استقلال عمل، اقتصاد بازار، اقتصاد باز

دانلود پایان نامه ارشد

يخچالها نوشابه نگهداري مي‌كنند(همان).
براي پيشبرد و هماهنگي امور تحقيقاتي، تنها وجود كاركنان ايده‌آفرين كافي نيست. بلكه انجام وظايف حساس و دقيق ديگري همچون: كارآفريني (بازاريابي)، ارتباطات، رابطه اصلي بودن62، مربي‌گري، و نظارت يا راهبري پروژه نيز ضروري است. بين اين وظايف، همپوشانيهايي وجود دارد و يك نفر مي‌تواند بيش از يك كار را انجام دهد. (جين،ترايانديس،1381،ص 41).

ايده‌هاي نو
براي آفرينش ايده، كاركنان بايد در يك يا چند زمينه داراي صلاحيت و شايستگي تخصصي بوده، توانايي مفهوم سازي63 داشته باشند. ايده آفرينان به تحقيق و توسعه علاقة قلبي دارند و قادر به تفكر انتزاعي مي‌باشند.در هر سازمان تحقيقاتي، افرادي يافت مي‌شوند كه ذهن خود را به وراي واضحات معطوف كرده‌، ايده آفريني مي‌كنند. براي پژوهش يك محيط ايده آفرين، بايد فرصت داده شود تا ايده‌اي نو بدون اين كه بلافاصله از جنبة صحت، مورد قضاوت قرار گيرند، ارائه شوند. زماني از گروهي محقق خواسته شد تا ديدگاههاي خود را دربارة چند ابتكار نوين تحقيقاتي ارائه نمايند. مديران بلافاصله پس از شنيدن هر ايده، نظرات و دلايل خود را مبني بر رد اين ايده‌ها ابزار مي‌كردند. بدين ترتيب، مشاركت در ارائه پيشنهادهاي جديد بشدت كاهش يافت و پس از طرح دو يا سه پيشنهاد، كسي چيزي براي عرضه نداشت. سرانجام، گروه تحقيق به دليل روحية پايين منحل شد. مديران نبايد در روانه كردن ايده‌ها به سبد كاغذهاي باطله، شتاب كنند (جين،ترايانديس،1381،ص41).
كارآفريني يا بازاريابي موفق، به افرادي نياز دارد كه بتوانند ايده‌هاي نو را به ديگران بفروشند و براي پروژه‌هاي تحقيق و توسعه، منبع مالي فراهم كنند. اين افراد بايد از نظر فني شايسته بوده، علايق گسترده‌اي داشته باشند، فعال، كاري و مشتاق پذيرش خطر باشند. كارآفريني، معاني ضمني مهم ديگري نيز براي كنترل سازمان و دگرگوني سازماني دارد. سازماني كه بيشتر بودجه خود را از راه فعاليتهاي كارآفريني محققان به دست مي‌آورد، ناگزير است استقلال عمل بيشتري براي آنها قايل شود. پيشگامي در مسيرهاي نوين تحقيقاتي، نيازمند مشاركت گستردة محققان مشتاق است. موردي كه مي‌توان به آن اشاره كرد، نوع تحقيقاتي است كه در دانشگاهها انجام مي‌شود. در آنجا، بيشتر بودجة تحقيقات از طريق اعضاي هيئت علمي دانشكده تأمين مي‌شود. چنين است كه در محيطهاي دانشگاهي، دانشكده‌‌ها از نوعي استقلال عمل سنتي، قوي و مسلط برخوردارند(جين،ترايانديس،1381،ص41).
