ایفای نقش، روش های تدریس، روش های آموزشی

دانلود پایان نامه ارشد

محيط با غوطه ور شدن در تضادها و مسائل معما گونه است . كلاس درس معمولا”منعكس كننده كثرت گرايي ، و بررسي آزادانه مسائل و مناظره و مباحثه درباره تضادهاي گوناگون موجود است .

نمونه اجرایی: تدریس بحث استوانه به روش بدیعه پردازی
برای تدریس این موضوع، در روز قبل از دانش آموزان می خواهیم شکل های که شبیه شکل چاپ شده در کتاب ریاضی خوداست ودرخانه ،خیابان و…مشاهده می کنند ،به خاطر بسپارند و در صورت امکان همراه خود بیاورند تا درجلسه ی بعد به سؤالاتی که به صورت فردی وگروهی از آن ها پرسیده می شود شود و پاسخ دهند. روز تدریس ابتداوسایلی راکه دانش آموزان با خود آورده اند روی میز درجلوی کلاس می چینیم و به صورت سؤال و جواب تدریس را شروع می کنیم.
معلم:بچه هابا توجه به مشاهدات خود بگویید،کاربرد و فایده ی شکل های شبیه ،شکل کتاب یا اجسامی که با خود آورده اید چیست؟
دانش آموزان (1): لوله ی خود کار به شکل استوانه است و این باعث می شود راحت تر آن را به دست بگیریم .
دانش آموز(2): نی ها به شکل استوانه هستند برای این که راحت تر مایعات از آن ها بالا بیایند
دانش آموز (3): شیشه ی لامپ مهتابی استوانه ای است تا نور را بهتر پخش کند .
دانش آموز(4): ساقه ی گیاهان که باعث آب رسانی ازریشه به برگ هاوسایرقسمت هامیشود،استوانه ای
شکل است.
دانش آموز(5): شکل انواع لیوان ها و پارچ ها استوانه ای شکل است تا شستن آنها راحت تر باشد .
لازم به ذکر است که معلم اصلا کلمه ی «استوانه» اشاره نکرده ،ولی چون از روز قبل برای دانش آموزان سؤال مربوط به استوانه را مطرح کرده است ،آنها به خودی خود به لفظ استوانه آشنا شده اند.
معلم می تواند در این قسمت از تدریس خود برای دانش آموزان استوانه را (مستقیما) به کار برد تا دانش آموزانی که هنوز با اسم این شکل آشنا نشده اند متوجه اسم شوند.
معلم: حالا برایم بگویید چه چیز های دیگر در شبیه استوانه می شناسید؟
دانش آموزان: چاه، رگ های بدن،تنه ی درخت، گچ،مدادو…
معلم می تواند بعداز بیان مثل های دانش آموزان از دانش آموزان بخواهد استوانه را با کلمات متضاد به کار ببرند
معلم: بچه ها حالا می توانید استوانه را با کلمات مخالف به کارببرید(اگر لازم شد معنی و مفهوم کلمه ی مخالف را به دانش آموزان می گوییم)
دانش آموزان: استوانه ی کوچک،استوانه ی بزرگ،استوانه ی کوتاه،استوانه ی بلند،استوانه ی سفید، استوانه ی سیاه و…
درانتها،معلم مستطیل های رنگی را که از قبل ودر اندازه های متفاوت تهیه کرده است به دانش آموزان می دهد و بدون هیچ اشاره ای، از آنها می خواهد استوانه بسازند. پس از ساخته شدن استوانه ها ،در کلاس نمایشگاهی از استوانه های تزیین شده ترتیب می دهد. بعد از چیدن استوانه ها از دانش آموزان می خواهیم خود را به جای استوانه گذاشته و چند جمله از زبان استوانه بیان کنن(مجله رشد آموزش ابتدایی1388،ص24).

