تحقیق با موضوع قصد استفاده، پذیرش فناوری، مدل پذیرش فناوری، هنجار ذهنی

دانلود پایان نامه ارشد

(Thorpe and Pittway, 2005: 36).
موسسات بزرگ و کوچک اغلب به منابع خارجی دیگر و دانش نیز وابسته هستند. مطالعات متعدد نشان داد که ظرفیت جاذب بخشی از شبکه ارتباط خارجی یا مدیریت زنجیره تامین است و یک فرصت برای تعدیل تلاش.
مقدار این شاخص برای آمریکا 157 و برای سوئیس 204 و برای ژاپن 287 است. این محققین، کارآیی این مدل را با مقدار این شاخص مرتبط می دانند، به این ترتیب که هر چه مقدار این شاخص بیشتر باشد، احتمال کارآیی مدل پذیرش فناوری اطلاعات در آن کاهش می یابد. مقدار این شاخص برای ایران، عددی در حدود 207 خواهد شد که به مقدار بدست آمده برای سوئیس نزدیک است. رز و استراوب Rose و Straub این مدل را در کشورهای عربی نیز مورد آزمون قرار داده اند و کاربرد آن را در این کشورها موفق یافته اند.

2-1-5- مدل‌هاي موجود در ارتباط با پذيرش فناوري
در ارتباط با پذيرش فناوري، مدل‌هاي متعددي وجود دارند كه برخی از مهم‏ترین آن‏ها عبارتند از: مدل انتشار نوآوري‌ها، تئوري كنش عقلايي، تئوری رفتار طرح‌ريزي شده و مدل پذيرش فناوري. در ادامه هریک از این مدل‏ها به اختصار توضیح داده می‏شوند.
2-1-5-1- مدل انتشار نوآوري‌
راجرز30 (1983: 112)، در مقاله خود بیان می‏کند که انتشار يا اشاعه به معناي فرآيندي است که يک نوآوري را از طريق مجاري معيني و در طي زمان معین بين اعضاي يک سيستم اجتماعي، مخابره مي‏کند. پژوهش در حوزه اشاعه نوآوري بيان مي دارد که انواع مختلف دریافت کنندگان، يک بدعت جديد را در زمان‏هاي مختلف مي‏پذيرند. در اين رهيافت پنج گروه تعريف شده‏اند: (حاتمی، 1389: 29).
الف) مبتکران، به وسيله نياز به تازگي و متفاوت بودن، تشويق مي‏شوند.
ب) پذيرندگان اوليه، به وسيله ارزش ذاتي محصول، به سمت محصول کشيده مي شوند.
ج) اکثريت، گستردگي محصول را درک می‏کنند و تصميم مي‏گيرند که فارغ از نيازهايشان، با آن، همراه شوند.
د) سایر افراد، بعد از فهميدن اين موضوع که بيشتر مردم اين کار را انجام داده‏اند، سوار بر موج راه افتاده مي‏شوند.
س) افرادی که هنوز نوآوری‏های جدید را مورد استفاده قرار نداده‏اند، در نهايت، از موجي که براي محبوبيت و مقبوليت گسترده محصول به راه افتاده است، تبعيت مي‏کنند.

2-1-5-2- تئوري كنش عقلايي31
این تئوری توسط آجزن و فیشبین32 در سال 1980مطرح شده و مبتنی بر این فرض است که افراد در انجام رفتارهای خود به‏طور منطقی عمل می‏کنند. آن‏ها کلیه اطلاعات دردسترس درباره رفتار هدف را جمع‏آوری و به‏طور منظم ارزیابی می‏کنند. همچنین اثر و نتیجه اعمال را در نظر میگیرند، سپس براساس استدلال خود تصمیم می‏گیرند که عملی را انجام دهند یا خیر.

