تحقیق با موضوع بهبود کیفیت، یشرفت تحصیلی، صاحب نظران، پیشرفت تحصیلی

دانلود پایان نامه ارشد

ه اندازهگیری و سنجش علاقهمند بودهاند. نخست آنکه بدانند که فرد معینی چه میکند. در این مورد نتایج اندازهگیری مربوط به آن بخشی از رفتار فرد میشود که شخصیت نام دارد و موضوع اندازهگیری در واقع ” عمل فرد” است. دوم آنکه بدانند که فرد چه میتواند انجام دهد. در این نوع اندارهگیری، مقصود به دست آوردن قراین و شواهدی دربارهی اعمالی است که اگر فرد تلاش کند میتواند از عهدهی آن برآید. نتایج این نوع اندازهگیری که در واقع مربوط به توانایی فرد میشود ممکن است به دو بخش اصلی تقسیم شود. اندازههای مربوط به استعداد و اندازههای مربوط به معلومات یا پیشرفتتحصیلی (هومن، 1384، ص 168). آزمونهای پیشرفتتحصیلی13 برای اندازهگیری معلومات و آموختهها، تواناییهای اکتسابی یا مهارتهای پیشرفته مورد استفاده قرار میگیرند که عمدهترین آنها، آزمونهای مداد و کاغذی یا آزمونهای کتبی14 نام دارند. این آزمونها را به دو دستهی اصلی تقسیم میکنند: آزمونهای عینی و آزمونهای ذهنی. صاحبنظران و متخصصان، نظرهای موافق و مخالف زیادی نسبت به کاربرد آزمونهای ذهنی ابراز داشتهاند و برای آنها، امتیازات و معایبی برشمردهاند که در این میان بخش اعظم انتقادات، متوجه آزمونهای تشریحی15 است. دقت این آزمونها به مقدار زیاد به نحوهی تصحیح اوراق امتحانی و دقت عمل مصححان مربوط است و دلیل عمدهی مخالفت برخی صاحب نظران با کاربرد این آزمونها نیز از بی ثباتی نمرهگذاری آنها ناشی میشود.
با اینکه سوالات امتحانات نهایی سال سوم متوسطه ترکیبی از انواع گوناگون سوال است ولی درصد بیشتری از سوالات آن از نوع تشریحی و کوتاه پاسخ میباشد. در بسیاری از تحقیقات، آزمونهای عینی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتهاند و این خود گام بزرگی برای بهبود کیفیت سوالات این آزمونها میباشد. اما متأسفانه به آزمونهای ذهنی و روشهای تحلیل آنها کمتر توجه شده است. در راستای بهبود کیفیت امتحاناتنهایی، هر چند تشکیلات مربوطه گامهای ارزندهای برداشته است که میتوان به مواردی از جمله؛ دستورالعملهای طراحی سوال امتحان، برگزاری کارگاههای آموزشی در حوزه سنجش و ارزشیابی، استفاده از دانش معلمان آموزش دیده در طراحی سوالات، تشکیل بانک سوال اشاره کرد. با وجود این، مستندسازی کیفیت این امتحانات جای بررسی و تحقیق دارد. همانطور که حسنی و کیامنش (1388) بیان کردهاند؛ تحلیل آییننامههای امتحانات نشان میدهد در طول هشتاد و اندی سال که از تدوین اولین آییننامههای امتحانات در شورای عالی معارف می گذرد، تدوین کنندگان آیین نامه ها کمتر به صحت و دقت سوالات و نتایج ارزشیابیها توجه داشتهاند و بیشترین دغدغه آنها صحت اجرا و ثبت نمره بوده است.
