اوقات فراغت، رونق اقتصادی، پیشرفت فرهنگی

دانلود پایان نامه ارشد

میلیارد دلار برآورد کرده اند(میرطالبیان ، 1380 ، ص 129) .
عمده ترین فعالیت هایی اقتصادی که حول محور این صنعت انجام می گیرد و بازخورد آن براقتصاد داخلی و بین المللی تأثیر بسیار دارد عبارتند از : سرمایه گذاری های ساختمانی- عمرانی (هتل ، جاده ، فرودگاه ، اسکله سازی ، ساخت انواع وسایل حمل و نقل ، هواپیما ، کشتی ، کشتی های تفریحی ، واگن قطار، اتومبیل ، آماده سازی پیست های اسکی ، سواحل دریاها و . . .) ، صنايع تجهیز کننده رستوران ها، صنایع غذایی ، تعمیرات و نگهداری ازآثار باستانی ، سرمایه گذاری های مربوط به تولید و تصفیه نفت و سایر انرژی ها در رابطه با گردش گری ، سرمایه گذاری های مربوط به اطلاعات و اطلاع رسانی (سایت های رایانه ای – اینترنتی ، نشریات اعم از کتاب ، روزنامه ، بروشور ، نقشه ، راهنمای گردش گری- مسافرتی و . . .) ، مخارج مخابرات و پست (خرید سیم کارت ، مخارج تلفن ، پست) ، وسایل اقامتی (مانند کمپینگ و چادر) ، وسایل ورزشی (وسایل اسکی ، غواصی ، شنا و . . .) ، وسایل محافظتی بدن (انواع کرم های ضدآفتاب ، ژل ها و داروهای دیگر و . . .) ؛ درآمدهای عظیم نظام بانکی از جابه جایی پول ؛ و درآمدهای عظیم بیمه و تهیه سایر اسناد بین المللی که گردش گران کشورهای مبدأ یا کشور محل اقامت خود جهت آماده شدن برای سفر خرج می کنند ؛ و مخارج پلیس و نیروهای امنیتی در رابطه با گردش گری که این ها معمولاً جزء درآمدهای مستقیم گردش گری محاسبه نمی شوند . (پاپلی یزدی و همکار، 1388 ، ص3)
گردش گری در سطح بالای اقتصادی و اجتماعی آن باعث شکوفا شدن ذوق و استعداد وارتقای آموزش درهمه زمینه ها می شود . کشوری که در صنعت گردش گری فعال می گردد و می تواند میلیون ها گردش گر را به خود جلب کند در کنار تولیدات انبوه صنعتی کم ارزش ، در زمینه تولیدات هنری با کیفیت عالی به مقدار کم ولی با ارزش زیاد نیز موفق می گردد .
کشورهای توریستی در تهیه و پخت غذاهای عالی وبا کیفیت بالا و تولید آثار هنری گران قیمت پیشرفت می کنند . گردش گری در مجموع نه تنها موجب اشتغال ، افزایش درآمد ، صلح و آرامش می گردد بلکه سطح هنر و ذوق و استعداد را ارتقا می بخشد . چون گردش گران فرهنگی ثروتمند حاضرند برای آثار فرهنگی با ارزش پول خوبی بپردازند . (تام ترنر ، 1376 ، ص16)
البته باید توجه داشت که صنعت گردش گری در بعد کلان آن تابع تمام سازوکارهای سرمایه داری است و سرمایه داری بزرگ ترین ذی نفع در گسترش صنعت گردش گری است . می توان گفت که گردش گری دو روی یک سکه است که یک روی آن صلح ، دموکراسی ، آزادی ، پیشرفت فرهنگی ، اجتماعی و رونق اقتصادی است ؛ و روی دیگر آن ابتذال فرهنگی ، ناامنی ، گسترش بیماری ، فحشا ، فساد مالی ، باندهای قاچاق ، سرازیر شدن درآمدهای چند میلیارد دلاری به حساب بانکی چند شرکت بین المللی و خودباختگی تعداد بی شماری گردش گر در مقابل پیشرفت های مادی کشورهای پیشرفته . (پاپلی وهمکار، 1388 ، ص8)
3-توریسم درجهان