بديهي است هر چه ردة مدير در يك سازمان تحقيق و توسعه بالا تر باشد، نقش مستقيم مهارتهاي تخصصي در انجام وظايف مربوط كمتر مي‌شود، در حالي كه ساير مهارتها همچون روابط انساني و مهارتهاي اداري و فكري اهميت فزاينده‌ تري مي‌يابند. همان گونه كه پيشتر اشاره شد، بررسيهاي به وضوح نشان داده‌اند كه نوآورترين گروههاي تحقيقاتي، گروههايي هستند كه سرپرستان آنها به دليل تخصصشان به اين مقام رسيده‌اند. از سوي ديگر، گروههايي كه سرپرستان آنها از مهارت تخصصي خوبي برخوردار نبوده، ولي مقرراتي و داراي مهارتهاي اداري بوده‌اند، از نظر نوآوري در پايين‌ترين درجه قرار داشته‌اند بنابراين نيازي به تأكيد بيش از اندازه بر اهميت مهارت تخصصي يك سرپرست تحقيق و توسعه نيست. اين نكته، به ويژه به سازمانهايي مربوط مي‌شود كه به بهره‌وري وترقي علاقه‌مندند. تجربه نشان مي‌دهد فردي كه در زمينة علم و تكنولوژي، فاقد آموزش، درك و در واقع استعداد است، از توان رهبري دورانديشانه براي سازماني كه بر پاية علم و تكنولوژي بنا شده برخوردار نخواهد بود. انسانهاي خلاق معمولاً داراي ايده‌هاي تحقيقاتي خوبي هستند، ليكن ايده‌هاي خوب از طريق برقراري ارتباط با سايرين نيز به دست مي‌آيند. تحقيقات زيادي مؤيد اين مطلب است كه، بايد الگوهاي ارتباطي را چنان بنا كرد. كه افراد بتوانند از ديگر كساني كه كار مشابهي انجام مي‌دهند نيز در به دست آوردن ايده‌هاي جديد استفاده كنند(جين،ترايانديس،1381،ص42).

پشتوانه مالي واحد تحقيق و توسعه
تحقيق، مستلزم انجام فعاليتهاي پرخرج است. براي دستيابي به برتري تحقيقاتي، وجود محققان مستعد و داشتن وسايل و امكانات تحقيقاتي مجهز، ضروري است. هيچ كدام از اينها بدون حمايت مالي كافي، امكانپذير نيست. سازمانهايي كه در انتقال تكنولوژي حاصله از تحقيقات خود موفقند، باري تحقيقات بعدي، از سوي مشتريان خود بيشتر حمايت مي‌شود(جين، ترايانديس، 1381، ص 53).
دانشمندان براي انجام پژوهشهاي پايه به منابع نياز دارند و خواهان آنند كه در عين حال براي پژوهش درباره موضوعهايي كه آنها را با ارزش مي‌دانند، داراي آزادي‌عمل باشند علاوه بر اين، پژوهشهاي پايه، زمان‌بر است ولي تصميم‌گيرندگان اغلب تعجيل دارند، بنابراين چند سوال پيش مي‌آيد: چه كسي بايد پشتوانه مالي پژوهش پايه را تأمين كند؟ منابعي كه به پژوهش پايه اختصاص مي‌يابند، چگونه تعيين مي‌شوند، چگونه بايد حد استفاده از اين منابع، به بيشترين ميزان بازدهي، دست يافت؟(كماجيان،ص456).
سه منبع اصلي براي سرمايه‌گذاري در پژوهشها عبارتند از: بخش خصوصي از طريق اقتصاد بازار آزاد كه براساس پژوهشها، بر روي پروژه‌هاي كاربردي سرمايه‌گذاري مي‌كند. به علت آن كه سرمايه‌اي محدود دارد و مي‌خواهد به سود برسد. 2- بنيادهاي غير انتفاعي 3- موسسه‌هاي دولتي كه بزرگترين منبع سرمايه‌گذاري براي پژوهشهاي پايه در كشورهاي توسعه يافته‌اند. سرمايه‌گذاري بر پژوهشهاي پايه حدود 10 تا 15 درصد از كل سرمايه‌گذاري پژوهش را تشكيل مي‌دهد. و بستگي به تعداد افراد علاقمند، برخورداري اين افراد از وقت كافي و دارا بودن افرادي دارد كه از قدرت انجام پژوهش پايه برخوردار هستند(كماجيان،ص456).
با عنايت به نظرية سرمايه‌گذاري، تحقيق و توسعه ويژگيهايي دارد كه آن را از سرمايه‌گذاريهاي متعارف، متمايز مي‌سازد. مشخصه بارز تحقيق و توسعه اين است كه بيش از پنجاه درصد هزينه‌هاي آن، متمايز، بابت مزد و حقوق نيروي انساني متخصصي است كه عمل خلق و ايجاد دانش فني را بر عهده دارد. اين موضوع تأثير عميق و بلندمدتي بر جاي مي‌گذارد لذا براي جلوگيري از بيكاري نيروي انساني متخصص بايد هزينه گزافي پرداخت شود تا هر نوع انگيزة خروج از خدمت از بين برود. به بيان ديگر، دانش كسب شده در جريان كار تحقيق و توسعه، دانشي ضمني است كه ارزيابي كمي آن امكان پذير نيست(مردوخي،1385،ص533).
