تحقیق با موضوع سینمای دینی، سینمای هالیوود، موفقیت تجاری

دانلود پایان نامه ارشد

) و تا انجا پیش می رود که به کارهایی که در دین بسیار سفارش شده از جمله کمک به بی بضاعتان از طرف مردم محله از سر گرفته می شود. فیلم مستقیم و غیر مستقیم مردم را به سمت دین دعوت می کند، اگر چه می توان آن را در ژانر اجتماعی نیز گنجاند. اما به هر حال اگر برای جسم فیلم مورد نظر هر ژانری را در نظر بگیرم. دین، مسائل دینی و سینمای دینی مربوط به روح فیلم خواهد بود. از طرفی دیگر دین در بوتیک 1382 حمید نعمت الله در ژانر درام آن هم با بازی محمدرضا گلزار از ابتدای فیلم تا انتهایش که گلزار کلید آسانسور را فشار می دهد هویدا است. اگر چه همان طوری که در بالا اشاره شد ژانر اول فیلم درام است اما با درصدهای بسیار زیاد دینی، بیننده را علاقه مند به جهان می کند و بیزار از شاپوری. قدمگاه 1382 محمد مهدی عسگرپور را می توان تماما در ژانری بنام سینمای دینی جای داد، این فیلم و فیلم ملک سلیمان 1388 شهریار بحرانی را نمی توان متعلق به ژانری دیگر دانست. حتی برای فیلم بحرانی نام بردن ژانر تاریخی با درصدهای بسیار کم امکان پذیر است. یک تکه نان 1383 کمال تبریزی نیز در کنار دو فیلم بالایی که ذکر شد (قدمگاه و ملک سلیمان) نمونه بارز یک فیلم توحیدی ست. فیلمی که دیدنش مخاطب را تا مدتها درگیر مسائل دینی موجود در فیلم می کند و خواسته یا ناخواسته هر نوع مخاطبی را به یاد خدا می اندازد. در شخصیت پردازی ها به نشانه های اصولی دین پرداخته می شود و راه رسیدن به عاملیت فرائض. و نوعی تهذیب در مبارزه با منهیات. چیزی که از لایه های سطحی شرع و قوانین عمیق تر باشد. وقتی به کرامت “عزیز” که همه برای دیدن او رهسپارند اشاره می شود، علاوه بر ذکر رعایت احکام از طرف عزیز به نوع رابطه ی اش با خدا هم پرداخته می شود، این که وقتی آفت به مزرعه اش می خورد برای این که خدایش را ناراحت نکند، سر زمین نمی رود. میهمان مامان 1382 داریوش مهرجویی، فیلم بسیار ساده ایست به سادگی زندگی بیشتر خانواده های ایرانی، منظور فقر موجود در فیلم نیست بلکه صفا، صمیمیت، همیاری، محبت نسبت به یکدیگر و… که اتفاقا مسائل اصلی ایست که امامان مان بسیار به آن سفارش کرده اند و قرار است که ما با دین دار شدن به اینها برسیم. اگر چه ژانر فیلم را می توان به اجتماعی، نسبت داد، اما نمی توان تعلق داشتن به ژانر دینی را از آن کسر کرد. خیلی دور خیلی نزدیک 1383 سید رضا میر کریمی، در فرم و محتوا، شرح و تجسم رحمتی است که از جانب پروردگار خالق هستی بر زندگی بندگانش حکمفرما و رهنمون آنان به رستگاری است که می توان آن را در قالب ژانر دینی گنجاند. فیلم بید مجنون 1383 مجید مجیدی نیز شباهتی دینی در راستای خیلی دور خیلی نزدیک 1383 سید رضا میر کریمی دارد و شامل مضامین دینی ریز و درشتی که کارگردان با وسواس خاصی آن را در فیلم گنجانده است. و نا امیدی انتهایی فیلم در اثر نابینایی دوباره یوسف، در واقع تلنگری دینی ست که بیننده نه بینا که نا بینا را بینا کند. با معجزه ای که در انتهای دست های خالی 1385 ابوالقاسم طالبی رخ می دهد نمی توان فیلم را از حیطه سینمای دینی و مذهبی دور کرد اگر چه در ژانر دفاع مقدس نیز می گنجد، این مسئله در جدایی نادر از سیمین 1389 اصغر فرهادی نیز اتفاق می افتد. در واقع قرآن چه در ظاهر و چه در باطن در فیلم معجزه می کند و ما را با راضیه ای آشنا می کند که اگر چه زندگی خوبی ندارد و با مشکلات ریز و درشت زندگی خود و همسرش مبارزه می کند اما فرهادی با معجزه قرآن به بیننده نشان می دهد که این مشکلات باعث نمی شود که اخلاق را فراموش کند.
