انتخاب همسر، آداب و رسوم، طرح و نقش

دانلود پایان نامه ارشد

تر مي شود(ريتزر 1374 تلخيص427 تا431) “برخي از جامعه شناسان خانواده روابط متقابل در خانواده را با مفاهيم استراژدي داد و ستد و مبادله بيان مي كنند از جمله لوي استراوس ازدواج را الگوي ابتدايي مبادله مطرح مي كند او مي گويد “ازدواج دو دوكلان يا بين دو فرد تضمين كننده كامل مبادله پاياپاي نيست ولي لااقل هدفي است كه هر دو طرف بسوي آن كشيده مي شوند و تدابير بكار برده شده براي رسيدن به آن هدف يعني مبادله پاياپاي است”(ميشل 1354 ،179 )
طرفداران نظريه مبادله معتقدند مبادله اساس حيات اجتماعي انسان است و انسانها در گردونه روابط متقابل قرار مي گيرند و اساس اين روابط را تبادل تشكيل مي دهد آنها مبادله را در معناي وسيع آن مي دادند كه ضامن بسياري از رفتارهايي است كه در اصطلاح دگر دوستانه خوانده مي شود(ساروخاني 1371 ، 85).
بر اساس آرا بسياري از جامعه شناسان مانند لوي اشترلوس و هانري مندارس ازدواج يك مبادله اجتماعي مي باشد مبادله اي بين دو خانواده و نيز بين دو شخص رخ مي دهد “مثالي كه اشتراوس
مي آورد نشان مي دهد كه چگونه ازدواج يك عنصر از زنجير پايان ناپذير پرداختهاي دو جانبه اي است كه از ويژگيهاي روابط اجتماعي جامعه ابتدايي به شمار مي رود اگر يك نفر بخواهد دختري به قبيله بوشمن شوهر بدهد افراد قبيله مزبور در جواب خواهند گفت وي فقيرتر از است كه بتواند از قبيله مزبور دختر بگيرد وقتي مردي به خواستگاري مي رود بايد كفن و دفن مادر زن و شوهر را طبق آداب و رسوم برعهده گيرد مثالي است روشن براي اثبات اين كه ازدواج مجموعه اي از پرداختهاي دو جانبه جنسي اقتصادي حقوقي و اجتماعي” (ميشل 1354 ، 51).
از نظر هانري مندارس”كار اساسي ازدواج آن است كه دو طايفه ياد و خانواده را كه با هم رابطه اي ندارند به يكديگر مربوط كند و در اغلب جوامع تأمين اين بستگي ميان دو دودمان به عهده زنان است. زن همچون پيوندي اجتماعي است كه طايفه هاي متفاوت را درجامعه اي واحد گرد مي آورد و از اين لحاظ در روابط اقتصادي زنان به خاطر برقراري روابط اجتماعي مبادله مي شوند و پول بخاطر برقراري روابط اقتصادي حتي در موارد اضطراري نيز مبادله زنان به صورت ازدواج تنها راه حل در راه حراست از روابط اجتماعي يا التيام بخشيدن به آفات آن به شمار مي رفته است در صورتيكه در طايفه اي فردي كشته
مي شد طايفه قاتل با ارائه زني خون بها مي داد. (مندارس 1349 ، 259).
در شرايط فعلي جامعه ما درصدي از ازدواج ها مبادله دو شخص است و درصدي از ازدواجها را مي توان مبادله “خانواده عروس و داماد” دانست در صورتيكه برخي بي اعتنا به نظرات والدين خود ازدواج
مي نمايند در اين حالت مبادله صد درصد بين دو شخص مطرح مي باشد. بر اساس ديدگاه مبادله هر فردي كه خواهان ازدواج است امتيازات ويژگي هايش را (پايگاه اجتماعي سن، … ) در بازار ازدواج عرضه مي كند و در مقابل به دنبال پاداش هايي هستند كه اين هزينه ها را جبران كند (ويژگي ها و امتيازات همسر مورد نظرش) و اگر پاداش هاي كافي كه اين هزينه ها را جبران كند بدست نياورد حاضر به ازدواج نمي شود.
بنابراين وقتي ازدواج يك مبادله باشد ارزشهاي مساوي در آن مبادله مي شوند كه گاه ارزشهاي اقتصادي يا ارزشهاي ظاهري و جسماني و زماني هم ارزشهاي معنوي مثلاً اينكه فردي كه از طبقات مرفه جامعه است حاضر نيست با فردي كه از طبقه پايين تر است وصلت كند و يا اينكه هر چه مهريه و هديه و نقدي پسر به دختر بيشتر باشد توقع جهيزيه بيشتري از خانواده عروس دارد و يا اينكه بسياري از دخترهايي كه تحصيلات عالي دارند حاضر به ازدواج با پسراني كه كمتر از آنها تحصيل كرده اند نيستند.
در پژوهش حاضر ملاكهاي مادي بعنوان يكي از ملاكهاي مهم در انتخاب همسر در نظر گرفته شده كه بر اساس نظريه مبادله مورد بررسي قرار مي گيرد تا مشخص شود آيا افزايش ميزان تحصيلات مي تواند ملاكهاي مادي را اعم از شغل درآمد مهريه جهيزيه و … تغيير دهد يعني افراد تا چه حدودي ميزان تحصيلات خود را با ملاكهاي مادي مقايسه مي كنند بعبارت ديگر فردي كه تحصيلاتش افزايش مي يابد تمايل به اين داشته باشد كه همسرش شغل بهتر درآمد بيشتر داشته باشد يا ديدگاهش در مورد مهريه و جهيزيه چگونه است.