شکل 2-2: تئوري كنش عقلايي (Ajzen And Fishbein,1980)
در این تئوری، عواملی نظیر هنجار ذهنی، نگرش، قصد رفتاری و رفتار واقعی مورد توجه قرار گرفته است. هنجار ذهنی به فشار اجتماعی درک‏شده توسط فرد برای انجام یا عدم انجام رفتار هدف اشاره دارد. افراد غالباً بر مبنای ادراکشان از آن‏چه که دیگران (دوستان، خانواده، همکاران و…) فکر می‏کنند باید انجام دهند عمل می‏کنند و قصد آن‏ها جهت پذیرش رفتار به صورت بالقوه، متأثر از افرادی است که ارتباطات نزدیکی با آن‏ها دارند. نگرش به عنوان احساس مثبت یا منفی درباره انجام رفتار هدف تعریف شده است. قصد رفتاری، بیانگر شدت نیت و اراده فردی برای انجام رفتار هدف است. رابطه قصد رفتاری با رفتار نشان می‏دهد، افراد تمایل دارند رفتارهایی را انجام دهند که قصد انجام آن‏ها را دارند. بنابراین رفتار همیشه بعد از قصد رفتاری، و متصل به آن است. این تئوری در شکل 2-2 نشان داده شده است (صافی، 1390: 42).

2-1-5-3 تئوری رفتار طرح‌ريزي شده33
تئوري رفتار طرح‌ريزي شده در سال 1985 توسط اجزن و به عنوان بسط تئوري كنش عقلايي (که در سال 1980 تهيه شده بود) توسعه يافت. اين تئوري بهترين پيش‏بيني کننده رفتار يک فرد در مقابل تصميمش براي انجام رفتار است. قصد فرد توسط سه عامل تعيين مي شود، نگرش فرد به رفتار، هنجارهاي ذهني و کنترل رفتاري ادراک شده. همان طور که در شکل 2-3 نشان داده شده است، نگرش فرد نسبت به رفتار توسط باورهاي رفتاري تاثير مي‏پذيرد که به نگرش مطلوب فرد به آن رفتار ارجاع دارد. عامل پيش‏بيني کننده دوم يا همان هنجارهاي ذهني، به فشار اجتماعي درک شده به انجام رفتار اشاره مي‏کند که توسط آنچه براي ديگران اهميت دارد تعيين مي شود و سومين پيشايند مقصود، درجه کنترل رفتاري ادراک شده است،که به آساني يا سختي درک شده طي انجام رفتار اشاره مي‏کند.
به صورت ساده مي توان اين نظريه را اين گونه بيان کرد که گروه هدف، محتمل‏تر است رفتاري را بپذيرد که نگرش مثبتي نسبت به آن دارد و معتقد باشد در صورت انجام آن، موفق خواهد بود (حاتمی؛ 1389: 23). این تئوری در شکل 2-3 نشان داده شده است.

شکل 2-3: تئوری رفتار طرح ریزی شده (Ajzen, 1985)

2-1-5-4- مدل پذيرش فناوري
اين مدل، جرح و تعديل شده تئوري عمل مستدل است كه ديويس34 (1989:320) آن را در رساله دكتراي خود مطرح كرده است. هدف اصلي مدل پذيرش فناوري، ارائه مبنايي براي پيگيري اثر عوامل بيروني بر باورهای درونی، نگرش و قصد استفاده است (Davis, 1989: 320) اين مدل علاوه بر جنبه پيش بيني، رويكرد توصيفي هم دارد، بنابراين مديران مي توانند تشخيص دهند چرا يك سيستم خاص ممكن است مورد پذيرش واقع نشود و براساس شناخت حاصل شده، گامهاي اصلاحي مناسب را دنبال كنند(محقرو شيرمحمدی، 1383:116- 115). شکل 2-4 مدل پذیرش فناوری دیویس را نشان می دهد.