2-1-16-روش های تدریس رایج ( متداول):

روش های سنتی به روش هایی گفته می شود که اکثر مدارس دنیا ، در طول تاریخ آموزش و پرورش از آن استفاده کرده اند و امروزه نیز یکی از متداول ترین روشهای حاکم بر مدارس هستند.
مهمترین این روش ها ، روش حفظ و تکرار، سخنرانی ، پرسش و پاسخ ، نمایشی ، ایفای نقش ، گردش علمی ، بحث گروهی و روش آزمایشگاهی است(شعبانی1387).
روش حفظ و تکرار از قدیمی ترین روش های آموزشی است . محور فعالیت در این روش ، حفظ و تکرار مطالب آموزشی است . در این روش ، انضباط بسیار سخت و آمرانه است و به علاقه ، استعداد و تفاوتهای فردی شاگردان توجه نمی شود.روش سخنرانی نیز سابقه ای طولانی دارد. اسا این روش ارائه اطلاعات شفاهی از طرف معلم و یادگیری آن از طریق گوش کردن و یادداشت برداشتن از طرف شاگرد است. در این روش معمولا معلم فعال و شاگرد پذیرنده و غیر فعال است .مراحل اجرایی این روش عبارت است از آمادگی برای سخنرانی ، مقدمه ، ارائه محتوا و جمع بندی و نتیجه گیری . در هریک از این مراحل ، مسائلی را باید مورد توجه قرار داد؛ مثلا در مرحله آمادگی ، سخنران باید از نظر تجهیزات و از لحاظ علمی و عاطفی کاملا آماده باشد(سیف،1387).
در مقدمه سخنرانی ایجاد رابطه بین معلم و شاگرد ، جلب توجه شاگردان ، ایجاد انگیزش ، استفاده از پیش سازمان دهنده و گرفتن پیش آزمون بسیار مهم است؛ زیرا زمینه لازم را برای شنیدن محتوای سخنرانی فراهم می کند . در مرحله ارائه متن و محتوای سخنرانی ، سخنران باید به جامع بودن محتوا و سازماندهی منطقی آن ، رابطه جزء با کل ، همبستگی تسلسلی مطالب ، ایجاد رابطه بین هدف و محتوا و جلب توجه مستمر شاگردان در طول سخنرانی با به کارگیری محرک های مختلف – فعالیتهای جسمی و استفاده از طنز و پرسش و پاسخ – توجه داشته باشد. در جمع بندی سخنرانی ، معلم حتی الامکان باید سعی کند از وجود شاگردان استفاده کند(حیدری وهمکاران1388) .
در روش پرسش و پاسخ که عده ای آن را روش سقراطی نیز گفته اند.معلم می کوشد با طرح سوال ، شاگردان را به تفکر و تلاش ذهنی وادار کند . این روش برای کلاس های پر جمعیت کارایی چندانی ندارد.
در روش نمایشی شاگردان از طریق دیدن، مهارت خاصی را یاد می گیرند.
این روش زمانی به کارمی رود که تجهیزات و امکانات آموزشی بسیار محدود یا منحصر به فرد باشد. روش نمایشی در چهار مرحله آمادگی ، توضیح ، نمایش ، و آزمایش و سنجش اجرا می شود . البته گاهی مراحل توضیح و نمایش در هم ادغام می شوند.روش ایفای نقش نیز یکی دیگر از روش های سنتی است که برای تجسم عینی بعضی از موضوعات درسی به کار می رود . از ویژگی های بارز این روش ارتباط عاطفی بین ایفاگران نقش وبینندگان (شاگردان) است که در یادگیری ، به ویژه یادگیری در سطوح مختلف حیطه عاطفی بسیار مؤثر است.روش گردش علمی نیز از روش هایی است که امروزه کاربردزیادی دارد . روش گردش علمی با توجه به مدت زمان اجرای آن به گردش علمی بسیار کوتاه مدت، گردش علمی چند ساعتی ، گردش علمی روزانه و گردش علمی هفتگی و ماهانه تقسیم می شود. این روش از نظر اجرا شامل سه مرحله است:
1. فعالیتهای قبل از گردش علمی
2. فعالیتهای ضمن گردش علمی
3. فعالیتهای بعد از گردش علمی