بيان فرضيه
“يكي از ابزارهاي قدرتمند در پژوهش و بررسي علمي فرضيه است كه محقق را قادر مي سازد پلي بين تئوري و مشاهده برقرار كرده و تئوري را به مشاهده و برعكس مرتبط سازد بنابر اين بكارگيري فرضيات نه تنها در تحقيقات به اتحاد و يگانگي ، تجربه برهان منجر مي شود بلكه ابزار و اسباب مؤثري را
فرا روي محقق جهت شناخت علمي حقايق قرار ميدهد بطوريكه تمامي فرايند تحقيق براي اثبات يا رد فرضيات صورت مي گيرد”( ساروخاني 1372)
فرضيات ذيل را مي توان توجه به آنچه كه در چارچوب نظري عنوان گشت استنتاج و در بوته آزمايش قرارداد:
1- بين ميزان تحصيلات و ملاك اعتقادات مذهبي در امر ازدواج رابطه وجود دارد
2- بين ميزان تحصيلات و ملاكهاي مادي در امر ازدواج همبستگي وجود دارد
3- بين ميزان تحصيلات و ملاك همگني سني در امر ازدواج رابطه وجود دارد
4- بين ميزان تحصيلات و ملاك همگني تحصيلي در امر ازدواج رابطه وجود دارد
5- بين ميزان تحصيلات و ملاك مجاورت مكاني در امر ازدواج رابطه وجود دارد
6- بين ميزان تحصيلات و ملاك همساني اجتماعي در امر ازدواج رابطه وجود دارد
7- بين ميزان تحصيلات و ملاك زيبايي ظاهري در امر ازدواج همبستگي وجود دارد.

فصل سوم
“چارچوب روش تحقيق”

