افراد مبتلا، جامعه مدرن، اقتصاد خرد

دانلود پایان نامه ارشد

ي وي/ايدز قائل شويم:
1- جلب مشارکت جامعه جهت فعاليت در زمينه ارتقاء آگاهي عمومي بمنظور پيشگيري از ابتلا به اچ آي وي و جلوگيري از گسترش آن.
سازمانهاي غيردولتي مي توانند نقش مهمي در رفع مسئله پنهان کاري در زمينه ايدز بطور کلي در جامعه ايفا نمايند.
سازمانهاي غيردولتي مي توانند به ايجاد ارتباط بين پزشکان، پژوهشگران و دولت بمنظور تسهيل فعاليت در حوزه اچ آي وي/ايدز کمک کنند.
سازمانهاي غيردولتي مي توانند ايدز را تبديل به دغدغه اي براي جامعه نمايند که در نتيجه ايدز مسئله نه افراد، بلکه گروهها شده و در فضاي عمومي مطرح گرديده و بعد جماعي به خود بگيرد.
سازمانهاي غيردولتي در جاهايي که دولت قادر به ارائه خدمات پيشگيري از رفتارهاي پرخطر نبوده و يا تمايلي به ارائه آنها ندارد مي تواند غعاليت نمايد. بعنوان مثال، “انجمن ايدز ايران” در مناطق جنوبي شهر تهران اقدام به فعاليتهايي در اين خصوص از جمله توزيع سرنگ رايگان در بين معتادان تزريقي جهت پيشگيري از استفاده اين گروه از معتادان از استفاده از وسايل تزريق مشترک که احتمال آلودگي به بيماريهايي از جمله هپاتيت و ايدز در آن بالاست، مي نمايد. انجام اين عمل توسط دولت و مراکز بهداشتي وابسته به دولت به واسطه جنبه جرم بودن اين عمل و در واقع محافظه کاري اين نوع مراکز و نيز عدم تمايل بخش دولتي نسبت به ارائه چنين خدماتي ممکن نبوده و در نتيجه سازمانهاي غيردولتي اي همچون مورد مذکور فعاليتهاي موثري در اين زمينه انجام داده اند.
از جمله مزاياي ديگر سازمانهاي غيردولتي نسبت به بخش دولتي ارائه خدمات بصورت کارآمدتر نسبت به بخش دولتي و همچنين دسترسي به گروههاي سخت دسترس نظير زنان خياباني، معتادان تزريقي و غيره مي باشد.
2- فعاليت در حوزه درمان، مراقبت و حمايت از افراد و خانواده هاي مبتلا به اچ آي وي/ايدز.
ايدز در اکثر جوامع بعنوان پديده اي است که مخالفتهاي بسياري را از سوي جامعه بر ضد افراد افراد و خانواده هاي مبتلا برانگيخته، که حتي اين قبيل برخوردها و تعارضات گاه از سوي خانواده افراد مبتلا و شبکه خويشاوندان و اطرافيان خانواده هاي مبتلا صورت مي گيرد.
سازمانهاي غيردولتي بعنوان ظرف مشارکت و فعاليت اين دسته از افراد و خانواده ها که از حمايت اجتماعي بازمانده اند يا مشمول حمايت کافي نيستند، مي توانند منشائ کمکهاي قابل توجهي باشند. فعاليت NGO هاي ايدز همانند انجمنهايي که به ساير بيماري ها مي پردازند، با ارائه خدمات اجتماعي، قضائي و گاهي مالي به اعضاء، قبل از هر چيز جنبه ابزاري داشته و به مبتلايان و خانواده هاي آنان امکان مي دهد اطلاعات لازم را در مورد ايدز و داده هاي موجود کسب کنند و از بلاتکليفي و سرگرداني که ناشي از ايدز بوده است رهايي يابند (آدام و هرتسليک164:1385).
بعلاوه از آنجايي که ايدز همراه با برخوردهاي ناشايست جامعه با افراد و خانواده هاي مبتلا به آن است، براي اصلاح اين نوع نگرشها و رفتارها نيازمند ايجاد ارتباط کارآمد بين اين نوع گروهها و ساير افراد جامعه هستيم، نهادهاي واسط در اين فرايند مي توانند سازمانهاي غيردولتي باشند. اين نوع سازمانها همچنين مي توانند با جلب مشارکت مبتلايان و ساير افراد و گروهها و رساندن صداي بيماران و تمام جامعه به گوش دولت، نهادهاي رسمي را ملزم به حمايت از افراد مبتلا به ايدز و خانواده هاي آنان نمايند. اين در کنار نقشي است که سازماهاي غيردولتي خود مي توانند بعنوان يک نهاد رسمي حمايت کننده و پشتيبان خدماتي را به افراد و خانواده هاي دچار اچ آي وي/ايدز ارائه کنند. اين نوع حمايتهاي اجتماعي ممکن است بصورت دادن کمکهاي کوچک، زدن تلفن يا ارسال دعوتنامه براي بيمار ديگر انجام شود. اين نوع حمايتها از سوي سازمانهاي غيردولتي ممکن است تحقق کارکردهاي ديگري را نيز بهمراه داشته باشد. از جمله اينکه امکان آسودگي رواني را براي افراد مبتلا فراهم مي آورد و حتي ممکن است ايجاد شبکه جديد آشنايي هاي فرد مبتلا بواسطه مشارکت وي در يک سازمان غيردولتي به او کمک کند تا کاري که با حال او مناسبت بيشتري داشته باشد پيدا کند يا به او کمک نمايد تا در دايره ارتباطي ديگري جا بيفتد.

