تحقیق با موضوع امام خمینی، فقهای امامیه، دوران جاهلیت

دانلود پایان نامه ارشد

تحول شده است.
اگر اين اعلام و حق شرط فرانسه مبناي ارزيابي قرار گيرد، معيارهاي دوگانه پذيرفته نيست؛ زيرا همانگونه که يهوديان مي‌توانند روزهاي شنبه در مدرسه حاضر نشوند، دختران محجبه نيز بايد در برابر قانون نسبت به ابراز نشان‌هاي مذهبي مساوي باشند. اصل عدم تبعيض منطق اين برابري است. اگر چه به نظر برخي حجاب بيشتر يک وابستگي فرهنگي است تا يک سمبل و نشان مذهبي؛ زيرا در کشورهاي مختلف تنوع پوشش و حجاب وجود دارد و بين پوشش‌هاي روستايي و شهري نيز تفاوت مشهود است. از آنجا كه اسلام در مورد نوع و رنگ لباس قواعد خاصي را تحميل نکرده است، هر ملتي مي‌تواند با بهره‌گيري از سنت خود پوششي که عرفا حجاب محسوب مي‌شود، استفاده نمايد. حجاب در برداشت بسياري از مسلمانان، نشان عفاف است که ريشه در آيات قرآن از جمله آيه 31 سوره نور دارد. بر اين اساس اگر حجاب، نشان فرهنگي نيز باشد، بايد بر اساس موازين حقوق بشر اقليت‌ها به اين دسته اجازه داد، از پوشش مورد نظر خود استفاده نمايند.
البته مفهوم لائيسيته در اين كشور مبهم و چند پهلو است. از يک‌سو لائيسيته را بي‌طرفي منفعل تعريف مي‌کنند که در پرتو اصل عدم تبعيض به دولت اجازه نمي‌دهد، در زندگي خصوصي و مذهبي افراد مداخله کند، از سوي ديگر چنان فعال قلمداد مي‌شود که در برابر هرگونه اختيارات مذهبي، واکنش نشان داده و دولت را مجاز مي‌دارد، در امور سازمان‌هاي مذهبي به نفع نظم عمومي مداخله نمايد. در فرانسه اين پارادوکس و تناقض آنگاه پديد آمد که بسياري از افراد از سرزمين‌هاي تحت استعمار اين کشور از جمله الجزاير و شمال افريقا از سال 1960م. به اين کشور مهاجرت کردند و در حقوق خصوصي به سنت‌هاي خود عمل نمودند، حضور در مساجد و برپايي تشريفات مذهبي و… مخالف نظم عمومي نيست.
از منظر حقوقي نمي‌توان با وجود حق شناخته شده آزادي ديني، پوشش تعدادي از دانش آموزان و دانشجويان را در مدارس دولتي نشان مذهبي قلمداد نمود كه مي‌تواند اصول جدايي دين و دولت را در مدارس تضعيف نمايد. اصولي كه به اين آساني تضعيف شود؛ بايد در استحكام آن چاره‌اي انديشيد. شايد به همين خاطر است، برخي در جانبداري از ممنوعيت حجاب، آن را حمايت از دختران مسلمان در برابر اجبار والدين تصور کرده‌اند. اما بر عكس حقوق بين الملل، در مواد18 و 5 كنوانسيون حقوق كودك و مانند آن همواره بر مسئوليت‌هاي والدين و تكاليف آنان در قبال فرزندان تأکيد ‌داشته و مسئوليت اخلاقي و آموزش‌هاي ديني را در درجه نخست، حق والدين مي‌داند.
4-1-5- قلمرو حجاب
ماده 3 ق. م. ا مقرر می دارد: «قوانین جزایی درباره کلیه کسانی که در قلمرو حاکمیت زمینی، دریایی، هوایی جمهوری اسلامی ایران مرتکب جرم شوند، اعمال می گردد، مگر آن که به موجب قانون، ترتیب دیگری مقرر شده باشد».
