح متوسط سازمان صنعتی آمریکا: ابعاد، اندازه گیری و اعتبار انجام داده است. او عوامل اصلی موثر بر توانمندسازی را شامل عوامل فردی مانند تحصیلات، سابقه کار، جنسیت، نژاد، عزت نفس، عوامل گروهی شامل اثربخشی گروهی، اهمیت گروه، اعتماد درون گروهی و عوامل سازمانی و اجتماعی شامل ابهام در نقش، دسترسی به منابع، حیطه کنترل، دسترسی به اطلاعات، حمایت اجتماعی و سیاسی، جو مشارکتی واحد کار می داند.
به طور کلی از مباحث و تحقیقات ذکر شده در بخش پیشینه نظری و تجربی تحقیق چنین بر می آید که عوامل و متغیرهای گوناگونی بر توانمندی زنان موثر است همچون نقش خانواده در جامعه پذیری فرزندان، قوانین و مقررات مربوط به اشتغال زنان، تحصیلات، غلبه بر تفکرات رایج سنتی در مورد اشتغال زنان موثر است. در این تحقیق متغیرهای تحصیلات، جامعه پذیری، میزان مشارکت زنان، میزان برخورداری از حمایت های اجتماعی و سطح سلامت زنان که بر توانمندی زنان تاثیر گذار است از بخش پیشینه تجربی و پیشینه نظری استخراج شده است.
3-2- فرضیه های تحقیق
1- متغیرهای زمینه ای (سن، تحصیلات، درآمد، شغل، وضعیت تاهل و نوع مسکن) زنان سرپرست خانوار عضو کمیته امداد امام خمینی (ره) شهر تبریز تاثیر مستقیمی بر میزان توانمندی آن ها دارد.
2- مشارکت وحضور فعال زنان سرپرست خانوار عضو کمیته امام خمینی (ره) شهر تبریز در جامعه تاثیر مستقیمی بر میزان توانمندی آنان دارد.
3- سطح سلامت زنان سرپرست خانوار عضو کمیته امداد امام خمینی (ره) شهر تبریز تاثیر مستقیمی بر میزان توانمندی آنان دارد.
4- میزان برخورداری از حمایت های کمیته امداد زنان سرپرست خانوار عضو کمیته امداد امام خمینی (ره) شهر تبریز تاثیر مستقیمی بر میزان توانمندی آنان دارد.
5-شیوه جامعه پذیری جنسیتی زنان سرپرست خانوار عضو کمیته امداد امام خمینی (ره) شهر تبریز تاثیر مستقیمی بر میزان توانمندی آنان دارد.
4-2- متغیرهای تحقیق
متغیرهای مستقل شامل:
– جامعه پذیری جنسیتی
– میزان مشارکت فعال زنان
– سطح سلامت زنان
– میزان برخورداری از حمایت های اجتماعی
متغیرهای زمینه ای شامل
– سن
– تحصیلات
– درآمد
– شغل
– وضعیت تاهل
– نوع مسکن
و متغیر وابسته در این تحقیق میزان توانمندی زنان سرپرست خانوار است که شامل 2 بعد میزان توانمندی اقتصادی و میزان توانمندی روانی است.
5-2- تعریف مفهومی و عملیاتی متغیرهای تحقیق
متغیر وابسته توانمندسازی:
از توانمندسازی تعاریف گوناگونی به عمل آمده است که در اینجا به چند مورد از این تعاریف اشاره می شود.
منظور از توانمندسازی آن است که افراد به وسیله ی چنین رویکردی به سطحی از توسعه و توانایی برسند که بتوانند بر اساس خواست و انتخاب خود به ارضاء نیازهایشان بپردازند(شادی طلب،1381 : 54). توانمندسازی فرآیند پویایی است که طی آن زنان سعی می کنند تا ساختارهایی که آن ها را در حاشیه نگاه می دارد، دگرگون سازند (صادقی فسایی و همکاران، 1390: 73).
و همين طور اگبومه18، توانمندسازی را به معناي دستيابي بيشتر زنان به منابع و كنترل بر زندگي خود تعريف می کند كه موجب احساس استقلال، اعتماد به نفس و عزت نفس زنان مي شود، به اين معنا تصويري که زنان از خودشان دارند را بهبود می بخشد(اگبومه به نقل از كتابي و همکاران، 1382: 5-4).
توانمندسازی زنان از محورهای اصلی کنفرانس بین المللی جمعیت و توسعه قاهره19 در سال 1994 بود. توانمندسازی در این کنفرانس

پایان نامه
Previous Entries تحقیق درباره جامعه پذیری، اگزیستانسیال، اشتغال زنان، توانمندسازی Next Entries تحقیق درباره توانمندسازی، دارایی ها، عزت نفس، رویکرد شناختی