موضوع ديگري كه در مور سرمايه‌گذاري در تحقيق و توسعه بايد به آن عنايت داشت اين است كه سرمايه‌گذاري با عدم اطمينان گسترده همراه است. راهبرد بهينه تحقيق و توسعه را بايد در قالب يك الگوي حق انتخاب ارزيابي كرد. در اين قالب، بازده شايان توجه در آينده عاملي است كه سبب ادامه تحقيق و توسعه مي‌شود(مردوخي،1385،ص533).
با توجه به اين كه هسته اصلي تحول در بنگاهها از راه تحقيق و توسعه شكل مي‌گيرد، بايد بنگاههايي را كه درگير امر تحقيق و توسعه مي‌شوند، به هر شيوه ممكن تقويت كرد. تأمين مالي براي ايجاد دانش فني در اقتصاد ملي را مي‌توان در سه شاخه دسته‌بندي كرد:
1) نقش سازمانها و نهادهاي مالي مختلف براي تشويق نوآوري در كشور
2) فراهم آوردن منابع مالي براي بنگاههاي نوپاي متكي به دانش فني
3) تأمين مالي براي تحقيق و توسعه در درون اقتصاد ملي.
هر چند در بيشتر موارد براي تحقيق و توسعه ترتيبات بودجه‌اي ارايه مي‌شود، هر سه شاخه بالا در جايگاه خود از اهميت برخوردارند(مردوخي،1385،ص534).
بررسيهاي مختلف نشان مي‌دهد كه: الف) هزينه‌تأمين مالي براي تحقيق و توسعه بنگاههاي كوچك بسيار سنگين است و سرماية خطرپذير هرگز براي پوشش نيازهاي اين بنگاهها كفايت نمي‌كند؛ ب) در بنگاههاي بزرگ، هزينه تحقيق و توسعه در برخي از موارد بسيار سنگين است ولي بنگاهها بيشتر ترجيح مي‌دهند كه به منابع درون بنگاهي وابسته باشند؛ ج) در كشورهايي كه بازار سرمايه به اندازه كافي توسعه پيدا نكرده است، سرمايه‌هاي خطرپذير در راه توسعة دانش فني به كار گرفته نمي‌شوند. اين خود سبب شده است كه در اين كشور تأكيد بيشتري بر منابع مالي بودجه‌اي باشد(مردوخي،1385،صص534،535).
در حالت متعارف، منابع مورد نياز براي تحقيق و توسعة خطرپذير از چهار شبكه بازار پول، بازار سرمايه در كنترل بانكهاي سرمايه‌گذاري – بازار سرماية آزاد، و بودجه دولت تأمين مي‌شود. هر يك از اين بازارها ويژگي‌ خاص خود را دارند و براي كارآيي عمليات انجام شده شيوه متعارفي را بر مي‌گزينند. هر قدر بازار مالي يك كشور پيشرفته‌تر باشد، انواع بازارها در آن كشور توسعه‌يافته‌تر است. بنابراين، شدت مراجعه به انواع بازارها به ساخت اقتصادي كشور و ماهيت واحد متقاضي سرمايه بستگي تام دارد(مردوخي،1385،صص534،535).
عمده‌ترين بازار فراهم آورنده سرماية خطرپذير، تحقيق و توسعه در كشورهاي پيشرفته جهان، بازار سرمايه آزاد است. ولي در كشورهاي در حال توسعه، نقش بودجه دولت در تأمين مالي سرماية خطرپذير تحقيق و توسعه، بيش از كشورهاي توسعه يافته است. دليل اين امر فقدان ساير مجراهاي تأمين مالي كشور در حال توسعه است. بودجه دولت در حالت كلي از پنج راه مي‌تواند براي متقاضيان سرمايه‌هاي خطرپذير تحقيق و توسعه تأمين مالي كند. اين راهها عبارت‌اند از:
1) تخصيص مستقيم بودجه به فعاليتهاي تحقيق و توسعه: اين كار مي‌تواند به دو صورت عام يا خاص باشد. در تخصيص عام، يك رقم بودجه براي انواع فعاليتهاي تخصيص داده مي‌شود و شناسايي موارد مشمول بودجه بر عهده دستگاهي در دولت قرار مي‌گيرد. به عنوان مثال، تخصيص منابع مالي به شوراي پژوهشهاي علمي كشور، يك تخصيص عام است. در تخصيص خاص، طرح مورد نظر در بوجه نام برده مي‌شود.
