بهداشت روان، کودکان و نوجوان، کودکان و نوجوانان

دانلود پایان نامه ارشد

ناسازگاري هاي اجتماع? ن?ز در تعر?ف گنجان?ده شوند (شکوه? ?کتا و پرند، .(1384

مجمع کودکان استثنا??4 ن?ز در مورد اخت??ت ه?جان?- رفتاري تعر?ف? ارائه داده است:

“اخت??ت ه?جان?- رفتاري به شرا?ط? اشاره دارد که پاسخ ه?جان? و رفتاري فرد در مدرسه با هنجار?هاي فرهنگ?، سن? و قوم? تفاوت داشته باشد؛ به طوري که بر عملکرد تحص?ل? فرد، مراقبت از خود، روابط اجتماع?، سازگاري فردي، رفتار در ک?س و سازگاري در مح?ط کار ن?ز تاث?ر منف? گذارد. اخت??ت ه?جان?- رفتاري شامل پاسخ هاي قابل قبول کودك ?ا نوجوان به عوامل تنش زاي مح?ط? نم? شوند. اخت??ت ه?جان?- رفتاري براساس داده ها?? شناسا?? م? شوند که از منابع مختلف، در مورد کارکرد ه?جان? ?ا رفتاري فرد گردآوري م? شوند. ا?ن اخت??ت با?د دست کم در دو موقع?ت متفاوت که ?ک? از آن ها مدرسه است، تظاهر نما?د. اخت??ت ه?جان?- رفتاري م? تواند به طور هم زمان با سا?ر معلول?ت ها ن?ز ظاهر شوند. ا?ن اخت??ت شامل کودکان ?ا نوجوانان مبت? به اسک?زوفرن? ، اخت??ت عاطف? ?ا اخت??ت سلوك، نقص توجه و ناسازگاري ن?ز م? گردد (مجمع کودکان استثنا??، 1991؛ به نقل از شکوه? ?کتا و پروند).
تعر?ف فوق مز?ت ها?? بر تعر?ف IDEA دارد . ازجمله:

الف) دربرگ?رندة آس?ب هاي مربوط به رفتار انطباق? که در رفتارها و ه?جان ها نشان داده م? شوند ن?ز م? گردد.

ب) توجه به هنجارهاي فرهنگ? و قوم? در ارز?اب? فرد.

پ) ت?ش براي تغ??ر رفتار کودك و نوجوان قبل از ا?ن که او را در گروه افراد مبت? جاي دهند.

ت) افراد ناسازگار اجتماع? را ن?ز دربر م? گ?رد (هاردمن، درو و وا?گان(5، .”1999

تعر?ف? د?گر از “اخت?? ه?جان?- رفتاري” که بر ائت?ف آموزش و?ژه و بهداشت روان? مبتن? است ، عبارت است از: -1 منظور از اخت?ل ه?جان?- رفتاري، ناتوان? فرد در ارائه پاسخ هاي ه?جان? و رفتاري مناسب در مدرسه است. به طوري که ا?ن رفتارها از هنجارهاي نژادي، فرهنگ? و سن? فاصل? ز?ادي داشته باشند و عملکرد آموزش? فرد را تحت تاث?ر قرار دهند. عملکرد آموزش? شامل مهارت هاي تحص?ل?، شغل?، فردي و اجتماع? م? شود. ا?ن ناتوان?؛ الف) شامل پاسخ هاي مورد انتظار در مواجهه با وقا?ع پر استرس مح?ط? که به طور موقت مشاهده م?

1 Schizophrenic 2 Autistic 3 Bower

4 Council for exceptional children 5 HARDMAN , DREW & EGAN

20

شوند، نم? گردد. ب) هم زمان در دو مکان مختلف که فرد به نوع? در آن شرکت دارد ،مشاهده م? شود. در صورت? که فرد به مدرسه برود ?ک? از ا?ن مکان ها مدرسه ?ا مکان هاي مرتبط با آن است. پ) به وس?له مداخله در آموزش عادي برطرف نم? شود. به عبارت د?گر، شرا?ط کودك به گونه اي است که مداخله در آموزش عادي براي او کاف? ن?ست.

-2 اخت??ت ه?جان?- رفتاري م? توانند در حضور ناتوان? هاي د?گر مشاهده شوند.