فصل دوم

چارچوب
مفهومي و نظري

2. 1 تعريف مفاهيم و متغيرها

در اين قسمت مفاهيم و متغيرهاي تحقيق را تعريف مي کنيم:

– بيماري:
بيماري به دو صورت تعريف مي گردد: يكي بلحاظ عيني كه آنرا حالتي ميدانند كه به جسم فرد آسيب ميرساند، و ديگري بلحاظ ذهني كه در آن “محيط غيرشخصي و هم بين شخصي سرچشمه وقايعي هستند كه مي توانند عضو انساني را بيمار كنند”. بعبارت ديگر بيماري صرفاَ محدود به صدمات و زيانها به جسم و ارگانيسم فيزيكي انسان نيست، بلكه مي تواند از جنبه دهني يا اجتماعي نيز مورد توجه قرار گيرد.
هرگاه سخن از بيماري به ميان مي آيد لازم است به مفهوم “سلامت” نيز اشاره گردد. سلامت را مي توان از جنبه هاي مختلف تعريف كرد. برداشت از سلامت عمدتاَ حالتي از رفاه كامل فيزيكي، روحي و اجتماعي تا داشتن زندگي سالم و جنبه ديگرش پيشگيري از بيماري است كه به سبك زندگي مربوط مي شود. سازمان جهاني بهداشت بر اين باور است كه اگرچه سلامت به معرفت عيني (تشخيص علم پزشكي از بيماري و سلامت) بر مي گردد، اما در واقع سلامت “احساس رضايت كامل جسمي، رواني و اجتماعي و نه تنها بيماري و ناخوشي” است.(www.who.int/)

