افراد مبتلا، مواد مخدر، مصرف مواد

دانلود پایان نامه ارشد

گرفته در باب آثار ايدز بر روي خانواده شناسايي گرديد، در اين تحقيق سعي خواهيم نمود در قالب انجام مصاحبه هايي اين موضوع را بررسي کنيم که آيا اين وضعيت و اين آثار و آسيب ها در مورد خانواده هاي درگير با ايدز در ايران مصداق دارد؟ اين امر با استفاده از سئوالات “نيمه ساخت يافته”63 در مصاحبه ها انجام گرفته است تا در صورت امکان اطلاعات گسترده تر و عميق تري در باب متغيرهاي فوق حاصل گردد. علاوه بر اين در مصاحبه ها سعي گرديده است تا مصاحبه شونده ها را ترغيب به بيان هر آسيب و آنچه ايدز برايشان ايجاد نموده و در سئوالات محقق بدانها اشاره نگرديده است بنماييم و در قالب مصاحبه ها که محقق در زمينه آثار و آسيب هاي مورد نظر ايدز بر روي خانواده مصاحبه شونده اطلاعاتي کسب نمود، از آنها خواسته شد راجع به مشکلات و آسيب هاي ديگري که اين بيماري براي آنها ايجاد نموده است صحبت کنند. اين جنبه از مصاحبه نزد محقق از اهميت فراواني برخوردار بوده است؛ زيرا انجام صحيح اين بخش از مصاحبه مي توانست ابعاد کشف نشده اين بيماري را در مورد خانواده هاي مبتلا -بخصوص با شرايط خاص جامعه ما- مورد شناسايي و بررسي دقيق قرار دهد.

3. 2 روش تحقيق كيفي
روشهاي کيفي سه نوع گردآوري اطلاعات را در بر مي گيرند: 1) مصاحبه هاي عميق با سئوالات باز؛ 2)مشاهده مستقيم؛ 3) اسناد نوشتاري.
در تحقيقاتي که نياز به فنون کيفي دارد، شخص محقق جانشين تمامي ابزار و وسايل منظم و از پيش طراحي و پيش بيني شده مي شود، روايي تحقيق به مهارت، تخصص و تواناييهاي محقق بستگي پيدا مي کند که طبعاً کمتر قابل سنجش است.
پاتون64 در کتاب ارزشيابي کيفي و روشهاي تحقيق، ويژگيهايي براي تحقيق کيفي در نظر مي گيرد که به ذکر برخي از آنها مي پردازيم:
– در متن و حيطه اي طبيعي انجام گيرد.
– داراي ديدگاهي کل نگر65 و جامع است.
– داده هاي کيفي توليد مي کند.
– محقق را قادر مي سازد با موضوع رابطه اي فردي و از نزديک برقرار کند…
– از پيشداوري و قضاوت فردي مي گريزد.
– انعطاف پذير و گوناگون است.
– محقق را قادر به بناي نظريه مي سازد؛ و جستجوگر و کاشف است.
پيران مهمترين حيطه هايي که پژوهش کيفي مي تواند در آنها بکار رود را حيطه هاي قوم نگاري، پديدارشناسي، هيوريستيک، اتنومتدولوژي، کنش و واکنش نمادين و… مي داند.
حيطه هاي پديدارشناختي که از ساخت و جوهر، تجربه اي خاص، آن سان که از سوي گروهها و افراد تجربه مي شود، پرسش مي نمايد.
حيطه هاي مربوط به بررسيهاي هيوريستيک66 (اكتشافي) مربوط است به تجربه من [فرد] از اين پديده و تجربه حياتي ديگراني که همين پديده را بطور دروني تجربه مي کنند چه تفاوتها و شباهتهايي دارد؟

