تحقیق با موضوع تراز تجاری، دولت ایران، خلیج فارس

دانلود پایان نامه ارشد

مرتبط با جهان اسلام با همديگر پيش روند، روابط ايران و عمان يك نمونه و اسوه‌اي براي يك رابطه منطقه‌اي است.
حاكميت سياست توازن در روابط خارجي و اهتمام عماني‌ها به توسعه روابط با ايران باعث شده كه مشكلات و چالش‌ها بر سر راه توسعه روابط مهار شود و در مسير سالم حركت كند. رايزني‌هاي مستمر مقامات سياسي دو كشور است كه باعث ايجاد درك و فهم متقارب و مشترك در مناسبات و مواضع دو كشور و پيشرفت روابط دوجانبه در مسير صحيح شده است. اين مسئله مي‌تواند در تحكيم و ثبات منطقه نقش آفرين باشد و عملاً زمينه را براي خروج نيروهاي بيگانه از منطقه فراهم بكند. چرا كه امنيت متعلق به كشورهاي منطقه است و اهل منطقه به تعليم و رعايت امنيت و همكاري اولي هستند.

2- همگرایی اقتصادی ایران و عمان
3-2-1-دیدگاه کلی نسبت به ایران
همسایگی، یک عنصر جاودانه و موثر بر تعامل‎های ایران و عمان بوده است. تنگه استراتژیک هرمز بیش از آن که جدا کننده دو سرزمین باشد، عامل وصل و تقریب دو کشور بوده است. این تنگه در تامین منافع مشترک دو کشور و همکاری‎های منطقه‎ای و بین‎المللی ایران و عمان از نقش درجه اول برخوردار است.
موقعیت جغرافیایی دو کشور در دو طرف آب راه بین‎المللی خلیج‎فارس، از یک سو بر وزن ژئوپولیتیکی و ژئواستراتژیکی دو کشور افزوده است و از طرف دیگر زمینه‎های همکاری آنها را برای تامین امنیت تنگه هرمز فراهم کرده است.
بنابراین عنصر تغییرناپذیر جغرافیا و اهمیت همیشگی تنگه هرمز و الزام اصولی و بین‎المللی دو کشور در تامین امنیت آن، از مولفه‍های پایداری است که در تقویت و توسعه روابط ایران و عمان نقش دارد.
قرار گرفتن عمان در کنار اقیانوس هند و برخورداری از بندر ترانزیتی صلاله به عنوان یکی از یازده بندر بزرگ ترانزیتی جهان از یک طرف و عبور بزرگراه آسیایی از سرزمین جمهوری اسلامی ایران و موقعیت ایران در کریدور اقتصادی شمال–جنوب از طرف دیگر، سبب شده است که افق‍های جدیدی در توسعه روابط و همکاری‍های دو جانبه و منطقه‍ای گشوده شود. پیوستن عمان به کریدور شمال–جنوب طلیعه عصر جدید همکاری دو کشور است.
عامل پایدار دیگری که همواره بر روابط دو کشور تاثیر گذار بوده، عامل فرهنگی است. مراودات مردم ایران و عمان در طول تاریخ، مشابهت‍های قابل توجهی در آداب و سنن آنها پدید آورده است. این امر در مناطق همجوار دو کشور بیشتر نمایان است. افتخار پذیرش اسلام توسط مردم دو سرزمین سبب شده است تا پیوندهای فرهنگی آنها، هم ماهیتی الهی بیابد و هم از عمق و استحکام بیشتری برخوردار شود. مشابهت ارزش‍های اعتقادی دو ملت به سهم خود، به عنصر پایداری تبدیل شده است که همواره بر کم و کیف روابط دو کشور اثر می‍گذارد.