هر ارزشیابی و سنجشی بر اساس اطلاعات و دادههایی انجام میگیرد که از طریق ابزارها و روشهای مختلف جمعآوری میشوند. سنجشی میتواند کارا و سودمند قلمداد شود که بر پایه اطلاعات دقیق و معتبر باشد و مطابق با اصول و ملاکهای علمی صورت پذیرد. سنجش آموختههای دانشآموزان در امتحانات نهایی نیز از این قاعده مستثنی نیست. زمزمه تغییر نظام پذیرش دانشجو در کشور و جایگزینی سوابق تحصیلی که در چند سال اخیر مطرح شده است بر اهمیت امتحانات نهایی مقطع متوسطه بیش از پیش افزوده است. از این رو طراحی و سنجش سوالات این امتحانات نیز میباید مبتنی بر اصول و نظریههای علمی باشد تا بدین وسیله با در اختیار داشتن دادههایی هر چه نزدیکتر به واقعیت، زمینه برای ارزشیابی عادلانه فراهم شود.
در این فصل ابتدا به تشریح ارزشیابی پیشرفتتحصیلی پرداخته میشود، بهدنبال آن به موضوعاتی چون نحوه طراحی و تصحیح امتحانات نهایی نیز اشاره میشود. سپس در قسمت مبانی نظری به معرفی سه نظریهی کلاسیک آزمون، تعمیم پذیری، پرسش – پاسخ و تقابلات آنها پرداخته و بعد از آن مباحث اعتبار و روایی مرور خواهد شد. در پایان، تحلیل محتوا به طور مختصر مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
فرآیند ارزشیابی پیشرفت تحصیلی
ارزشیابی پیشرفتتحصیلی فرایند منظمی است که با بکارگیری روشهای علمی، عملکرد یادگیرندگان و میزان آموختههایشان را میسنجد و در مورد عملکرد آنها با توجه به اهداف آموزشی از پیش تعیین شده به قضاوت و داوری میپردازد. طبق این تعریف در ارزشیابی پیشرفتتحصیلی نخستین گام، تعیین اهداف آموزشی است. منظور از اهداف، انتظارات آموزشی است که پس از طی یک دوره آموزشی از یادگیرندگان انتظار میرود به آن دست یابند. برای سهولت مطالعه، اهداف آموزشی را به انواع مختلفی طبقهبندی کردهاند که از این میان طبقهبندی بلوم16 شناخته شدهتر است. اهداف در طبقهبندی بلوم در سه حیطهی شناختی، روانی – حرکتی و عاطفی قرار میگیرند که در هر کدام از این حیطهها نیز اهداف از سطوح سلسله مراتبی از ساده به مشکل برخورداند. در آموزش و پرورش بسیاری از اهداف در ارتباط با حیطه شناختی هستند. نوع دیگری از طبقهبندی اهداف، تعیین اهداف در سه سطح کلی، نسبتاً کلی و هدفهای رفتاری است که از این میان، هدفهای رفتاری نسبت به دو سطح دیگر جزئیتر، دقیقتر و قابل اندازهگیریتر است. ویژگیهای مذکور به روند ارزشیابی پیشرفتتحصیلی سرعت و سهولت میبخشند.
بعد از تعیین اهداف آموزشی نیاز است که عملکرد یادگیرندگان متناسب با اهداف تعیین شده از طریق ابزارهای اندازهگیری سنجیده شود. از مهمترین این ابزارها امتحانات پیشرفتتحصیلی هستند. این امتحانات زمانی در سطح مطلوب قرار میگیرند که سوالات آن به بهترین وجه نمونهی معرفی از همهی سوالات ممکن در موضوع مورد سنجش باشد، به طوریکه همه ی هدفهای آموزشی و محتوای درس را پوشش دهد. در این راستا آنچه به آزمونساز کمک میکند، تهیه جدول مشخصات برای موضوعی که قرار است عملکرد یادگیرندگان در آن سنجیده شود. این جدول، یک جدول دو بعدی است که در یک بعد آن محتوا و در بعد دیگر هدف قرار میگیرد. همچنین تعداد سوالات متناسب با اهمیت محتوا و هدف هر بخش در خانههای جدول ذکر میشود.