-3 کودکان و نوجوانان مبت? به اسک?زوفرن?، اخت??ت عاطف?، اضطراب و سا?ر اخت??ت? که از اخت??ت سلوك ?ا سازگاري ناش? م? شوند ،در صورت? که اخت?ل، بر عملکرد آموزش? آنان تاث?ر گذارد در ا?ن طبقه قرار م? گ?رند (فورنس و ن?ترز، .(1992

تعر?ف فوق از بس?اري جهات بر تعر?ف دولت فدرال برتري دارد:

– اصط?حات به کار رفته در آن، مورد موافقت متخصصان کنون? هستند.

– اخت??ت رفتاري، اخت??ت ه?جان? و ترک?ب? از ا?ن دو را دربر م?گ?رد.

– ا?ن تعر?ف مدرسه محور است، اما اخت??ت خارج از مدرسه را ن?ز مورد توجه قرار داده است.

– تفاوت هاي نژادي و فرهنگ? ن?ز مورد توجه قرار گرفته است.

– دربرگ?رنده مشک?ت خف?ف و واکنش هاي را?ج به موقع?ت هاي تنش زا ن?ست.

– احتمال وجود ناتوان? هاي چندگانه در کودکان و نوجوانان را مورد توجه قرار داده است.

– دامنه وس?ع? از اخت??ت ه?جان? و رفتاري را از جنبه آموزش و?ژه و بهداشت روان? دربر م? گ?رد

(شکوه? ?کتا و پرند، .(1384

طبقھ بندي اخت??ت رفتاري كودكان

کواي و پ?ترسون (1987) اخت??ت رفتاري را به شش دسته تقس?م کرده اند:

-1 اخت??ت سلوك: افراد مبت?، مخرب، آزار دهنده، جنجال برانگ?ز، بد خلق و در پ? جلب توجه و خودنما?? هستند.

-2 پرخاشگري اجتماع?: سرقت، وفاداري به دوستان بزهکار، گر?ز از مدرسه و ز?ر پا گذاشتن ارزش هاي اخ?ق?، اجتماع? و قانون از و?ژگ? هاي افراد مبت? است.

-3 مشک?ت مربوط به توجه و ناپختگ?:1 فراخناي توجه و تمرکز حواس افراد مبت? بس?ار اندك است. آن ها بدون فکر و پرسش هاي د?گران پاسخ م?دهند، توجه آن ها به آسان? از تکل?ف? که در حال انجام آن هستند منحرف م? شود. سست، ب? ع?قه، کند و تنبل هستند.

1 Immaturity

21

-4 اضطراب- گوشه گ?ري: افراد مبت? به آسان? برآشفته م? شوند ،حساس اند، احساسات آن ها به آسان? جر?حه دار م? شود و به طور کل? ترسو، مضطرب، افسرده و غمگ?ن هستند.

-5 رفتار روان نژندي: اظهار نظرهاي دور از ذهن، صحبت هاي تکراري و نما?ش رفتارهاي عج?ب و غر?ب از برجسته تر?ن و?ژگ? هاي افراد مبت? است.

-6 تحرك مفرط: افراد مبت? خ?ل? کم استراحت م? کنند، نم? توانند بدون جنب و جوش بنش?نند، آرامش ندارند و ب?ش از حد پرحرفند.

و?ژگ? هاي بعض? از افراد ن?ز ممکن است در ب?ش از ?ک طبقه جاي گ?رد. براي مثال کودک? ممکن است هم داراي نقص توجه و هم اخت?ل سلوك باشد. در مورد اخت??ت رفتاري وقوع ?ک ?ا چند مورد از موارد فوق قاعده است نه استثناء، چرا که تعداد افرادي که تنها ?ک? از اخت??ت ه?جان?- رفتاري را نشان دهند، بس?ار اندك است. بنابرا?ن کودکان ممکن است انواع اخت??ت ه?جان?- رفتاري را با شدت هاي متفاوت دارا باشند (تنکلر سل? و لندرام1، .(1997

?ک? د?گر از طبقه بندي ها، که مورد ع?قه روان پزشکان و روان شناسان بال?ن? است، طبقه بندي تشخ?ص? و آماري اخت??ت روان? 2 (DSM) است که در نسخه DSM- IV- TR آن که در سال 2000 م??دي توسط انجمن روان پزشکان آمر?کا ارائه شده است ،اخت??ت مربوط به کودکان و توجوانان در هفت گروه طبقه بندي شده است:

-1 اخت??ت نافذ رشد: 3 کودکان مبت? کمبودهاي شد?دي را در سطوح متعدد رشد نشان م?دهند. ا?ن کودکان فاقد مهارت هاي ارتباط? م? باشند و رفتارهاي غ?ر معمول? را بروز م? دهند. ا?ن اخت??ت ممکن است از نابهنجاري هاي کروموزوم?، نابهنجاري ساختاري س?ستم مغز و عفونت هاي مادر زادي ناش? شوند و در بدو تولد ?ا سال هاي اول?ه زندگ? کودك مشخص م? شوند. مانند؛ اوت?سم.