3. 3 روش هاي بررسي “آسيب”
در ادامه جاي دارد به مرور روشهاي موجود در ارتباط با “آسيب” بپردازيم. چرا که اثرات اچ آي وي/ايدز نيز به تعبيري خود نوعي از آسيب در نظر گرفته مي شوند؛ آسيبي که در اين مطالعه درباره يکي از سطوح تاثير پذير آن يعني در سطح خرد و بطور مشخص در سطح خانواده به بررسي ميپردازيم.
بنظر “بارنت و وايتسايد”67(2000) يک آسيب مي تواند از طريق دو روش مورد تعريف قرار گيرد:
1) شوک
در سيستم فعلي که تا پيش از وقوع شوک، نسبتاً با ثبات بود.
بطور مثال مرگ نان آور اصلي يا مراقبت کننده اصلي در يک خانوار يا خانواده، نتيجه آن در بيشتر موارد تسريع و تشديد نزول سطح معيشت و رفاه مي باشد. مرگ بطور استراتژيکي اهميت داشته و همينطور جايگزيني افراد را در سازمان (بويژه کارکنان ماهري که مهارتهاي کميابي را دارا مي باشند) مشکل ميسازند.در نتيجه آسيب شوکي را بر روي عمليات آن سازمان ايجاد خواهد کرد.

2) سري هاي تغييرات
برخي از سيستم هاي بسيار دقيق که ناشي از انباشت تدريجي اثرات تغييرات اساسي جمعيت شناختي مرتبط با اپيدمي هستند.
بطور مثال ايدز ممکن است از طريق آلوده شدن به بيماري سل که در ميان جمعيت گسترده شيوع پيدا نموده مشخص گردد. در اينجا ما در ابتدا به اثر گذاري ايدز بر روي امکان درمان براي بيماران غير ايدزي در نظام درماني توجه مي نماييم، تاثير بر کارکنان در نظام بدين معنا که دچار فرسودگي عاطفي شده اند، تاثير آن بر وضعيت بهداشتي افرادي که قادر نيستند به مراقبت جهت بيماري هاي غير ايدز دسترسي پيدا کنند، نتايج آلودگي به سل در بخش سطح گسترده از جمعيت کاهش وضعيت بهداشت عمومي است. در هر مرحله هم هزينه هاي مستقيم مراقبت و هم هزينه هاي غير مستقيم مرتبط با وضعيت بهداشتي افراد بزرگسال و کودکان در نتيجه اثرات مخرب بر تحصيل و آموزش، کارکردهاي اجتماعي، ضربه روحي مرتبط با مرگ هاي نابهنگام خويشاوندان در اثر سل براي جامعه در بر خواه داشت. چنين مثالي از تغييرات تدريجي نشان مي دهد که چگونه اثرات انباشت شده و پيوسته ممکن است طاقت فرسا گردند، اما مشکل بتوان در بلند مدت آنرا اندازه گيري نمود.

“آسيب” ممکن است در قالب راه هاي ديگري مورد بررسي قرار گيرند و از هم تفکيک گردند که از قرار ذيل مي باشند:

– سطح: آسيب ممکن است در سطوح کلان68، مياني69 و خرد70 مورد بررسي قرار گيرد. در اين زمينه سطح کلان به معناي کل اقتصاد و يا جامعه مي باشد؛ سطح ميانه اشاره به سطح متوسط يعني نهادها و چنين فعاليتهايي به مثابه شرکتها، واحدهاي محلي حکومت، سازمانهاي بزرگ محلي و سازمانهاي مذهبي مي باشد؛ در حالي که در سطح خرد ما با افراد، خانوارها و اجتماعات محلي در ارتباط مي باشيم. البته اين تفکيک ها صرفاً بمنظور تمايزات تحليلي مورد استفاده قرار مي گيرند، وگرنه در واقعيت اين شکل از واحدها يک زنجيره و متسلسل مي باشند.
– ديدگاه هاي علمي : آسيب ممکن است از طريق تعدادي از رويکردهاي رشته اي مورد بررسي قرار گيرد. نوعاً اين امر از طريق سه رويکرد اصلي (به غير از جمعيت شناسي که اغلب در تهيه جداول نقش دارند) تحت بررسي و کاوش قرار مي گيرد. اين رويکردها عبارتند از: علوم اقتصاد، اجتماعي و رفاه. بطور روزافزوني اين واقعيت که نياز به درگير شدن گرايشات علمي ديگر در اثر پيچيدگي آسيب اچ آي وي/ايدز مي باشد در حال شکل گيري است. مثال هاي اين امر عبارتند از علوم سياسي که بايستي به ارزيابي و بررسي آسيب اين بيماري بر امينت و ثبات بپردازند و علوم محيطي که بايد آسيبهاي محيطي را ارزيابي نمايند. در اينجا بطور مثال: از دست دادن شغل در نتيجه مرگ و بيماري، باعث کاهش مناطق زراعي و زمينه ساز افزايش دامنه آفات هاي محصولي مي گردد.