هنگام اجرای این روش توجه به نکات مهمی همچون اخذ موافقت از اداره آموزش و پرورش و والدین شاگردان ، رعایت نکات ایمنی و انطباق محل بازدید با هدفهای آموزشی از اهمیت خاصی برخوردار است. روش گردش علمی روشی است که آموزش را ازدرون کلاس به بیرون کلاس سوق می دهد و زمینه ارتباط مدرسه با جامعه را فراهم می کند(پارسا،1383).
روش بحث گروهی، یکی از روش های مؤثر آموزشی است ؛زیرا محورکار دراین روش فعالیت شاگرد است. این روش برای کلاس های کم جمعیت قابل اجرا است. در این روش، مطالب علمی مستقیما به وسیله معلم در اختیار شاگردان قرار نمی گیرد. معرفی منابع توسط معلم صورت می گیرد ، اما شاگردان خود به مطالعه و جمع آوری اطلاعات می پردازند . در این روش ، علاقع و تسلط شاگرد بر محتوا بسیار مهم است. و علاوه بر کسب اطلاعات علمی ، تفکر شاگرد پرورش می یابد، توانایی اظهار نظر درجمع دراوایجاد می شود وانتقاد پذیروانتقادگر بار می آید علاوه بر این ، توانایی در مدیریت و قدرت بیان، استدلال، تحلیل و تصمیم گیری تقویت می شود روش بحث گروهی همانند سایر روش ها دارای مراحل آمادگی و برنامه ریزی و اجرا است(مشایخ،1386).
در مرحله آمادگی و برنامه ریزی عواملی همچون انتخاب موضوع، فراهم کردن زمینه های مشترک نحوه آرایش شبکه های ارتباطی ،ارتباط افراد و تعیین نقش ها باید مورد توجه قرار گیرد . معلم باید درمرحله اجرا به نکاتی همچون وظایف خودش ، نحوه شرکت شاگردان دربحث، کنترل و هدایت بحث و، وظایف شاگردان در بحث توجه داشته باشد. روش بحث گروهی اگر به دقت انجام نشود ، موجب بدآموزی خواهد شد.آخرین روش ، روش آزمایشگاهی یا آزمایشی است. این روش بر اصول یادگیری اکتشافی استوار است و بدین علت ، عده ای آن را جزء الگوی حل مسأله دانسته اند . د راین روش ، شاگردان از طریق آزمایش به کسب تجربه می پردازند. روش آزمایشگاهی برای دروسی مانند علوم تجربی روش بسیار مناسبی است. در این روش هدایت معلم بسیار حائزاهمیت است. قبل از شروع آزمایش توسط شاگردان ، معلم باید نحوه آزمایش ، نکات ایمنی و چگونگی تنظیم گزارش را به شاگردان بیاموزد . درمواقعی که ابزارو مواد آزمایش خطرناک یا نادر است ، بهتر است معلم ، خود آزمایش را انجام دهد(فضلی خانی،1388) .

2-1-17- ماهيت يادگيري :

ماهيت به طور كلي فعاليتي دگرگون‌ساز است. كه افراد را براي مقابله با رويدادها و سازش با محيط آماده مي‌سازد و در موقعيت هاي مختلف و در اكثر سطوح زندگي حيواني از بازتابهاي شرطي جانوران پست تا فرايندهاي پيچيده‌شناختي افراد آدمي رخ مي‌دهد. آزمايش هاي گوناگون پژوهشگران و زيست‌شناسان درباره گونه‌هاي جانداران در رده‌هاي بسيار پائين نشان داده است كه محرك هاي معيني در شرايط خاصي موجب تغيير رفتار آنها مي‌شوند .