بعد از تهیه این جدول، آنچه باید تعیین گردد نوع سوال است. پس از طرح سوالات امتحان، اجرا و تصحیح آن، نوبت به تجزیه و تحلیل دادههای به دست آمده از امتحان میرسد که میتوان از نتایج آن در راستای بهبود کیفیت فنی این امتحانات بهره برد. در قسمت زیر سعی شده است، در راستای تحقیق به معرفی انواع سوال و قواعد طرح و تصحیح سوالات ذهنی پرداخته شود.
انواع سوال
از عمدهترین امتحانات پیشرفت تحصیلی میتوان امتحانات مداد و کاغذی یا امتحانات کتبی را نام برد. سوالات این امتحانات به دو نوع اصلی؛ عینی و ذهنی تقسیم میشوند. در سوالات عینی، دانشآموز باید از بین پاسخهای پیشنهادی برای هر سوال، پاسخ درست یا مناسبتر را انتخاب کند. علت نامگذاری این سوالات این است که در تصحیحشان، نظر شخصی مصحح بیتأثیر است. این سوالات خود شامل سوالات چندگزینه ای17، صحیح – غلط18 و جور کردنی19 میباشند. در سوالات ذهنی، دانشآموز پاسخ را تولید میکند و دلیل نامگذاری این سوالات، دخیل بودن نظر شخصی مصححان در تصحیح آنهاست. این سوالات به سه دستهی تشریحی یا انشایی، کوتاه پاسخ 20و کامل کردنی تقسیم میشوند.
سوالات تشریحی
تهیه پاسخ در سوالات تشریحی مستلزم این است که دانشآموز ضمن یادآوری آموختههای خود، پاسخ را تولید کند. با توجه به آزادی عمل دانشآموز در پاسخ دادن، این سوالات به دو دسته تقسیم میشوند؛ دستهی اول، سوالات تشریحی گسترده پاسخ21 هستند که دانشآموز از لحاظ زمان پاسخدهی و میزان پاسخ هیچ گونه محدودیتی ندارد و میتواند هر طور بخواهد پاسخ خود را ارائه دهد. دسته ی دوم، سوالات تشریحی محدود پاسخ22 هستند که دانشآموز باید مطابق با محدودیت عنوان شده در صورت سوال عمل کند. این نکته حائز اهمیت است که هیچ کدام از انواع سوال به تنهایی عاری از نقص نیست و نمیتوان هیچ یک از آنها را به عنوان تنها ابزار مطلوب جهت سنجش آموختههای دانشآموزان نام برد. هر کدام مزایا و معایب خاص خود را دارند که می توان با در نظر گرفتن ملاحظات نظری و عملی از میان آن ها دست به انتخاب زد. از جمله امتیازهای سوالات تشریحی میتوان به سنجش سطوح بالاتر اهداف آموزشی، سهولت تهیه، تقویت عادتهای مطلوب مطالعه در یادگیرندگان، قرار دادن یادگیرندگان در موقعیت های واقعیتر اشاره کرد. همچنین این سوالات توانایی تولید پاسخ را میسنجند نه توانایی انتخاب پاسخ را. از جمله معایب این سوالات میتوان به متأثر بودن نمرهگذاری ازحالات روحی و سلیقهی شخصی مصحح و نیز توانایی دانشآموز در ارائه مطلب اشاره کرد که کاهش دقت و عینیت در تصحیح را به دنبال خواهد داشت. همچنین صرف زمان زیاد برای تصحیح، نمونهگیری محدود از محتوای درس و هدفهای آموزشی از دیگر معایب این سوالات هستند.
قواعد طرح سوالات تشریحی
با اینکه سوال خوب طرح کردن نوعی هنر است اما در این زمینه اصول و قواعدی وجود دارد که نتیجهی تجربیات صاحب نظران طی سالیان میباشد که با رعایت آنها میتوان سوالات مناسب و با کیفیتی طرح کرد. سیف (1391) در بیان اصول و قواعد این سوالات به موارد زیر اشاره کرده است:
هر سوال به یکی از هدفهای آموزشی مربوط باشد.