2) اعطاي يارانه به سرمايه‌هاي خطر پذير و فعاليتهاي خطرپذير؛
3) اعطاي بخشودگي يا معافيت مالياتي به فعاليتهاي و سرمايه‌گذاريهاي خطرپذير؛
4) اعطاي كمك و منابع مالي بدون عوض به فعاليتها و سرمايه‌گذاريهاي خطرپذير؛
5) تضمين متقاضيان براي دريافت وام از بانكهاي كشور (مردوخي،1385،صص534،535).

فعاليتهاي تحقيق و توسعه در كشورهاي در حال توسعه
الف – مؤسسات تحقيق و توسعه مستقل كه بودجه آنها تماماً دولتي است.
ب- مؤسسات تحقيق و توسعه مستقلي كه از دولت كمك دريافت مي‌كنند.
ج- مؤسسات تحقيق و توسعه وابسته به مؤسسات آموزشي مورد پشتيباني دولت.
البته دانشگاه‌هاي بسيار به مراتب زودتر تـأسيس شده بودند، اما دوره‌هاي بالاتر از ليسانس (كه پژوهش، بخش پيوسته‌اي از برنامه‌هاي مطالعاتي آنهاست) تنها در سال‌هاي اخير آغاز به فعاليت‌ كرده اند. هر گونه تأثير مهمي در پيشرفت سطح تكنولوژي غالب كشورهاي در حال توسعه ناشي از وجود اين مؤسسات است. البته در كشور ما ايران، انواع مؤسسات تحقيقي و توسعه عبارت‌اند از: سازمان پژوهش‌هاي علمي و صنعتي ايران و شعب آن، مراكز تحقيقاتي خصوصي، مراكز تحقيقاتي وابسته به دانشگاه‌ها و مراكز تحقيقات وابسته به وزارتخانه‌هاي دولتي مراكز تحقيق و توسعه درون واحدهاي توليدي بخش خصوصي و دولتي، شركت‌هاي تحقيقاتي صنايع همگن، مراكز طراحي مهندسي و طراحي مونتاژ، جهادهاي خودكفايي نيروهاي مسلح، مراكز تحقيقاتي جهاد دانشگاهي، مركز تحقيقات استراتژيك و مركز تحقيقات مجلس شوراي اسلامي، پژوهشكده‌ها و پژوهشگاه‌هاي مستقل و…. (نوار شريف، 1367).
شناسايي نيازهاي پژوهشي عبارت از فرآيند شناسايي تمام طرحها و عناوين پژوهشي بالقوه، صرف‌نظر از كيفيت و اولويت آنها است. به عبارت روشن‌تر در شناسايي نيازهاي پژوهشي، دستيابي به حداكثر عناوين و موضوعات تحقيقاتي هدف اصلي را تشكيل مي‌دهد. در حالي كه تعيين اولويت‌هاي تحقيقاتي هدف اصلي را تشكيل مي‌دهد در حالي كه تعيين اولويت‌هاي تحقيقاتي به معناي فرآيند گزينش و انتخاب برخي از عناوين براي پژوهش از بين مجموعه متنوعي از موضوعات پژوهشي است و تنها پس از اجراي شناسايي نيازهاي پژوهشي و اولويت‌بندي آنها، يك سازمان يا مؤسسه مي‌تواند مبناي علمي و منطقي معيني را براي تخصيص منابع به طرح‌هاي پژوهشي به صورت شفاف و قابل دفاع فراهم

پایان نامه
Previous Entries نفت و گاز، شهرستان اهواز، حقوق و دستمزد Next Entries بازدهي، همكاران، پژوهشي