از این ماده می توان نتیجه گرفت:
1. اطلاق این ماده، شامل مسلمان و غیرمسلمان می شود. بنابراین، به جز موارد خاصی که ارتکاب آن ها برای غیر مسلمانان، جایز دانسته شده است، در دیگر موارد، با توجه به صراحت ماده 3 ق. م. ا.، مسلمان و غیرمسلمان یک سان است. خارجیانی که بر اساس مفاد قانون اتباع بیگانه و مقررات ماده 41 قرارداد بین المللی مصوب 18/4/1361 از مصونیت هایی بهره مند می شوند، مکلف به حفظ و اجرای قوانین و مقررات کشور پذیرنده هستند و باید آن را محترم شمارند.
2. دایره شمول قوانین جزایی، قلمرو حاکمیت زمینی، دریایی و هوایی جمهوری اسلامی است. پس موارد زیر نیز شامل این حاکمیت است:
الف) مناطق آزاد (گاه دیده شده است حجاب در آن جا رعایت نمی شود)؛
ب) سفارت خانه ها و کنسول گری های جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور؛
ج) فرودگاه ها و سالن های ترانزیت (چون جزو قلمرو حاکمیت زمینی ایران است؛
د) هواپیماهایی که وارد قلمرو هوایی جمهوری اسلامی ایران می شوند.
بی گمان بدحجابی و بی حجابی از دیدگاه شرع مقدس حرام بوده و از مصادیق منکر محسوب می شود و نهی از آن به ضرورت دین و مذهب واجب است و بسیاری از فقها به وجوب نهی از این گونه منکرات تصریح نموده اند102 و این در حالی است که تبعات و آثار اجتماعی برهنگی زنان و بی بند باری و ولنگاری بر کسی پوشیده نیست و حتی جوامع و کشورهایی که روزگاری به سمت و سوی بی حجابی رفتند مانند کشور همسایه مان ترکیه، اینک قانون منع حجاب را منسوخ نموده است .
محمل دیگری که برای الزام حجاب در جامعه وجود دارد مساله تعزیر است که برخی از موارد آن در سیره عملی حضرات معصومین ـ علیهم السلام ـ و در روایات وارده یافت می شود و برخی از آن را از کلیاتی که از معصومین به ما رسیده است به دست می آید به عنوان مثال در کتب فقهی و روایی ما برای مصادیقی چون ترک نماز از روی عمد و بدون عذر، روزه خواری عمدی و تظاهر به آن در ماه رمضان، امتناع از پرداختن دین و بدهی، غصب، خوردن مال یتیم، خیانت در امانت و… تعزیر در نظر گرفته شده است و در مواردی که مصادیق و افراد آن بیان نگردیده بر اساس آموزه های فقهی باید از کلیات مدد جست و احکام مصادیق و جزئیات را استخراج کرد از این رو ائمه معصومین ـ علیهم السلام ـ فرموده اند: «علینا إلقاء الاصول و علیکم التفریع»103ما اصول و کلیات را برای شما بیان می کنیم و شما مصادیق و جزئیات را از آن استخراج و استنباط کنید و همچنان که جمعی از فقیهان برجسته و فرهیخته امامیه تصریح نموده اند در مورد تعزیر نیز چنین کلیاتی وجود دارد مرحوم شیخ طوسی در مبسوط خویش می نویسد: «کل من اتی معصیه لایجب بها الحد فانّه یعزّر» هر گناهی که دارای حدّ شرعی نباشد تعزیر دارد.104
مرحوم محقق حلی در شرایع الاسلام و علامه حلی در قواعد الاحکام آورده اند: «کل من فعل محرما او ترک و اجبا فللإمام تعزیره» هر کس کار حرامی را مرتکب شود یا عمل واجبی را ترک کند، امام و حاکم اسلامی می تواند او را تعزیر کند.105