زمانی که این فیلمهای دینی را تحلیل و بررسی می کنید به یک نکته جالب بر می خورید که در واقع وجه تشابه آنها با یکدیگر هم هست و آن این است که آنها همه به نوعی عامل تبلیغات دین اند، این نتیجه تحلیل و بررسی، برای تک تک اجزاء فیلمها هم کاملا صادق است. یعنی از ایده تا طرح و فیلمنامه تا کستینگ و بازی ها را در نظر بگیرید تا حتی گریم و موسیقی و لوکیشن. و در مجموع کل پیش تولید، تولید و پس از تولید. فرقی نمی کند. همه اجزاء فیلم و مراحل آن به دنبال کارکردی مشترکند. کلایو بل در کتابش به نام هنر می نویسد که مراد از آثار هنری مجموعه ای است که همه اعضای آن مجموعه، کیفیت مشترک و ویژه ای داشته باشند (اسوالد هنفلینگ 1389 : 91)
حفظ این کیفیت مشترک و ویژه کار آسانی نمی تواند باشد. حتی در فیلم چهار اپیزودی خدا حافظ رفیق هم این حس یکدستی حداقل در حس دینی کار کاملا مشهود است. بهزاد پور سعی کرده با چینش درست اپیزودها در امتداد هم به این حس یکدستی دامن بزند. حتی آنجا که اپیزود چهارم از فیلم به نظر تهیه کننده حذف می شود این یکدستی همچنان در ذهن مخاطب باقی ست. داستان های شخصیتهای پی در پی یک تکه نان هم همین جریان را دنبال می کنند. چند داستانک که در مجموع یک داستان را به عنوان داستانی اصلی روایت می کنند. اما در اینجا کمال تبریزی کار را آنچنان یک دست از کار در می آورد که تماشاگر احساس پراکندگی در ذهن نمی کند. و فیلم را همیشه به عنوان یک کار کاملا منسجم و اتمیک به یاد می آورد. اما در این میان میهمان مامان در واقع شاه بیت این فیلمهاست، مهرجویی با مهارت خاصی همه چندین خانواده ساکن در اتاق قمر خانومی را چنان در کنار هم در راستای مهمانی مادر می چیند که بیننده در انتها آنها را یک خانواده مشترک می بیند با یک درد مشترک و اتفاقهای مشترک که در داستانی مشترک بر روی موج مشکلی مشترک، موج سواری می کنند.