شکل2-4 : مدل پذيرش فناوري( Davis, 1989:320)
اهميت نظري متغيرهاي سودمندي ادراك شده و سهولت استفاده ادراك شده به عنوان عوامل تعيين كننده رفتار كاربر در تحقيقات متعددي نشان داده شده است ( Davis, 1989:320). بر اساس مدل پذيرش فناوري، درك شخص از سودمندي فناوري، تحت تأثير اين واقعيت است كه وي درك كند استفاده از فناوري آسان است. طي بسياري از مطالعات تجربي انجام شده در خصوص اين مدل، عامل درك سودمندي فناوري، به عنوان پيش بيني كننده قوي قصد استفاده از فناوري توسط كاربر و با ضريب استاندارد رگرسيون حدوداً 6/0 شناخته شده است (Venkatesh & Davis, 2000:187). با توجه به تعريف سازه‎هاي سودمندي ادراك شده و سهولت استفاده ادراك شده در فصل يك، از تعريف اين متغيرها در اينجا صرف نظر كرده و فقط به توضيح متغيرهاي بيروني ميپردازيم.
متغيرهاي بيروني: عوامل بيروني مي توانند شامل هر نوع عاملي از قبيل عوامل سازماني، عوامل اجتماعي، ويژگي هاي سيستم هاي رايانه اي مانند نوع سخت افزار و نرم افزار، نحوه آموزش و كمك هاي افراد ديگر در استفاده از سيستم هاي رايانه اي باشد كه بر روي برداشت هاي ذهني افراد از مفيد بودن و آساني استفاده تا ژانويه سال 2000 ، در 424 مقاله در نشريه هاي علمي به مدل پذيرش فناوري استناد می شود. در طي ده سال، اين مدل به عنوان مدلي قوي، نيرومند و تنها مدل براي پيش بيني پذيرش فناوري توسط كاربر شناخته شده است (Venkatesh & Davis, 2000:187).
مدل پذیرش فناوری (TAM) به مديران ارشد مسئول ارائه و توسعه خدمات الكترونيك و توسعه دهندگان سيستم هاي اطلاعاتي كمك مي كند مقاصد رفتاري كاربران را پيش بيني كنند. مدل پذيرش فناوري به طور گسترده اي براي تجزيه و تحليل پذيرش در تحقيقات متفاوت خدمات دولت الكترونيك استفاده شده است. مدل پذيرش فناوري، سهولت استفاده ادراک شده و سودمندي ادراك شده را به عنوان عوامل كليدي پذيرش كاربر در نظر مي‌گيرد ((Colesca & Dobrica, 2008.
2-1-5-4-1- مطالعات انجام شده با استفاده از مدل پذيرش فناوري
مروري بر ادبيات تحقيق پذيرش فناوري نشان ميدهد كه محققان بسياري، از مدل پذيرش فناوري به عنوان چارچوب نظري در تحقيق خود استفاده كرده اند. نتايج تحقيقات حاكي از آن است كه اين تئوري، چارچوب نظري مناسبي براي درك دلايل پذيرش انواع سيستم هاي اطلاعاتي ارائه مي دهد. در جدول (2-2) تعدادی از مطالعاتی که از این مدل در تحقیق خود استفاده کرده اند ،آورده شده است (حاتمی، 1389: 17).
جدول 2-2: مروري بر تحقيقات انجام شده با استفاده از مدل پذيرش فناوري
منبع
فناوري
نمونه
يافته هاي مربوطه
Lee et al., 2009
يادگيري الكترونيك
دانشجويان دانشگاه در كره جنوبي
هم سودمندي درك شده و هم سهولت استفاده درك شده هر دو بر قصد استفاده از يادگيري الكترونيك اثر دارند ولي اثر سهولت استفاده درك شده بر قصد استفاده ضعيفتر از سودمندي درك شده بر قصد استفاده است.
Muller-Seitz et al., 2009