گردش گری در جهان به همراه آغاز مدرنيته شکل گرفت . مدرنيته اشكال مختلف زندگي را تنها بر پايه قابليت‌هاي آنها در توليد منافعي كه توسط افراد مصرف مي‌شوند ، مورد ارزيابي قرار داده و با مفاهيمي هم چون همواره به پيش رفتن و كنار گذاردن كهنه نگرش تازه انسان را به جهان و به خويش سبب گرديد و بدين گونه با پيدايش بعد تازه‌اي از دگرگوني دائمي ، انهدام رسوم و فرهنگ سنتي را در صحنه‌ي زندگي اجتماعي رقم زد . تفكيك ميان كار و اوقات فراغت يكي از اين دگرگوني‌ها مي‌باشد كه در آن كار در قالب ضرورت و گردش گري در قالب اوقات فراغت ، كه دمي آسودن از كار را براي تجديد قوا فراهم مي‌آورد ، قرار مي گيرد . اوقات فراغت به عنوان زماني از بيداري انسان ، كه فرد بتواند آن را به ميل و دلخواه خود بدون هيچ گونه الزامي بگذارند ، در مدرنيته مابين تمايز خانه و كار صورت رسمي به خود گرفت . اوقات فراغت به عنوان يك مفهوم جديد نمايان گر گذار از كار در مفهوم سنتي ‌اش بود كه با توسعه نوآوري ‌هاي تكنولوژيكي و مديريتي ، با افزايش مصرف در جهان بوروكراتيك ؛ عقل‌گرا و افسون‌زدايي شده ، اين فرصت را مهيا كرد ـ كه هر چند كوتاه ـ انسان از اجبارها و محدوديت هاي نظم اجتماعي مدرن رها شود . اين رهايي با فشار ناشي از انقباض اجتماعي حاصل از روند مدرنيته ، گذران اوقات فراغت را در قالب گردش گري تسهيل نمود و انسان مدرن فارغ از عمق فرهنگي نهفته در اوقات فراغت به عنوان گردش گر تنها رهايي از وظايف مدرن را دنبال نمود . جريان گردش گري شكل گرفته در اين چارچوب نيز ، انسان مدرن را با انگيزه تفريح در روند بازساخت شده سرمايه ‌داري ، به جستجوي محيط‌هاي گوناگون براي تمايز از محيط كار و تفريح واداشت . انسان در اين رابطه توانست كه نياز به تفريح و استراحت و آرامش و دور شدن از گرفتاري هاي زندگي مدرن را كه يك مسأله عميق اجتماعي ـ فرهنگي دوران عصر مدرن است را به صورت سطحي حل كند . خود همين امر به علت مسائل سرمايه‌ داري و تكنولوژيكي در يك حالت تضاد با تبارهاي دروني قرار داد . كار و تلاش بيشتر ، خستگي و تحمل فشارهاي روحي رواني بيشتر براي داشتن پس ‌انداز براي رفتن به مسافرت و گردش براي استراحت . هر چه زندگي ماشيني ‌تر و تكنولوژي زده‌تر مي‌گردد ، اين مسأله تضاد بين كار و استراحت (لااقل براي توده مردم) بيشتر مي‌گردد . سرمايه‌ داري‌ در مدرنيته‌ اوليه‌ در پويش‌ سرمايه‌ داري‌ تجاري‌ ، نخستين‌ انباشت‌ سرمايه‌ را در سده‌ هفده‌ و هجدهم‌ در اروپا تجربه‌ كرد . اين‌ انباشت‌ همراه‌ با انقلاب‌ راه ها در فاصله‌ زماني‌ 1745 تا 1760 و تنزل‌ قيمت‌هاي‌ حمل‌ونقل‌ اولين‌ جلوه‌هاي‌ گردش گري‌ مدرن‌ را در چارچوب‌ سفرهاي‌ آموزشي در اروپا شكل‌ داد . در اين ميان گردش گري در رابطه مستقيم با توانمندي مالي در چارچوب تورهاي خاصي شكل مي گرفت كه به سفرهاي‌ آموزشي‌ (G . T) معرف بودند . سفرهاي آموزشي‏ اولين‌ جلوه‌هاي‌ گردش گري‌ مدرن‌ را در در اروپا شكل‌ داد . بيشتر اعضاي اين سفرهاي آموزشي براي كسب دانش و تجربه هاي جديد به مسافرت مي رفتند . معمولاً اين افراد از طبقات بالاي اجتماع بودند كه براي كسب دانش و فرهنگ مسافرت مي كردند . اصولاً پسران خانواده هاي مرفه براي ديدن آثار باستاني ، مطالعه و نيز فراگيري علوم معماري و تاريخ به كشور خاصي اعزام مي شدند(پاپلی و همکار ، 1386 ، ص12) .