فصل پنجم
1-5: نتیجه
با مروری بر آثار سینمایی مورد نظر این رساله هر چه بیشتر به این یقین می آوریم که سینماگرانمان آنجا که در امتداد با دین حرکت کردند موفق تر بودند . مرور و تحلیل و نقد فیلمها در فصول پیش دلیلی موجه بر این ادعا است . سینمای دینی و مولفه های سینمای دینی همان گونه ای که در فصل چهارم به آن پرداختیم نمی تواند از دین و مولفه های دین جدا باشد و راهی برای گریز از این چارچوب ندارد و نخواهد داشت و همچنان که در بحث گونه ها یا ژانرها به آن اشاره کردیم حتی در نظر نگرفتن سینمای دینی به عنوان ژانری مستقل و مشخص و به استقلال نشناختن آن توسط بسیاری از فعالان سینمایی داخلی و خارجی نیز نمی تواند و نباید بتواند ما را از به انجام رساندن و ادامه مسیر این نوع سینما مایوس کند و باز دارد، چرا که مرور فیلمهای موفق دینی دهه مورد نظر(هشتاد) به ما نشان داد که بدون هیچ شک و شبهه ای استعداد، دارایی، فکر و صلاح ما و سینمای ما و سینماگران ما با توجه به مسیر و موضوع ها و طرحها و مضمونهایی که در فصول قبل از فیلمهای موفق دهه مزبور بر شمردیم این است که در همین مسیر گام بر دارد، یعنی در مسیر دین و در نتیجه احیاء دین و گسترش دین و بر شماری مبانی کوچک و درشت دینی و البته انسانی و اخلاقی پیش برود. و در نگاهی کلان تر سینمای دینی و گام بر داشتن در این مسیر مستقیم ترین راه است برای رساندن سینمای مان بر قله های موفقیت جهانی. و این در حالی است که اگر نظر بیاندازیم به نسخه های موفق فعالیت های فیلمی جهان و تاریخ این سینماهای موفق را مرور کنیم به همین کاربرد دین خواهیم رسید که مهمترینش هالیوود است.
هالیوود با وجود ظاهر پرفریب و وسوسه گرانه خود هرگز از مضامین دینی بطور کامل نبریده است ، بعد از موفقیت تجاری فیلمهایی چون “روح” و “جهش ایمان” این نکته روشن شده است که توده تماشاگران نیاز به خوراکهای معنوی دارند و خیل فیلمهای پر خشونت و بی محتوا این نیاز روحی را ارضاء نمی کنند ، بدین منظور هالیوود از روش همیشگی خود برای جذب تماشاگر بالقوه سینما استفاده می کند . یعنی عناصری از ژانرهای همیشه موفق (ملودرام،موزیکال،کمدی و …) را بکار می گیرد تا فیلمی بسازد که معنویات در آن مجال بروز بیابند . برای مثال روح ساخته جری زوکر با استفاده از عناصر سینمای عشقی ، موزیکال و جنایی و جاذبه هایی که در این گونه نهفته است موفق می شود حرفی را در باب نامیرایی روح مطرح کند که در حوزه ادیان نیز در اشکال گوناگون بدان اشاره شده است . بدین ترتیب باید اذعان داشت که ظهور مضامین دینی در سینمای هالیوود به معنای تثبیت یک سبک یا گونه تحت عنوان گونه دینی در این سینما نیست بلکه این موضوعات کاملا در سبک ها و شیوه های موجود روایی در سینمای هالیوود مستحیل گشته اند . برای مثال فیلم “عیسی مسیح ، فوق ستاره” در عین حال که مضمونی دینی را بر اساس قصص انجیل تصویر می کند اما در گونه فیلم موزیکال جای دارد . استفاده از رقص و آواز و حرکات موزون حربه ای ست برای جذب تماشاگران انبوه برای این فیلم، فیلمهای “دو تا از یک نوع” و “جهش ایمان” نیم نگاهی به بیان کمیک دارند ، مالکوم ایکس همان پیچیدگی روابط انسانها در فیلمهای سیاسی و جنایی را بازتاب می دهد . جن گیر و طالع نحس ها در گونه سینمای وحشت جای میگیرند. تثبیت گونه ها در سینمای هالیوود تا آن حد است که پذیرش در پست آن از سوی توده های تماشاگران را بعنوان اسطوره های معاصر به دنبال دارد . استوارت ام.