1-3-روش تحقيق
در يك پژوهش علمي، روش تحقيق مهم ترين نقش را داراست و محقق با بكارگيري دقيق روش مناسب مي تواند خود را از بسياري خطاهاي احتمالي برهاند.”توسل و تمسك به روشهاي از پيش آزمون شده مطمئناً داراي اين حسن بزرگ خواهد بود كه در وقت، هزينه و انرژي محقق صرفه جويي شده و بقول دكارت “محقق به حقيقت در علوم رهنمون شود.” (بيرو، 1366 ، 223)
“روش تحقيق” مطالعه راههاي درك دنياست. مجموعه اي از مهارت ها، بصيرت ها و ابزاري براي پاسخ دادن هوشيارانه به برخي از سئوالات مورد نياز مي باشد”. (سيف الديني، 1372 ،2)
«اصولاً انتخاب روش تحقيق بستگي به ماهيت موضوع پژوهش، هدفها و نيز وسعت دامنه آن دارد به عبارت ديگر هدف از انتخاب روش تحقيق اينست كه محقق مشخص نمايد چه شيوه و روشي را اتخاذ كند تا او را هر چه دقيقتر، سريعتر و ارزانتر به دستيابي پاسخهايي براي پرسشهاي تحقيق مورد نظر كمك كند. (نراقي، 1378 ، 64)
اين تحقيق مبتني بر روش مطالعه پيمايش است مطالعه پيمايشي عبارت است از «جمع آوري اطلاعات كه با طرح و نقشه بعنوان راهنماي عملي توصيف يا پيش بيني و يا به منظور تجزيه و تحليل روابط بين برخي متغيرها و … صورت مي پذيرد. (اوپنهايم، 1369 ، 9)
پيمايش روش مناسبي براي مطالعه پديده هاي اجتماعي وسيع و گسترده است. چون پديده مورد مطالعه ما به زمان حاضر مربوط بوده، نمونه انتخابي بطور مستقيم مورد بررسي قرار مي گيرد. از سوي ديگر چون قصد ما آن است تا همبستگي بين متغيرهاي مستقل و وابسته را بدست آوريم اين روش را بكار مي بريم.
تناسب اين روش با مطالعه حاضر نيز از واضحات مي باشد و روش فوق از متداولترين روشهاي تحقيق در علوم انساني و اجتماعي است.

2-3- تكنيك جمع آوري اطلاعات
با توجه به روش تحقيق بكار رفته، كاربردي ترين ابزار ما در اين تحقيق مي تواند پرسشنامه باشد. “پرسشنامه وسيله بررسي در ميان ديگر وسيله هاست و به شايستگي، تنها درباره موضوعات قابل اندازه گيري يا محاسبه پذير بكار مي رود. (ژاوو ، 1373 ، 13)
پرسشنامه بكار رفته براي جمع آوري اطلاعات پرسشنامه بسته خواهد بود. علت استفاده از پرسشنامه بسته، سهل الوصول بودن، كم هزينه بودن، تكميل سريع و از همه مهم تر تناسب آن با هدف تحقيق مي باشد. امتياز اين پرسشنامه نسبت به پرسشنامه با سئوالات باز اين است كه از نظر پاسخگو آسانتر بوده و نياز به سعي كمتري در مورد استفاده از لغات دارد، پاسخهاي ممكن در سئوالات براي پاسخگو و محقق روشن است. هدايت واداره پرسشنامه و يا مصاحبه با سئوالات بسته راحتر است و زمان كمتري مي برد و دامنه پاسخهاي ممكن به سئوالات براي پاسخگو مشخص است. (سيف الديني، 1372 ، 100).
شايان ذكر است كه پرسشنامه مورد استفاده در اين پژوهش حاوي 29 سئوال بوده كه هر سئوال بصورت پنج گزينه بر اساس طيف ليكرت (خيلي كم، كم ، متوسط، زياد ، خيلي زياد) تنظيم گرديده است. نمره گذاري هر گزينه بصورت درجه بندي از 1 تا 5 مي باشد كه 1 به ترتيب نمره معرف گزينه خيلي كم و … و نمره 5 معرف گزينه خيلي زياد است. نمونه اي از پرسشنامه اجرا شده پيوست مي باشد.