– خانوار9 :
“اساسي ترين واحد نظام اجتماعي است و در فرهنگهاي مختلف مي تواند اشکال متفاوتي داشته باشد.”
“اساسي ترين واحد تحليل در بسياري مدل هاي اقتصاد خرد و دولتي که اشاره به افرادي دارد که در مسکني مشترک زندگي مي کنند.”
“يک يا چند نفر که داوطلبانه با يکديگر زندگي کنند و در تهيه غذا و ادراه منزل مشترک و هم خرج باشند”. در تعريف خانوار، برعکس خانواده، خويشاوندي افراد با يکديگر شرط نيست. اين مقوله بيشتر در سرشماري کاربرد دارد (مريدي 143:1378).
خانوار از چند نفر تشکيل مي شود که با هم در يک اقامتگاه زندگي مي کنند، با يکديگر همخرج هستند و معمولاً با هم غذا مي خورند” (مرکز آمار ايران 1376:سه).
-خانواده10:
فرهنگ وبستر؛”واحد اوليه در جامعه که بطور سنتي از دو والد تربيت کننده فرزندانشان تشکيل ميگردد.”
تعريف جرج مورداک11؛ “گروه اجتماعي اي که بوسيله سکونت مشترک، همکاري اقتصادي و بازتوليد مشخص مي گردد و شامل بزرگسالان از هر دو جنس افرادي که رابطه جنسي -بلحاظ اجتماعي پذيرفته شده- برقرار مي کنند و يک کودک و يا بيشتر متعلق به آنها و يا توسط ايشان پذيرفته شده اند، مي گردد.”
تعريف بوري12؛ “دو نفر يا بيشتر که بواسطه تولد، ازدواج، يا فرزند خواندگي به هم نزديکند و با هم زندگي مي کنند.” از اينرو خانواده مي تواند از دو يا بيشتر فرد بالغ همخون که با هم زندگي مي کنند، يک والد و فرزند يا فرزندان، دو فرد بالغ که بوسيله ازدواج با هم در ارتباط اند اما فرزندي ندارند، يا افراد بالغي که يک کودک را به فرزندي پذيرفته اند باشد.

– آسيب13:
ايده آسيب به وارد شدن تکانه (شوک14) و يا تغييرات آهسته اما پيچيده يک سيستم که قابل نسبت به اثرات يک دسته از دلايل مي باشند، اشاره مي کند.
رويکردهاي متفاوت به موضوع آسيب پيش فرضهاي مختلفي را به مثابه ماهيت آن در زمينه موضوع مورد آسيب، چارچوب زماني و محل معين آسيب در بر دارد. در آنها همچنين رويکردهاي مختلفي جهت نوع بندي سيستم يا موردي که مورد آسيب قرار گرفته در نظر گرفته مي شود.

– بدنامي15:
کيفيتي است که يک شخص را در چشم ديگري به شدت بي اعتبار مي سازد. بدنامي مرتبط با اچ آي وي/ايدز از ترکيب مستحکم شرم بوجود مي آيد. شرم چون تماس جنسي يا تزريق مواد که اچ آي وي را منتقل مي کنند با قضاوت اخلاقي و قباحت احاطه شده است و ترس بخاطر اينکه ايدز مشکل نسبتاً جديدي است که کشنده محسوب مي شود.

– PWA / PLWA / PLWHA:
فردي که با اچ آي وي/ايدز زندگي مي کند، چه نشانه هاي ايدز را داشته يا نداشته باشد.

– هزينه هاي غيرمستقيم16 :
هزينه هاي غيرمستقيم بيماري معمولاً ناظر است بر فقدان درآمد بيمار يا کساني که براي نگهداري از بيمار، حضور در مراسم تشييع جنازه، يا مراقبت از بازماندگان کار (شغل) خود را کنار مي گذارند. هزينه هاي اجتماعي که منجر به خسارات اقتصادي اضافي مي شوند شامل ترک تحصيل مراقبت کنندگان بيمار، تغذيه نامناسب بدليل فقدان درآمد و کار تحميلي براي تامين غذا و آماده کردن آن مي شود.

– هزينه درمان17:
هزينه مستقيم درمان اچ آي وي/ايدز شامل دستمزد پزشک، هزينه آزمايش ها (براي آزمايش پادتن اچ آي وي، راديولوژي، شمارش ياخته هاي “سي دي فور”18، آزمايش بار ويروس و غيره)، هزينه هاي بيمارستاني، هزينه داروها و انواع ديگر درمان، هزينه هايي براي مراقبت در منزل مي باشد.