کامینسکی 79 در کتاب گونه های فیلم آمریکایی به این ویژگی ها اشاره می کند: از یک نظر می توان چنین استدلال کرد که فیلمهای گونه ای چونان واکنشی اسطوره ای در مقابل زندگی ، دین و افسانه های قومی محسوب می شوند . این فیلمها بی آنکه خود تحت تاثیر مضامین درونی خویش (موضوعات و داستانها) واقع شوند، آئین خاص خود را ترویج می کنند. یک فیلم گونه ای حتی اگر مضمونی دینی را دستمایه قرار دهد باز هم از قواعد گونه خود پیروی می کند. بدین ترتیب هالیوود زیرکانه دین و آئین مورد نظر خود را در تولیدات قالبی و تعریف شده خود به بازار عرضه می کند، این آئین جدید بی آنکه تحت لوای مذاهب شناخته شده قرار گیرد، خود گونه ای مذهب نوین برای سینمای آمریکاست. پیروان این سلوک به قوانین خدشه ناپذیر گونه های سینمایی وفادارند: ستاره سازی، جنایت و جنحه(گونه وحشتناک)، رقص و آواز (گونه موزیکال)، حادثه و هیجان (گونه اکشن) ، برهنه گرایی(گونه اروتیک)، تکنیک سالاری(گونه علمی تخیلی)، خشونت گرایی(گونه گانگستری) ، خیالپردازی( گونه فانتزی) ،پایان خوش (گونه کمدی) و … پرسش حقیقت در سینمای هالیوود بر اساس وفاداری به یکی از این گونه ها مطرح می شود ، همانگونه که رابرت وارشو در بررسی ماهیت گونه های هالیوودی تذکر می دهد: تماشاگر نمی خواهد فیلم یکسانی را چندین بار ببیند . بلکه خواهان دیدن شکل یکسانی است. گونه ها امکان باز تولید اشکال یکسانی را بوجود می آورند ، فرمولهایی که در تمام فیلمهای یک نوع تسری می یابند. تفسیر اخلاقی از چنین نظامی آن هنگام میسر است که دریابیم هالیوود اخلاقیات گونه ها را بر اخلاقیات مرسوم مرجح می داند . در یک فیلم گانگستری، خشونت یک عنصر محوری ست ، همچنانکه برهنه گرایی در یک فیلم اروتیک یک اصل محسوب می شود. تماشاگر سینمای هالیوود ناخواسته اخلاقیات درونی فیلمها را بعنوان اصولی خدشه ناپذیر می پذیرد و این الگوهای جدید به زندگی اجتماعی او ، رفتارهای شخصی و سلوک اخلاقیش سرایت می کنند . شیوه دوگانه هالیوود به گونه ایست که امکان رجوع به اخلاقیات سنتی را همیشه مد نظر قرار می دهد . مضمون فیلمهایی که به پشیمانی و شرم می پردازند بسیار فراوان است. این آثار تصویر آمریکایی گناهکار اما دچار عذاب وجدان را ترسیم می کنند وجودی که برای بقا به اعتراف و توبه نیازمند است .(مهدی ارجمند 1376 :267) اما با تمام این اوصاف ما باید به هر دلیلی به خودمان بیاییم که مهمترینش داعیه دینی است . آمریکا ، اروپا و هر نقطه دیگر جهان در هر حال و به هر گونه ای دینی یا ضد دینی که فیلم بسازد یا نسازد مورد تعجب قرار نخواهد گرفت ، انگشت حیرت برای ماست که با این چند سال سینمای محترممان نشان دادیم که می توانیم اما همه مان نمی دانیم که چرا پس مستمر این کار ادامه نمی یابد و چرا ما گاهی اوقات سینمای دینی را سفت می گیریم و گاهی شل . مثالهای گوناگون و پی در پی این رساله نشان داد که نه صد درصد اما تا جای ممکن و تا جایی که در توانمان

پایان نامه
Previous Entries تحقیق با موضوع سینمای دینی، نظریه فیلم، دفاع مقدس Next Entries تحقیق با موضوع سینمای دینی، پیشرفت فرهنگی، روزنامه نگاران