اما در مدرنيته پايه و اساس گردش گري دسته جمعي امروزي به وجود آمد . در اين دوره تغييرات اقتصادي و اجتماعي عميقي به وجود آمد كه از آن جمله مهاجرت كارگران كشاورز از مناطق روستايي و روي آوردن آنها به شهرنشيني بود . انقلاب صنعتي قدرت بخار را كه در قطارها و كشتي ها مورد استفاده قرار مي گرفت ، معرفي كرد . تغييرات اجتماعي ، موجب تغيير مشاغل و گسترش طبقه مياني اجتماع گرديد و اين طبقه توان بيشتري يافت تا بيشتر به تفريح و مسافرت برود ؛ در نتيجه افزايش تقاضا براي مسافرت باعث شد كه مسافرت هاي تخصصي طبقه مرفه تورهاي آموزشي شكل تازه اي به خود بگيرد .روند توسعه‌ گردش گري‌ در چارچوب‌ اقتصاد سرمايه‌ داري‌ با افزايش‌ نوآوري‌هاي‌ تكنولوژيكي‌ و مديريتي‌ همراه‌ با سير تحول‌ اجتماعي‌ ناشي‌ از آنها ، در ميل‌ به‌ مصرف‌ اوقات‌ فراغت‌ بيشتر در مدرنيته‌ متأخر ابعاد ديگري‌ به‌ خود گرفت‌ . توليد انبوه‌ كه‌ در اين‌ دوره‌ در چارچوب‌ فورديسم شكل‌ گرفت‌ ، نشان‌ از يك‌ روند دگرگون‌ كننده‌ داشت‌ . در اين‌ شيوه‌ ، توليد انبوه‌ كالا به‌ يك‌ هنجار بدل‌ شد و توليد استاندارد شده‌ ، توليد محصول‌ با استفاده‌ از فرآيندهاي‌ گروهي‌ (سيستم‌ خط‌ توليد انبوه‌) ، توليد به‌ مقدار بسيار زياد و بهره‌گيري‌ از الگوي‌ يك سان‌ (يخچال‌ ، لباس شويي‌ ، تلويزيون‌ و غيره‌) در عرصه‌هايي‌ مانند مهندسي‌ ، كالاهاي‌ الكترونيكي‌ و اتومبيل‌ يك‌ مشخصه‌ بارز به‌ حساب‌ مي‌آمد . كارخانجات‌ توليدي‌ به‌ طور معمول‌ در مقياس‌هاي‌ بزرگ‌ اندازه ايجاد شد . در بالاترين سطح كارخانه فورد در ديترويت چهل هزار كارگر را در يك مجموعه عظيم گرد آورده بود و از آنجا كه توليد انبوه كم هزينه ، به اقتصادهايي با مقياس كلان نياز داشت ، دارا بودن صدها يا هزاران كارگر امري عادي بود . تسري توليد انبوه به تمامي سطوح اقتصاد سرمايه‌ داري ، گردش گري را نيز در برگرفت . گردش گري در اين ميان با كسب ويژگي‌هاي سرمايه‌ داري در چرخه توليد ـ مصرف ، نه به عنوان سفري براي تجربه گردش گري ، كه «خود» كار محسوب گرديد . اين «خود» به شكل‌گيري گردش گري انبوه فرصت داد كه در آن گردش گري به عنوان محصولي بسته‌بندي شده و استاندارد به عنوان دو هفته تعطيلات در سال و در كنار دريا ارائه گردد . (p55،1996 ، (meethan
سواحل در گردش گري انبوه از اهميت بالايي برخوردار بودند و گردش گران به وسيله تورهاي گردش گري به صورت دسته‌جمعي به مناطق ساحلي روي مي‌آورند و امتداد آرامش در خانه را در اين مكان ها جستجو مي‌كردند . «به عنوان مثال سواحل درياي مديترانه نمونه خوبي براي گردش گري انبوه است . به گونه‌اي كه رشد سفر به اين سواحل از كشورهاي اروپايي بعد از جنگ جهاني افزايش چشم گيري يافت .