3-3- اعتبار و روائي
«بسيار مطلوب است علاوه بر كنترل اوليه اي كه در مورد پرسشنامه به منظور تعيين نكات مبهم انجام
مي شود، قبل از استفاده از پرسشنامه نهايي، آنرا به صورت آزمايشي اجرا كرد تا اعتبار و روائي آن مشخص شود. (دلاور، 1376 ، 229).
در اين پژوهش نيز نمونه اي به حجم 30 نفر انتخاب و پرسشنامه بين دانشجويان (كارشناسي ترم اول و كارشناسي ارشد) توزيع شد و با بررسي پاسخها اعتبار و روائي اعتبار و روائي پرسشنامه مورد تأييد قرار گرفت.
4-3- جامعه آماري
جمعيت مورد مطالعه در اين پژوهش دانشجويان شاغل به تحصيل در سال تحصيلي 85-1384. دانشگاه آزاد اسلامي رودهن، شامل دانشكده علوم اجتماعي در مقاطع كارشناسي ترم اول (ورودي 84) و تمام دانشجويان كارشناسي ارشد اين دانشكده مي باشند. بر اساس آمار اداره كل آموزش دانشگاه تعداد دانشجويان اين دانشكده در دو مقطع مورد نظر 394 نفر مي باشند كه از اين تعداد 94 نفر مرد و 300 نفر زن مي باشند. بر اساس تقسيم بندي در مقاطع مختلف تعداد 215 نفر در مقطع كارشناسي ترم اول و 179 نفر در مقطع كارشناسي ارشد مشغول به تحصيل هستند. در كارشناسي ترم اول از 215 نفر، 25 نفر مرد و 190 نفر زن مي باشند همچنين در مقطع كارشناسي ارشد از 179 نفر، 69 نفر مرد و 110 نفر زن هستند.

5-3-روش نمونه گيري و تعيين حجم نمونه
با توجه به جامعه آماري مورد پژوهش دانشجويان به لحاظ جنسيت و مقطع تحصيلي تقسيم مي شوند. براي انتخاب حجم نمونه از جامعه آماري نمونه گيري طبقه اي مورد استفاده قرار گرفت. نمونه گيري طبقه اي زماني بكار مي رود كه جامعه آماري داراي ساخت همگن و متجانس نبوده و از اجزا گوناگون تشكيل شده باشد. در چنين مواردي مي بايست جامعه به طبقاتي تقسيم شود كه هر يك از آنها داراي ساخت متجانس باشد و سپس از هر طبقه (بصورت يك جامعه آماري خاص) نمونه گرفت در اين نمونه گيري نسبت طبقه در جامعه آماري رعايت مي شود” (رفيع پور 1367 ، 388-389)
بعبارت ديگر در نمونه گيري طبقه اي محقق مي خواهد نمونه تحقيقي را به گونه اي انتخاب كند كه مطمئن شود زير گروهها با هر نسبتي كه در جامعه هستند با همان نسبت به عنوان نماينده جامعه در نمونه حضور داشته باشند پس درصد آزمودنيهايي كه بصورت تصادفي از هر گروه انتخاب مي شود برابر درصد همان گروه در جامعه مورد نظر است (دلاور ، 1376 ، 155)
در پژوهش حاضر، ابتدا دانشجويان به دو دسته زن و مرد تقسيم گشته و سپس از نظر تحصيلي در مقاطع كارشناسي ترم اول و كارشناسي ارشد طبقه بندي شدند. پس از تهيه و تدوين پرسشنامه، پرسشنامه تكثير و بصورت تقسيم بندي شده با معيارهاي فوق (جنسيت و مقطع تحصيلي) در اختيار آنان قرار گرفت (قبل از اين مرحله رواني و اعتبار پرسشنامه تأييد شده بود).
و چون مستقيماً به دانشجويان مراجعه مي شد تمام پرسشنامه ها تكميل و دريافت گرديد.
لازم به ذكر است كه از مجموع كل 394 نفر جامعه آماري با استناد به جدول مورگان 196 نفر بعنوان جامعه نمونه در نظر گرفته شد كه 88 نفر در مقطع كارشناسي ارشد (34 نفر مرد و 54 نفر زن) و 108 نفر در مقطع كارشناسي ترم اول (13 نفر مرد و 95 نفر زن) انتخاب گرديد. با در نظر گرفتن دانشجويان در دو مقطع تحصيلي 4/45 درصد در كارشناسي ارشد و 6/54 درصد در مقطع كارشناسي ترم اول بعنوان حجم جامعه نمونه تعيين

پایان نامه
Previous Entries انتخاب همسر، جنس مخالف، ناخودآگاه Next Entries انتخاب همسر، ازدواج موفق