2. 2 اچ آي وي/ايدز، اثرات و ابعاد آن
همانطور كه ميدانيم اچ آي وي/ايدز تنها بعنوان يك بيماري براي مردم دنيا شناخته شده نيست، بلكه همچنين بعنوان پديده اي كه بر حوزه هاي مختلف حيات اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و … بشر اثرگذار است و نيز متقابلاَ از آنها تاثير ميپذيرد قلمداد ميگردد. آدام و هرتسليك مي نويسند: “بيماري و تجربه اي که از آن وجود دارد از حوزه پزشکي فراتر ميرود و در جاي جاي زندگي اجتماعي نقش بازي ميکند. اين موضوع بخصوص در مورد بيماران مزمن که براي مبارزه با حال خود تنها با مداواگران درگير نيستند، بلکه با عوامل متعددي سرو کار دارند اهميت پيدا ميکند. اين عوامل در همه جاي زندگي اجتماعي پيدا ميشوند… ايدز يک بيماري جمعي و پديده اي اجتماعي مربوط به جامعه مدرن است که بر دوش همگان است، چرا که در همه جاي زندگي اجتماعي جاي گرفته است… بيمار و پزشک ديگر تنها بازيگران صحنه نمايش نيستند و اثر تخريبي بيماري در خانواده، در محيط کار و درايام فراغت حس ميشود. قواعد و نقشهاي خاص هريک از اين فضاهاي اجتماعي بهم ميريزند. از اينرو يکي از اهداف بيمار آن ميشود که بکوشد تا اين آشفتگي را با تجربه اي که از اين بيماري در فضاهاي اجتماعي دارد به حداقل برساند”.
محققين اجتماعي ايدز را همراه با آثار و پيامدهايي براي فرد مبتلا ميدانند. ايدز صرفاً يک بيماري نيست که داراي اثرات باليني است، بلکه ميتواند بعنوان پديده اي در نظر گرفته شود که آثار اجتماعي -به معني کلي آن (اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و…)- مختلفي دارد. با اين حال اثرات ايدز بر حسب متغيرهاي مختلفي از جمله مرحله ابتلاي افراد و خانواده هاي مبتلا شدت و ضعف متفاوتي مي يابند. “بايد وجه تمايز ديگري را مد نظر داشت. شخص ممکن است در مراحل مختلف بيماري به سر ببرد. بيماري ممکن است مانند ايدز فرد را نشانه بگيرد و يا قدرت را از او سلب نمايد و از اين قبيل.”(آدام و هرتسليک 1385)

2. 3 سطوح آسيب پذير در برابر اچ آي وي/ايدز
اچ آي وي/ايدز در سطوح مختلفي مي تواند اثرات و آسيبهاي متفاوتي را بر جاي گذارد. سطح تاثير افراد و خانواده ها (يا خانوارها) بخشي از سطوح تاثرپذير در مقابل ايدز مي باشد که در جدول ذيل به اين دو سطح و همچنين ساير سطوح تاثيرپذير و ويژگي هاي مربوط به آنها به تفکيک اشاره شده است:
فهم آسيب اچ آي وي/ايدز از طريق سطح، زمان و شدت اثر
سطح تاثير
زمان اثرگذاري
شدت اثر
وجود شواهد وقوع اثر
فرد
کوتاه مدت
هميشه بين سنين و جنسيت هاي مختلف، متفاوت است.
بله، مرگ و بيماري
خانوار
کوتاه مدت
بلحاظ اخلاقي شديد است، بلحاظ مالي متغير و بستگي به وضعيت اجتماعي-اقتصادي، جنسيت، قوميت و ديگر متغيرهاي اجتماعي دارد.
بله، فشار بر روي منابع؛ مخارج درماني، کاهش قدرت کسب درآمد – ايتام و سالمندان بيشتر در معرض آسيب قرار دارند.
اجتماع
(کوتاه ، ميان و بلند) مدت
متغير؛ بستگي به مقياس و ذخيره منابع اجتماع دارد. اين احتمال وجود دارد که اثر طولاني مدت و عميقي بوجود آيد، ليکن نه بدين معنا که ضرورتاً قابل مشاهده

پایان نامه
Previous Entries مواد مخدر، مصرف مواد، افراد مبتلا Next Entries افراد مبتلا، مخارج خانوار، مصرف مواد