بخشی از اسناد قرن نوزدهم میلادی موجود در آرشیو وزارت امور خارجه ایران گویای همکاری‍های بسیار نزدیکی است که در راستای دفاع از کیان اسلامی در این منطقه بین دو کشور صورت گرفته است.
اشتراک‍های فرهنگی دو ملت و به ویژه مشابهت‍های فراوان فرهنگ محلی مناطق همجوار دو کشور، نشان دهنده این واقعیت است که جریان تبادل فرهنگی میان مردم ایران و عمان عمقی تاریخی دارد. به علاوه اعتقاد دو ملت به آیین آسمانی اسلام موجبات جاودانگی پیوندهای فرهنگی آنها را فراهم ساخته است. غنای تاریخی روابط فرهنگی، توسعه آن را در عصر کنونی آسان نموده است.
عامل همسایگی همراه با اشتراک های فرهنگی دو ملت سبب شده است تا «اعتماد متقابل» به خصوص در تاریخ معاصر روابط دو کشور پدیدار شود. اعتماد دو کشور به یکدیگر تا به حال منشاء تحولات مثبت بسیاری بوده است و روشنی بخش افق آینده روابط خواهد بود.
3-2-2-تحلیل مزیت‎های ایران در تامین کالاهای عمده وارداتی عمان
بررسی توانمندی‍های ایران در تامین کالاهای مهم وارداتی عمان، نشان می‍دهد که شرکت‍های ایرانی از ظرفیت گسترده‍ای در تامین نیازهای بازار این کشور برخوردار هستند.
شرکت‎های ایرانی تولیدکننده دیگ‎های بخار و آب‎گرم، از توانمندی صادراتی گسترده‎ای برخوردارند. از این رو با برنامه‍ریزی برای حضور بلند مدت در بازار عمان، سهم صادرات ایران به این کشور در این گروه کالایی، تا اندازه‍ی زیادی می‍تواند افزایش یابد. ایران در گروه کالایی 39 (مواد پلاستیکی) نیز از پتانسیل و ظرفیت بالایی برخوردار است و می‍تواند سهم بازار خود را تا حدود زیادی در این گروه کالایی افزایش دهد.
بررسی مزیت های ایران در صادرات کالاهای ذیل فصول 20 (گوشت و احشای خوراکی)، 15 (چربی ها و روغن‎های حیوانی و نباتی) و 74 (مس ومصنوعات از آن)، حاکی از ظرفیت های گسترده‍ای ایران، برای توسعه‍ی صادرات به بازار این کشور است.
بررسی برتری‍های صادراتی ایران در بیست فصل اول وارداتی عمان نمایش می‍دهد که شرکت‍های ایرانی، توانایی تامین‎بخش بزرگی از کالاهای ذیل هشت فصل شامل فصول 02، 04، 10، 15، 39، 72، 74 و 84 را دارند (www.ithraa.com).
3-2-3-وضعیت مبادلات بازرگانی با ایران
مناسبات اقتصادی و بازرگانی ایران با عمان به بیش از یک قرن گذشته باز می‍گردد. در این فصل پیشینه روابط بازرگانی، آخرین وضعیت مبادلات بازرگانی و تراز تجاری دو کشور بررسی می‎شود (www.trademap.org) و (www.tpo.ir).
3-2-4-پیشینه‍ی روابط بازرگانی ایران و عمان
عمان از حدود یک قرن گذشته روابط سیاسی و اقتصادی با ایران داشته و تجار و سیاحان دو کشور به طور مرتب در رفت و آمد بوده‍اند.