– زمان: در چه چارچوب زماني آسيب مورد بررسي قرار مي گيرد؟ چگونه در کوتاه مدت (اثرات فوري و آني بيماري و مرگ عضو مبتلا بر روي خانواده و اجتماع) اين کار را انجام مي دهيم؟ يا چگونه ملاحظات مان را از آسيب را در طول برخي دهه ها جهت بررسي راه هايي که در آن تغييرات جمعيت شناختي متاثر شده اند، توسعه دهيم؟

– داده ها و روش هاي قابل استفاده جهت مطالعه “آسيب”
در زمينه مطالعه آسيب و شرح روشهاي مفيد جهت مطالعه اين نوع از موضوعات بارنت و وايتسايد (2000) در زمينه رويکردهاي مفهومي و انواع داده هاي کيفي که بمنظور مطالعه و درک “آسيب” قابل استفاده مي باشند چنين توضيح مي دهند:
اين داده ها، از انواع مختلف مجموعه اي از روشها ميباشند. چنين روشهايي ممکن است شامل “مطالعه ميداني انسان شناسي”71،گروههاي بحث متمرکز72و اقداماتي نظير ارزيابي مشارکتي روستايي73 و ارزيابي سريع روستايي74گردد. اينگونه مطالعات بطور خاصي در مدت بيشتري از زمان انجام ميگيرند. چنين ارزيابي هايي بعلت اينکه داده هايشان قابل تکرار نيستند، دشوار ميباشند. چنين مطالعاتي در برابر کسب مجموعه اي از اطلاعات فرهنگي که کمتر براي روشهاي پيمايشي مرسوم قابل دسترسي اند،از مزيت بيشتري برخوردار ميباشند.(Barnett and Whiteside,2000:12)