اين گردش گران از نظر فرهنگي خود را بالاتر از ميزبانانشان دانسته و به همين دليل احتياج به آشپزي و امكانات مربوط به محيط خود را در خارج از كشور خود داشتند . آنان هر چند به دنبال آرامش بودند ولي معمولاً باعث به وجود آوردن تأثيرات مخرب بسياري براي ميزبانان خود مي‌شدند . بطور كلي گردش گري انبوه نشان دهنده مصرف چشم گير اوقات فراغت در مكان هاي استاندارد شده بود ، كه با افزايش بهره‌بري از فضاهاي گردش گريـ بخصوص در سواحل ـ حداكثر باز خور منفي را ايجاد مي‌نمود .
در اين ميان گردش گري در عصر حاضر نه به عنوان يک مسافرت ، سياحت ، تفنن و . . . بلکه به يک فعاليت عظيم اقتصادي بدل گشته است به طوري که درسال 2000 تعدادکل گردش گران در دنيا ، بالغ بر 702 ميليون نفر بوده که از طريق مسافرت اين تعداد نفر به نقاط مختلف جهان حدود 621 ميليارد دلار وارد چرخه اقتصادي جهان گرديده است . پيش بيني ها حاکي از آن است که تا سال 2010 ميلادي اين صنعت به مبلغ غير قابل باور 15 تريليون دلار در سال دست خواهد يافت . آنچه در اين مقوله از اهميت اساسي برخوردار است ، آن است که گردش گري با تمامي انواع و اشکالش در حال تبديل به فعاليت اقتصادي پيشتاز جهان در ربع اول قرن 21 و مهم ترين و سودآورترين تجارت جهان است (Meethan,1996, p56) .
4-توریسم درایران
صنعت گردش گری در ایران بر مبنای سند چشم انداز ۲۰ساله در بخش توریسم و در افق ۱۴۰۴ می بایست با رشد ۱ .۵ درصدی در تعداد گردش گران ورودی ، حداقل ۲۰میلیون گردش گر از بازار جهانی را سالیانه به خود جذب نماید که این امر مستلزم سرمایه گذاری بالغ بر ۳۰میلیارد تومان در این صنعت با سهم حدوداً ۱۶درصدی بخش دولتی و مابقی از بخش خصوصی می باشد .
اما روند کنونی به هیچ عنوان رضایت بخش نیست و راه دشوار ایران برای دستیابی به ۲درصد از درآمد جهانی توریسم را نمایان می سازد . هرچند بسیاری از کارشناسان این صنعت ، چشم انداز ۲۰ساله صنعت گردش گری را از آنجائیکه فارغ از پرداختن به جزئیات تنها به اصول کلی پرداخته ، ضعیف ارزیابی می کنند و رقم پیش بینی شده در آن ، یعنی جذب حدود ۱ .۵ درصد از سهم بازار جهانی توریسم را قابل تردید و نیازمند تجدیدنظر می دانند ، اما با نگاهی به توانمندی های بالقوه کشورمان درمی یابیم که سهم ایران می تواند بیشتر از این پیش بینی نیز باشد .
جمهوری اسلامی ایران به تصدیق سازمان یونسکو ، از نظر وجود آثار تاریخی و فرهنگی در میان هشت کشور نخست جهان جای دارد و از منظر جاذبه های اکوتوریسمی و تنوع اقلیمی جزو پنج کشور برتر دنیاست . طبیعت چهار فصل ایران ، وجود دریا ، کویر ، چشمه های آب گرم ، حیات وحش متنوع و انحصاری ، جاذبه های گردش گری مذهبی و تمدن هفت هزار ساله این قابلیت را به ایران بخشیده است که در ردیف های نخست گردش گری جهان حرف نخست را بزند .
گردش گری از جمله صنایعی به حساب

پایان نامه
Previous Entries توسعه روستا، صنعت گردشگری، توسعه صنعت گردشگری Next Entries نواحی روستایی، توسعه روستایی، توسعه روستا