-2 اخت??ت نقص توجه و رفتار ا?ذا??:4 کودکان مبت? نشانه هاي گوناگون? را بروز م? دهند. براي مثال؛ تکال?ف درس? و اجتماع? خود را انجام نم? دهند و قادر به کنترل فعال?ت هاي بدن? خود ن?ستند. آنان به اذ?ت و آزار د?گران و ح?وانات م? پردازند ،وسا?ل د?گران را تخر?ب م? کنند و به لجبازي با خانواده م? پردازند.

-3 اخت??ت اضطراب?: ا?ن طبقه شباهت بس?اري با طبقه اضطراب- گوشه گ?ري دارد. ا?ن کودکان به هنگام جدا شدن از والد?ن، دوستان نزد?ک، معلم و مرب? به طور معمول مشکل دارند و درباره وقا?ع آ?نده، نگران? غ?ر واقع ب?نانه اي نشان م? دهند.

1 Tankersley & landrum 2 Diagnostic and stoical manual of mental disorders 3 PERVASIVE DEVELOPMENTAL DISORDERS 4 Attention deficit and disruptive behavior disorders

22

-4 اخت??ت تغذ?ه و خوردن: 1 اول?ن اخت?ل? که در ا?ن دسته قرار م? گ?رد، هرزه خواري2 است. خوردن مواد غ?ر قابل خوردن به مدت دست کم ?ک ماه از و?ژگ? هاي بارز ا?ن افراد است . آن ها ممکن است موادي مانند؛ پارچه، مو، رنگ و غ?ره را مصرف کنند

عوامل موثر بر بروز اخت??ت رفتاري

شناسا?? علل اخت??ت رفتاري بس?ار مشکل و پ?چ?ده است. چرا که ا?ن اخت??ت را نم? توان به علت? منفرد نسبت داد (استرنبرگ و گر?گور?نکو3، . (1999 به طور کل? در شناسا?? علل ا?ن گونه اخت??ت با?د چند نکته را مورد توجه قرار داد:

-1 در بروز آن مجموعه

اي از عوامل دخالت دارند .

-2 تع??ن علل آن ممکن است، تحت تاث?ر عوامل? نظ?ر؛نگرش متخصصان نسبت به علل رفتار انسان، تجربه هاي فردي و رشته تخصص? آنان قرار گ?رد.

-3 تع??ن و شناخت علل ا?ن اخت??ت هنگام? سودمند است که به مداخله و پ?شگ?ري و موثر منجر گردد (کافمن، .(2001

عوامل موثر بر اخت??ت رفتاري را م? توان به سه گروه ؛ عوامل ب?ولوژ?ک (ز?ست?)، عوامل ژنت?ک? و عوامل مح?ط? تقس?م بندي م? شود ، که مشکل رفتاري تحت تاث?ر ?ک ?ا ترک?ب? از ا?ن عوامل پد?د م? آ?د.

-1 عوامل ب?ولوژ?ک

در گزارش? از سازمان نظام پزشک? ا?الت متحده آمر?کا(2000) 4 ، اهم?ت نقش کارکرد اعصاب و مواد ش?م?ا?? موجود در مغز در شناخت ب?ماري هاي روان? مورد تاک?د قرار گرفته است. مغز داراي هزاران نورون از انواع متفاوت است ، که از نظر مواد ش?م?ا?? ، شکل و نوع ارتباط با ?کد?گر تفاوت دارند. کارکرد مغز به توانا?? سلول هاي عصب? در ا?جاد ارتباط با ?کد?گر بستگ? دارد . عوامل ب?ولوژ?ک? و جسمان? بر بهداشت روان? و ب?ماري هاي روان? تاث?رگذارند (ترنبال و همکاران ، (2002 ، و ب?شتر در مورد اخت??ت رفتاري شد?د و عم?ق صدق م? کنند. بس?اري از کودکان به اخت??ت رفتاري، نقص ب?ولوژ?ک شناخته شده اي که باعث بروز رفتارهاي آنان گردد، ندارند و گروه بس?اري از کودکان بهنجار داراي نقا?ص ب?ولوژ?ک م? باشند (اسرنا، اسمن، گرانهلم، شرمن، واتک?نز و و?ل?امز5، 1994؛ چارلوپ- کر?ست?6 و د?گران، 1997؛ هور?س7، . (1995 به نظر توماس و چس(1984) 1؛ تمام کودکان با خلق و خوي مشخص? به دن?ا م? آ?ند. گروه? که