از سوالات تشریحی برای سنجش هدفهایی استفاده شود که با سایر انواع سوالات به خوبی قابل اندازه گیری نباشد.
در نوشتن سوالات از کلمات و عبارات واضح استفاده شود و از کلیگویی پرهیز شود.
تا حد امکان از سوالات تازه و موقعیتهای جدید استفاده شود.
به دانشآموزان حق انتخاب چند سوال از میان تعدادی سوال داده نشود.
برای پاسخگویی به سوالات زمان کافی در نظر گرفته شود و زمان هر سوال نیز به طور جداگانه مشخص شود.
با نوشتن سوالاتی که به جواب کوتاه نیاز دارند، تعداد سوالات را میتوان افزایش داد و از این طریق از مشکل ضعف نمونهگیری امتحانات تشریحی کاست.
عواملی که در ارزشیابی سوالات تشریحی دخالت دارند را از پیش تعیین کرده و دانش آموزان را باید از آن مطلع کرد.
از کاربرد کلمات “چه کسی”، “چه وقت”، ” کجا” و جز این ها بپرهیزید.
قواعد تصحیح سوالات تشریحی
به منظور افزایش دقت عمل مصححان و ثبات نمرهگذاری رعایت اصول و قواعد زیر توصیه شده است:
پاسخهای سوالات تشریحی را تنها میباید بر اساس هدفی که در سوال گنجانیده شده است،
تصحیح کرد.
پاسخها سوال به سوال تصحیح شوند نه ورقه به ورقه.
در صورت امکان، چند مصحح اوراق را به گونه مستقل تصحیح کنند. میانگین نمرات مصححان
مختلف از نمرات هر یک از آنها دقیقتر خواهد بود.
تمام پاسخهای دانشآموزان به یک سوال در یک نشست و بدون وقفهی زمانی تصحیح شوند.
هنگام تصحیح اوراق امتحانی از شناسایی نام صاحبان آنها خودداری شود.
مصحح به نمرات سوالات قبلی تصحیح شده نگاه نکند و هر سوال جدید را به طور مستقل و
بدون تأثیر گرفتن از نمرات سوالات قبلی تصحیح کند.
به منظور ایجاد انگیزه و آموزش غیرمستقیم بر روی اوراق امتحانی، اشتباهات دانشآموزان تصحیح
شود.
داشتن یک نمونه یا الگو برای هر سوال به عنوان کلید، از دخالت عوامل نامربوط جلوگیری
میکند. در تهیهی پاسخهای نمونه، پاسخ هر سوال را به چند قسمت تقسیم کرده و برای هر قسمت امتیاز
جداگانهای منظور و مطابق با این امتیازها به پاسخهای دانشآموزان نمره داده شود.
از راهنمای تصحیح استفاده شود (همان منبع).
روشهای تصحیح سوالات تشریحی
روش تحلیلی یا امتیازبندی : در این روش پاسخ نمونهی هر سوال به اجزای کوچکتری تقسیم میشود و برای هر جز مشخص، نمره یا امتیاز جداگانهای در نظر گرفته میشود.
روش کلی یا سراسری یا درجهبندی : پاسخ نمونه به اجزا و قسمتهای کوچک تقسیم نمی شود بلکه تنها به صورت یک معیار به کار میرود. در این روش مصحح تمامی پاسخ فرد به یک سوال را میخواند و یک برداشت کلی از آن کسب میکند و بعد این برداشت کلی را به یک نمره تبدیل میکند. در این روش، شیوههای مختلفی برای نمرهگذاری وجود دارد: میتوان یک نمره دوگانه ( قبول- مردود) را به کار برد یا مقیاس را تا 5 واحد از خیلی خوب(5) تا خیلی ضعیف(1) افزایش

پایان نامه
Previous Entries تحقیق با موضوع روانسنجی، آموزش و پرورش، یشرفت تحصیلی، ارتقاء کیفیت Next Entries تحقیق با موضوع آموزش و پرورش، کتابهای درسی، استعدادهای برتر، موسسات آموزش عالی