در آغاز قرن نوزدهم و آغاز مداخلات انگلستان در منطقه خلیج فارس، روابط این کشور با ایران دچار دگرگونی‍هایی شد. دولت مسقط در اوایل قرن نوزدهم دارای نیروی دریایی عظیمی بود و حکام ایالت فارس برای ایجاد نظم در بحرین که جزیی از ایالت فارس محسوب می شد از قدرت دریایی مسقط استفاده می‍کردند.
پس از درگذشت سید سعید حاکم عمان حکومت مسقط رو به ضعف گذاشت و انگلستان کم کم سلطه خود را بر این کشور گسترش داد. در این دوره اقتصاد عمان رو به ضعف نهاد، لذا از اواخر دوره مظفرالدین شاه قاجار حتی مراوده تجاری نیز با عمان کاهش یافت.
در اوایل حکومت پهلوی که سلطه حکومت مرکزی بر تمام نواحی حاکم و مرزها به طور کامل کنترل می‍شد، مراوده بین دو کشور کاملاً قطع شد. عدم رفت و آمد و بین‍الملل دادگستری خبری از وضع عمان تا روی کارآمدن سلطان قابوس ادامه داشت. در این زمان، دولت ایران به دنبال انگلیس و آمریکا بلافاصله رژیم عمان را به رسمیت شناخته و پشتیبانی خود را از سلطان قابوس اعلام کرد. تا سال 1349 شمسی (1970 میلادی) هیچ‍گونه رابطه‍ای بین ایران و عمان برقرار نبود در دی ماه سال 1349 شمسی یک هیات مطبوعاتی مرکب از نمایندگان ایران عازم عمان داشتند و در شهریور ماه 1350 شمسی دولت ایران طی یک اطلاعیه رسمی استقرار روابط سیاسی بین دو کشور را اعلام نمود و اولین سفیر دولت ایران در فروردین ماه 1351 شمسی (1972 میلادی) در مسقط مستقر شد.(گزارش ساليانه وزارت امور خارجه1351: 53).
ایران پس از انقلاب اسلامی همواره با کشور عمان روابط تجاری داشته است. در سالهای اخیر مقامات سیاسی و اقتصادی دو کشور هیات های متعدد را تبادل کرده‍اند. افزایش حجم مبادلات بازرگانی دو کشورهای در چند سال اخیر روندی افزایشی داشته است، به گونه‍ای که در سال 1388 شمسی مرکز تجاری ایران، با حضور ریاست سازمان توسعه تجارت در مسقط گشایش یافت. www.en.iccima.ir))
3-2-5-آخرین وضعیت مبادلات بازرگانی و تراز تجاری میان ایران و عمان
تراز تجاری ایران با عمان در سال‎های گذشته با فراز و نشیب همراه بوده است که این امر ناشی از حجم و ارزش متفاوت واردات ایران از عمان بوده است. لیکن از سال 1389 خورشیدی روند مثبت داشته است .بطوری‎که این رقم در شش ماهه نخست سال 1393 به مثبت 1/129 رسیده است. جدول ذیل روند تراز تجاری ایران با عمان را طی سال‎های 1386-1393 نشان می‍دهد (جدول 3-1) ( www.tpo.ir).
جدول 3-1: روند تراز تجاری ایران با عمان طی سال‎های 1386 لغایت 1393 (میلیون دلار)
سال
1386
1387
1388
1389
1390
1391
1392
نیمه نخست1393
صادرات
127
75
77
107
101
177
146
8/172
واردات
83
144
236
75
73
61
75
7/43
تراز تجای
44+
69-
159-
32+
28+
116+
71+
1/129+