صاحب جواهر، فاضل اصفهانی و ابو الصلاح حلبی و شهید ثانی نیز در کتب فقهی خود به همین بیان تصریح نموده اند.106فقیه محقق صاحب ریاض در کتاب دیگر خود پس از بیان این کلیات، می نویسد: «اگر نهی و توبیخ و امثال آن تأثر کرد آن گاه تعزیر واجب می شود».107
مرحوم صاحب جواهر108 و آیت الله العظمی خویی مدعی شهرت عظیم و بلکه اتفاق فقهای امامیه در این زمینه اند..109
بنابراین اگر در مورد حجاب و وجوب ستر و پوشش نص خاصی هم وارد نشده باشد می توان با استفاده از این قواعد کلی که برگرفته از روایات اهلبیت ـ علیهم السلام110 است حکم قضیه را استخراج نمود. از این رو حضرت امام علی بن موسی الرضا ـ علیه السلام ـ بنا بر نقل شیخ المحدثین صدوق در فلسفه ارسال رسل و جعل وصی و امام، فرمود: «فجعل علیهم قیما یمنعهم من الفساد و یتیم فیهم الحدود و الاحکام»111و حداقل مفسده ای که بر ترک حجاب و عفاف مترتب است شکسته شدن هیمنه دین، تجری بر احکام خدا و ریختن قبح و زشتی گناه است و چه مفسده ای از این بالاتر».
1- حدود، کیفیت و مصداق های حجاب در قرآن
آیات ذیل به «آیات حجاب» معروف هستند و فقیهان برای تعیین حدود حجاب به این آیات مراجعه می کنند. البته تفسیر این آیات، بحث بسیار مفصّلی است که در این مقال نمی گنجد.
الف- قرآن کریم
و به زنان با ایمان بگو: از بعضی نگاه های خود (نگاه های غیر مجاز) چشم پوشی کنند و دامن های خود را حفظ کنید و جز آن چه (به طور طبیعی) ظاهر است، زینت های خود را آشکار نکنند و باید روسری خود را بر گردن خویش بیافکنند (تا علاوه بر سر، گردن و سینه آنان نیز پوشیده باشد) و زینت خود را ظاهر نکنند جز برای شوهر خود، یا پدر خود یا پدر شوهر خود، یا پسر خود، یا پسر شوهر خود (که از همسر دیگر است) یا برادر خود، یا پسر برادر خود، یا پسر خواهر خود، یا زنان (هم کیش) خود، یا آن چه را مالک شده اند (از کنیز و برده)، یا مردان خدمت گزار که تمایل جنسی ندارند، یا کودکانی که (به سن تمییز نرسیده) و به امور جنسی زنان آگاه نیستند. پای خود را نیز به گونه ای به زمین نکوبند که آن چه از زیور مخفی دارند، آشکار شود. ای مؤمنان! همگی به سوی خدا بازگردید و به درگاه خدا توبه کنید تا رستگار شوید.112
و بر زنان بازنشسته ای که امیدی به ازدواج ندارند، باکی نیست که پوشش خود را زمین گذارند، به شرطی که زینت خود را آشکار نکنند و عفت ورزیدن برای آنان بهتر است و خداوند شنوا و آگاه است.113
ای کسانی که ایمان آورده اید! به خانه پیامبر وارد نشوید مگر آن که به شما اجازه داده شود برای خوردن غذا (به شرط آن که پیش از موعد نیایید) و در انتظار وقت غذا نباشید، ولی هرگاه دعوت شدید، پس داخل شوید و وقتی غذا خوردید، پراکنده شوید و (پس از خوردن غذا) به گفت وگو نپردازید. همانا این (گفت وگوهای پس از غذا) پیامبر را آزار می دهد، ولی او از شما شرم می کند (و چیزی نمی گوید) و خداوند از (گفتن) حق شرم ندارد. هرگاه از همسران پیامبر، چیزی از وسایل زندگی (به عنوان عاریت) خواستید، از پشت پرده بخواهید. این رفتار برای دل های شما و دل های آنان به پاکی و پاک دامنی است و شما حق ندارید که رسول خدا را آزار دهید و با همسران او پس از رحلتش ازدواج کنید که این کار نزد خداوند (گناهی) بزرگ است.114