1 Feeding and eating disorders 2 Pica 3 Sternberg & gregorenko

4 Surgeon general of the united states 5 Asarnow, asamen, granholm, Sherman, watkinz & williams 6 Charlop- christy 7 Harris

23

داراي خلق و خوي دشوار هستند، ممکن است به اخت??ت رفتاري مبت? گردند. البته شواهد کاف? براي تائ?د ا?ن نظر وجود ندارد. به عبارت د?گر ارتباط ب?ن خلق و خو در دوران اول?ه زندگ? و اخت??ت رفتاري قطع? ن?ست. ع?وه بر خلق و خو، عوامل د?گري نظ?ر؛ ب?ماري، سوء تغذ?ه، ضربه مغزي و غ?ره ن?ز از جمله عوامل ب?ولوژ?ک? به شمار م? آ?ند، که در بروز اخت??ت رفتاري تاث?ر دارند (باوم?تسر، کوپتاس و کل?ندورت2، 1990؛ لوزوف3، .(1989

در مورد عل ب?ولوژ?گ? اخت??ت رفتاري چهار نکته را با?د مورد توجه قرار داد” -1 هر اخت?ل? کهلعلب?ولوژ?ک? دارد ضرورتاً اخت?ل رفتاري تلق? نم? شود. گاه? اخت?ل در کارکردهاي

ب?ولوژ?ک? م? تواند رفتارها و ه?جان هاي فرد را دچار اخت?ل کند.

-2 در موارد اندک? علل اخت??ت رفتاري را م? توان تنها به عوامل ب?ووژ?ک? ?ا روان شناخت? نسبت داد. در اغلب موارد، مجموعه اي از عوامل به ا?جاد اخت?ل منجر م? گردند.

-3 درمان ب?ولوژ?ک? و دارو?? براي حل مشکل کاف? ن?ست. اگر چه ممکن است در بس?اري از موارد دارو درمان? ?زم باشد، ول? کاف? ن?ست (سوئ?ن?؛ فورنس، کاوال? و لو?ت4، .(1997 در فرآ?ند درمان اخت??ت رفتارهاي جنبه هاي اجتماع? و روان شناخت? ن?ز با?د مورد توجه قرار گ?رند.

-4 رو?کردهاي ب?ولوژ?ک? و دارو?? در بس?اري از موارد مف?د به نظر نم? رسند. حت? اگر ر?شه اخت?ل، ب?ولوژ?ک? شناخته شود، اقدامات اول?ه، رفتاري و روان شناخت? هستند (ها?هان و کافمن، .(2003

-2عوامل ب?وژنت?ک?

بدون شک و?ژگ? هاي جسمان? کودکان تحت تاث?ر عوامل ژنت?ک قرار دارند. در سال هاي اخ?ر پژوهش ها نشان داده اند، آن ها بر و?ژگ? هاي رفتاري ن?ز تاث?ر دارند. افسردگ? و اسک?زوفرن? از جمله اخت??ت رفتاري به شمار م? آ?ند، که ارتباط نزد?ک? با وراثت و ژن ها دارند (گاتسمن، .(1991

مک کلرن(1993) 5 شواهد معتبري مبن? بر اهم?ت نقش وراثت در شکل گ?ري رفتار و شخص?ت به و?ژه در زم?نه تفاوت هاي وابسته به جنس ارائه داد. اوت?سم، ب?ش فعال? و اخت??ت سلوك (مانند رفتارهاي ضد اجتماع? و مصرف الکل) در مردان 4 تا 8 برابر زنان است. افسردگ? و ترس هاي اجتماع? در زنان 2 تا 3 برابر مردان مشاهده م? شود. هر چند نبا?د نقش مح?ط و

پایان نامه
Previous Entries کودکان و نوجوانان، کودکان و نوجوان، عملکرد خانواده Next Entries کودکان و نوجوان، کودکان و نوجوانان، رفتار پرخاشگرانه