ضمنا دفتر بازرگانی کشورهای عربی و آفریقائی مبادلات تجاری طرفین را طی سال‎های 2007 میلادی تا 9 ماهه نخست سال 2014 میلادی به صورت جدول 3-2 ارائه نموده است.
جدول 3-2: مبادلات تجاری ایران و عمان طی سال‎های 2007 لغایت 2014 میلادی (میلیون دلار)
سال
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
9 ماهه 2014
صادرات
100
101
73
104
9/45
1/201
110
1/233
واردات
50
162
81
233
9/50
7/61
71
8/58
تراز تجای
50+
61-
8-
129-
5-
4/139+
39+
34/174+

3-2-6-صادرات ایران به عمان
در سال‎های اخیر مهم‎ترین اقلام صادراتی جمهوری اسلامی ایران به سلطان‎نشین عمان شامل محصولات آهن و فولاد غیر ممزوج و گرم‎نورد شده، قیرنفت، شمش آهن و فولاد ممزوج، محصولات آهنی اسفنجی، سنگ مس و کنسانتره‎های آن، فرش دستباف، فرآورده‎ها برای تغذیه کودکان، گل کلم و کلم بروکلی و سایر شیر خشک صنعتی می‎باشند که در جدول 3-3 به نمایش درآمده است. (www.tccim.ir)و (www.tpo.ir).
جدول 3-3: مهم‎ترین اقلام صادراتی ایران به عمان
نوع کالا
ارزش (هزار دلار)
محصولات آهن و فولاد غیر ممزوج و گرم‎نورد شده
78104
قیرنفت
33389
شمش آهن و فولاد ممزوج
8830
محصولات آهنی اسفنجی
7687
سنگ مس و کنسانتره‎های آن
3828
فرش دستباف
1893
فرآورده‎ها برای تغذیه کودکان
1827
گل کلم و کلم بروکلی
813
سایر شیر خشک صنعتی
719

در ضمن ریز آمار اقلام صادراتی به کشور سلطان‎نشین عمان برگرفته شده از سامانه اتاق بازرگانی، صنعتی و کشاورزی تهران در ظرف هشت ماهه سال 1393 خورشیدی در قسمت پیوست ارائه شده‎اند (www.tccim.ir).
3-2-7-واردات ایران از عمان
ارزش واردات جمهوری اسلامی ایران از سلطان‎نشین عمان در سال‎های اخیر به رقمی ترقیبی 60 میلیون دلار رسیده است جدول 3-4 مهمترین اقلام وارداتی ایران از عمان را ارائه می‎نماید(www.tpo.ir).

جدول 3-4: مهم‎ترین اقلام وارداتی ایران از عمان
نوع کالا
ارزش (هزار دلار)
سایر روغن های سبک و فرآورده ها
36330
سایر قطعات گوشت بی استخوان گاو(یخ زده)
6283
سایر مکمل های داروئی
3168
بازدارنده های اکسیداسیون و رسوبات
2983
روغن پالم
2929
گیرنده های رادیوئی برای وسایل نقلیه موتوری
2213
وسایل نقلیه موتوری از 1500 تا 2400 سی سی
1579
اجزا و قطعات شیرآلات چدنی و پولادی
1383
سایر وسایل نقلیه موتوری غیر مذکور
1237
اجزا و قطعات کوره و تنورهای صنعتی و آزمایشگاهی
1134

ریز آمار اقلام وارداتی از کشور سلطان‎نشین عمان براساس گزارش سامانه اتاق بازرگانی، صنعتی و کشاورزی تهران در ظرف هشت ماهه سال 1393 خورشیدی در قسمت پیوست ارائه شده‎اند (www.tccim.ir).
با مقایسه حجم و ارزش مبادلات تجاری فی ما بین جمهوری اسلامی ایران و سلطان نشین عمان و با در نظر گرفتن ارزش واردات 18 میلیارد دلاری این کشور از سایر کشورهای جهان می توان استنباط کرد که با وجود مزیت‌های فراوان کشور سلطان‎نشین عمان نسبت به سایر کشورهای حوزه خلیج فارس برای ایران (مانند وجود بهترین رابطه سیاسی حوزه خلیج فارس بین دو کشور، عدم وجود مشکلات نقل و انتقال پولی و گشایش اعتبارات اسنادی، اشتراکات فرهنگی و مذهبی، وجود اراده واقعی جهت توسعه روابط اقتصادی بین سطوح مختلف دولتی دو کشور) اما حجم مبادلات تجاری دو کشور از 150 میلیون دلار تجاوز نمی‌کند که کوچک بودن این رقم در قیاس با حجم مبادلات ایران با سایر کشورهای حوزه مذکور مانند امارات، کویت و بحرین بیشتر خود را نشان می‌دهد.
هرچند این پارادوکس می‌تواند علل مختلفی داشته باشد اما شاید نداشتن برنامه و راهبرد مشخص برای ارتقاء روابط تجاری با عمان از سوی

پایان نامه
Previous Entries تحقیق با موضوع وزارت امور خارجه، توسعه اقتصادی، دولت ایران Next Entries تحقیق با موضوع صادرات گاز، روابط تجاری، خلیج فارس