سيستم‌هاي شناسايي به وسيله امواج راديويي
206 نفر از مشتريان خرده فروشي الكترونيك
هر چه سودمندي درك شده بيشتر باشد پذيرش مشتريان بيشتر شده ولي فرضيه اثر سهولت استفاده درك شده بر پذيرش تأييد نشده است. همچنين اثر سهولت استفاده درك شده بر سودمندي درك شده نيز تأييد نشده است.
Ha & Stoel, 2009
خريد
الكترونيك
298 نفر از دانشجويان
دانشگاه
قصد استفاده به طور قابل ملاحظه اي توسط سودمندي درك شده تحت تأثير قرار ميگيرد و خود سودمندي درك شده نيز به طور قابل ملاحظه اي توسط سهولت استفاده درك شده تحت تأثير قرار ميگيرد.
Gu et al., 2009
بانكداري
موبايلي
900 نفر از كاربران
بانكداري از طريق موبايل
نتايج تحقيق نشان داد كه هم سودمندي درك شده و هم سهولت استفاده درك شده عوامل تعيين كننده قصد رفتاري هستند ولي سودمندي درك شده نسبت به سهولت استفاده درك شده اثر قويتري بر قصد استفاده دارد. همچنين سودمندي درك شده به طور مستقيم توسط سهولت استفاده درك شده تحت تأثير قرار ميگيرد.
Tung et al., 2008
سيستم اطلاعاتي
الكترونيك
لجستيك 35
10 مركز پزشكي و
بيمارستانی در تايوان
هم سودمندي و هم سهولت استفاده درك شده بر قصد استفاده اثري مثبت داشته همچنين سازه سهولت استفاده درك شده خود بر سودمندي درك شده اثري مثبت دارد.
Lean et al., 2009
خدمات دولت
الكترونيك
شهروندان
مالزيايي
سودمندي درك شده بيشتر، به طور مثبت با قصد استفاده بيشتر همراه است اما فرضيه رابطه سهولت استفاده درك شده با قصد استفاده تأييد نشده است

2-1-5-4-2 عوامل مطرح شده در ارتباط با پذيرش فناوري جديد
پذيرش فناوري اطلاعات و ارتباطات، شرطي ضروري براي اثربخشي در عصر اطلاعات است. با اين وجود اين فناوري‌ها در كشورهاي پيشرفته نيز تا حدودي رد شده و مورد استقبال عموم قرار نگرفته‌اند. از آنجايي كه بيشتر فناوري‌هاي جديد در كشورهاي پيشرفته، توسعه داده شده‌اند، انتظار مي‌رود كه شكاف اجتماعي و فرهنگي با كشورهاي كمتر توسعه يافته وجود داشته باشد. تأثيرات فرهنگي و اجتماعي مي‌تواند باعث از بين رفتن اين شكاف و درك بهتر از پذيرش فناوري اطلاعات شود36. پذيرش فناوري توسط كاربران، حوزه وسيعي از پژوهش‌ها را در ارتباط با سيستم‌هاي اطلاعاتي به خود اختصاص داده است. اين پژوهش‌ها عوامل متعددي را به عنوان عوامل مؤثر بر تصميمات كاربران براي پذيرش فناوري معرفي نموده‌اند.
در اين قسمت به بررسي عوامل مطرح شده در ارتباط با پذيرش فناوري جديد توسط كاربران پرداخته مي‌شود. اين عوامل در پژوهش‌هاي مختلف مورد بررسي و تأييد قرار گرفته‌اند. بطور خلاصه می توان تحقیقات صورت گرفته در زمینه تمایل به خرید را در جدول شماره 2- 3 بیان نمود (حاتمی، 1389: 20).
جدول 2- 3: خلاصه تحقیقات در حوزه تمایل به خرید
سال
تمایل به خرید
شرح
ردیف
1998
White and Manning
سن
1
1998
White and Manning
درآمد
2
2001
Liao and Cheung
تحصیلات
3
2001
Liao and Cheung
استفاده از اینترنت
4
1998
White and Manning
جنسیت
5
2000
Bhatnagar et al
تجربه ها
6
2001
Shim et al

2000
Vijayasarathy and Jones

2000
Lin and Lu
دسترسی
7
1999
Liu and Arnett

1999
Sohn

1999
Liu and Arnet
کانال
8
2000
Vijayasarathy and Jones

1988
White and Manning

2000
Vijayasarathy and Jones
شخصی

پایان نامه
Previous Entries تحقیق با موضوع فناوری اطلاعات، پذیرش فناوری، پذیرش فناوری اطلاعات، تکنولوژی اطلاعات Next Entries تحقیق با موضوع قصد استفاده، پذیرش فناوری، کیفیت خدمات، بازاریابی