3. 4 مسائل روش شناختي
يکي ديگر از مواردي که بايد در بخش روش تحقيق بدان بپردازيم اين مسئله است که در اين نوع تحقيقات مشکل است بتوان تشخيص داد که “آيا اثرات و آسيبهايي که ما در انتهاي تحقيق بر روي آنها تاکيد مي نماييم، واقعاً اثرات و آسيب هاي ناشي از ايدز مي باشند و يا مي توانند ناشي از ساير مشکلات و تکانه ها در زندگي خانواده هاي مورد مطالعه باشند؟” بر اين اساس همانطور که اشاره گشت بدليل اينکه اکثر (95%) افراد مبتلا به ايدز را مردان تشکيل مي دهند و بنابر آمار منتشره و نيز به گفته بسياري از مسئولين مربوطه قريب به اتفاق اين ميزان نيز سابقه اعتياد داشته و يا دارند، و با توجه به اينکه بر اساس دانش موجود در زمينه آسيب هاي اعتياد بر افراد معتاد و خانواده هاي آنان گمان ميرفت چنانچه بدون هيچ محدوديتي با هر فرد مبتلا بدون در نظر گرفتن سابقه اعتياد وي مصاحبه صورت دهيم آثار اعتياد با آثار ايدز به تعبيري “خلط” شده و در صورت وقوع “همرويدادي” ميان آثار سوء ايدز و آثار سوء اعتياد منجر به عدم تشخيص آسيب هاي واقعي ايدز بر روي افراد و خانواده ها مي گردد. اقدام مذبور در جهت حل مشکل روش شناختي مورد نظر بکار گرفته شد و سعي گرديد با جلب کمک و همکاري مسئولين کلينيک مرکز غرب (ميدان تحقيق) و معرفي محقق توسط آنان به بيماران مراجعه کننده به کلينيک و مصاحبه با اين گروه از بيماران که حد المقدور سابقه اعتياد نداشتند اين مشکل در بررسي مسئله تحقيق نيز مرتفع گردد. با اينحال بدليل اينکه مواردي که بطور کامل شرايط و ويژگي هاي تعريف شده ما را داشته باشند تعداد بسيار کمي از مراجعين بودند به ناچار از مواردي که در حال حاضر اعتياد نداشته، بلکه قبلاً مصرف مواد مخدر داشته اند نيز استفاده نموده و در مجموعه موارد مصاحبه هايمان قرار گرفتند.
يکي ديگر از مشکلات ما در بررسي آثار سوء اچ آي وي/ايدز اين مسئله بود که قريب به اتفاق موارد مورد بررسي ما در مرحله آلودگي به اچ آي وي قرار داشتند و هنوز به مرحله بيماري ايدز نرسيده بودند؛ اين گروه از افراد به تعبير پزشکان متخصص در حوزه ايدز در “دوره پنجره اي”75 قرار داشتند و به نظر مي رسد كه تا زمان انجام مطالعه به مرحله حاد ايدز نرسيده بودند. مشکل عدم ارتباط با افرادي كه در مراحل حاد ايدز قرار دارند‏‏‏‏‏، ناشي از دلايل متعددي بود که يکي از آنها اين قضيه بود که افرادي که وارد مرحله ايدز شده بودند بسيار بندرت به کلينيک مراجعه مي نمودند و اينکه بدليل ضعف جسماني شديدي که ايدز در دوره حاد خود براي مبتلايان ايجاد مي کند افراد مبتلا به ايدز را از هرگونه فعاليت و تحرک ناتوان مي سازد در نتيجه اين گروه از افراد خدمات مورد نيازشان را بطرق ديگر نظير “مراقبت در منزل”76 دريافت مي کنند و مسئولين مركز بهداشت مذبور اطلاع دقيقي در رابطه با آنان در اختيار نداشتند. در نتيجه در اکثر موارد دسترسي به اين گروه از مبتلايان براي محقق امكان پذير نبوده است. مسئله حاضر در اين باره است که “آيا زمان سپري شده از آلوده شدن افراد تحت بررسي، جهت اثرگذاري ايدز بر روي آنها کافي بوده يا خير؟” و اينكه “چه تعداد از افراد مورد مصاحبه وارد مرحله بيماري ايدز شده اند؟”. بنابراين ميتوان گفت که موارد تحت مصاحبه ما در تحقيق حاضر به علت دلايل برشمرده در برخي موارد افراد آلوده به اچ آي وي مي باشند که تا حدودي عوارض و آثار سوء بيماري را تجربه نموده اند که در اين زمينه در بخش ارائه يافته ها به تفصيل سخن خواهيم گفت.

3. 5 بررسي اعتبار در مطالعه
يکي از زمينه هاي بررسي در مطالعاتي از جنس مطالعه حاضر بررسي رويه هاي انجام شده در بخش ارائه يافته هاي مطالعه يا گزارش داده هاي مصاحبه ها مي باشد.
در گزارش داده هاي مصاحبه سعي گرديده است نقل قول هاي برگزيده نماينده کل آنها باشد. عدم رعايت اين امر مي تواند به اعتبار مطالعه لطمه وارد نموده و خطر “گزينش جهت دار” نقل قول هاي مصاحبه توسط محقق را ايجاد نمايد. گيلهام(1385) “معتقد است بايد از انتخاب نقل قول هايي که بيشتر مناسب اثبات نظرات محقق است يا تصوير بهتري ارائه مي کنند اجتناب شود. نقل قول هايي که به دقت انتخاب شوند ممکن است تصوير را کاملاً تحريف کنند.

پایان نامه
Previous Entries زنان شاغل، خون آلوده، استقراض Next Entries داده ها و اطلاعات، افراد مبتلا، پرسش نامه