بر زنان، (نداشتن حجاب) در مورد پدران شان و پسران شان و برادران شان و پسران برادران شان و پسران خواهران شان و دیگر زنان مسلمان و کنیزان شان گناهی نیست و تقوای الهی پیشه کنید؛ زیرا خداوند بر هر چیزی گواه است.115
ای پیامبر! به همسران و دخترانت و زنان مؤمنان بگو: روسری های بلند بر خود بیافکنند. این (کار) مناسب تر است، تا (به عفت و پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند و خداوند، آمرزنده و مهربان است.116
و در خانه های خود قرار گیرید و همچون دوران جاهلیت نخستین، با خودآرایی ظاهر نشوید (و زینت های خود را آشکار نکنید) و نماز را برپا دارید و زکات بدهید و از خدا و رسولش پیروی کنید. همانا خداوند اراده کرده است که پلیدی (گناه) را از شما اهل بیت (پیامبر) دور کند و کاملاً شما را پاک سازد.117
4-1-6- فتوای فقهاء درباره حجاب
به جز منابع معتبر اسلامی، قانون گذار برای رفع ابهام، اجمال و سکوت قانون به منبع دیگری نیز اشاره کرده و آن فتاوای معتبر است که در قانون تعریف نشده است. به نظر می رسد منظور از فتاوای معتبر، فتاوای علما و مراجعی است که مورد تأیید اهل علم باشد. با توجه به تعداد زیاد فتاوا و مجال کم، اکنون تنها به بیان نظر رهبر کبیر انقلاب، حضرت امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری، حضرت آیت الله خامنه ای می پردازیم. بیان این نکته ضروری است؛ چون ممکن است فقیهان در این مورد با هم اختلاف نظرهایی داشته باشند.
در تعریف حجاب، پرسشی بدین شرح مطرح شده است: حدود حجاب اسلامی برای بانوان چیست؟ آیا برای این منظور، پوشیدن لباس بلند آزاد و شلوار و روسری کفایت می کند؟ اصولاً چه کیفیتی در لباس و پوشش زن در برابر نامحرم باید رعایت شود؟
پاسخ امام خمینی(ره) نیز چنین است: «واجب است تمام بدن زن به جز قرص صورت و دست ها تا مچ، از نامحرم پوشیده شود و لباس مذکور اگر مقدار واجب را بپوشاند، مانع ندارد، ولی پوشیدن چادر بهتر است و از لباس هایی که توجه نامحرم را جلب می کند، باید اجتناب کرد».
پوشش بانوان نیز باید دارای حدود زیر باشد:
1. پوشاندن دست، در صورت داشتن انگشتر.
2. پوشاندن آن چه در عرف، زینت محسوب می شود.
3. در صورت وجود مفسده، در عدم پوشاندن وجه و کفین، واجب آن است که پوشانده شود.
4. نمایاندن کف پا، روی پا، قوزک پا و پاشنه پا، در مقابل نامحرم، شرعا جایز نیست.
5. پوشاندن موی سر (تمام موی سر)، واجب است.
6. اصل آرایش کردن، اشکال ندارد، اما واجب است از نامحرم پوشانده شود.
7. وجوب پوشاندن پایین چانه و عدم وجوب پوشاندن خود چانه؛ (چون جزو صورت است).
درباره شیوه پوشش نیز به این موارد اشاره کرده اند:
1. پوشیدن جوراب های نازک و بدن نما برای حجاب شرعی کفایت نمی کند.
2. پوشیدن چیزی که از جهت رنگ یا شکل یا نحوه پوشیدن، باعث جلب توجه اجنبی شود و موجب فساد و ارتکاب حرام گردد، جایز نیست.
3. از پوشیدن هرگونه لباس مهیّج

پایان نامه
Previous Entries علمي، ميزان، دانشجويان Next Entries تحقیق با موضوع حجاب و عفاف، کشورهای اسلامی، شورهای اسلامی