انسان كه كامل ترين و پيشرفته‌ترين موجود كره زمين است. هنگام تولد ناتوان‌ترين و درمانده‌ترين آنهاست و با بيشترين استعدادها براي يادگيري قادر است از تجربه‌هاي خود به بهترين وجه سود جويد و پاسخ ها و تجربه‌هاي آموخته او مهمترين اندوخته‌هاي رفتاريش را تشكيل مي‌دهند. يادگيري در واقع يك رشته فرايند است و هم فرآورده تجربه‌ها. بعضي از فرايندهايي كه در داد و ستد بين موجود آدمي و محيط انجام مي‌گيرد عبارتند از احساس و ادراك، يادآوري، نمادسازي، انديشه‌هاي مجرد و تخيلي و سرانجام رفتار يادگيري را نبايد منحصراً به صورت پيشرفت هاي مواد درسي كه در كانون هاي آموزشي انجام مي‌شود تصور نمود(اپستین،2009) .
وقتي كودكي بتواند توپي را بگيرد يا آن را پرتاب كند، راه برود، حرف بزند، يا آنكه نوجواني دوچرخه‌سواري و موتور سواري كند و يا وقتي مادري از نوع گريه كودك خود به نياز خاص يا ناراحتي او پي ببرد، در همه اين حالتها بي‌شك امر يادگيري به وقوع مي‌پيوندد. گرچه گروهي از افراد به سبب آنكه اين گونه رفتارها با درس و مدرسه سر وكار ندارند آنها را يادگيري نمي‌دانند.يادگيري در حقيقت داراي مفهوم بسيار گسترده‌اي است كه در قالب هاي دگرگوني، عادت شكني، ايجاد علاقه، نگرش هاي نو، درك ارزش ذوق و سليقه و پيش داوري يا حب و بغض پديدار مي‌شود(سیف1387).

2-1-18-تعاريف يادگيري

یادگیری نتیجه و برآیند آموزش های برنامه ریزی شده یا تجربی که بر اثر تمرین یا برخورد مستمر در فرد نهادینه و نمود بیرونی در رفتار دارد . چنین یادگیری با استفاده از ابزارهای مناسب قابل سنجش و اندازه گیری است.(مشایخ1386).یادگیری تغییر در رفتار است. به سخن دیگر نتایج یادگیری همواره باید قابل انتقال به رفتار مشاهده‌پذیر باشد. پس از یادگیری، یادگیرنده قادر به انجام کاری خواهد بود که پیش از یادگیری نمی‌توانست آن را انجام دهد.از جمله ویژگی‌های انسان، استعداد خاص او در یادگیری است. به یقین می‌توان گفت که پیدایش و بقای تمدن و فرهنگ انسان به وجود استعداد یادگیری او بستگی داشته و یکی از مهم‌ترین عوامل پیشرفت‌های اجتماعی در زندگی انسان، یادگیری است .کودک در آغاز، با برخی ظرفیت‌ها و قابلیت‌های فیزیولوژیک و غریزی، پا به دنیا می‌گذارد. از آن پس، به جز ظرفیت‌های غریزی و طبیعی نظیر رشد و نمو و بازتاب‌ها، آنچه شخصیت او را می‌سازدحاصل یادگیری اوست(آقازاده،1388).

آموزش‌های خانواده، آموزش‌های مدرسه‌ای و آموزش‌های اجتماعی، همه قسمت‌هایی از زندگی او را تشکیل می‌دهند که تماما یادگیری است .پس حیطه یادگیری گسترده است و رفتارهای تحصیلی و غیرتحصیلی را شامل می‌شود و در مدرسه و یا روان‌شناساني هستند كه يادگيري از دگرگوني هاي نسبتاً پايدار در توانايي، گرايش يا ظرفيت پاسخ‌دهي عنوان كرده‌اند. با اين تعريف مشاهده مي‌شود كه يادگيري پيش از تغيير رفتار پديد مي‌آيد.
البته موجود زنده زماني مي‌تواند پاسخ لازم را بدهد كه توانايي و ظرفيت دادن پاسخ را دارا باشد. بسيار اتفاق افتاده است كه معلم

پایان نامه
Previous Entries نقش آفرینی، فعال نمودن، شگفت انگیز Next Entries سلسله‌مراتب، یادگیری کلامی، انتقال اطلاعات