استان گلستان، پوشش گیاهی، دوره قاجار

دانلود پایان نامه ارشد

حت روز
حداکثر
24
24
24
25
28
29
29
29
29
28
24
24

حداقل
18
18
18
20
21
23
23
23
23
21
18
18
منطقه راحت شب
حداکثر
18
18
18
18
19
19
19
19
19
19
18
18

حداقل
12
12
12
12
12
12
12
12
12
12
12
12
وضعیت اسایش روز
سرد
سرد
سرد
سرد
مطلوب
مطلوب
مطلوب
مطلوب
مطلوب
سرد
سرد
سرد
وضعیت اسایش شب
سرد
سرد
سرد
سرد
سرد
سرد
سرد
سرد
سرد
سرد
سرد
سرد
جریان هواضروری است

جریان هوامطلوب است

محافظت ازباران ضروری است

انباشت گرمادرجدارساختمان ضروری است

خواب شبانه درفضای باز

معدل بارش ماهانه
55
8/55
4/79
8/52
1/44
4/33
2/22
3/27
9/38
1/66
5/68
5/57

6-1 – ناهمواري
1 – 6 – 1- ناهمواري هاي استان گلستان

نقشه شماره ي 3-6 : نقشه ي توپوگرافي استان گلستان
منبع : اداره ي كل هواشناسي استان گلستان ، 1390

استان گلستان از نظر ناهمواري به سه ناحيه زير تقسيم مي شود :
الف ) ناحيه كوهستاني : اين ناحيه از ارتفاع 500 متري تا بيش از 3000 متر را در بر گرفته و پوشيده از گونه هاي جنگلي و مرتعي مي باشد .
ب ) ناحيه كوهپايه اي : اين ناحيه شامل تپه هاي كوچك لس ، تپه ماهورها و بدلندها كه پوشيده از اراضي جنگلي مي باشد .
ج) ناحيه جلگه اي و اراضي پست : ارتفاعي ناحيه در حاشيه درياي خزر و خليج گرگان پايين تر از سطح درياي آزاد و به تدريج به سمت شرق به ارتفاع افزوده مي شود . اين منطقه محل استقرار شهرها و اكثر روستاهاي استان مي باشد . به لحاظ تراكم جمعيت ، اراضي كشاورزي ، صنايع ، دامپروري از اهميت بسزايي برخوردار است .

1 – 6 – 2 – ناهمواري هاي شهرستان تركمن :
در شرق درياي خزر مي توان يك ساخت جغرافيايي كاملاً متمايز و متفاوت از ويژگي هاي منطقه را مرز بندي كرد . اگر خطي از بندر تركمن به شهرستان گنبد كاووس و از آنجا به اين چه برون رسم گردد ، محدوده‌اي بدست مي‌آيد كه حد جنوبي و شرقي آن ، در خط فوق الذكر ، شمال آن تركمنستان و غرب آن درياي خزر خواهد بود . اين قلمرو همان ساخت يگانه در مقابل منطقه است . جهت تشخيص وجوه مختلف اين ساخت ويژه‌ و شناخت فرديت آن كافي است چگونگي تغيير ساختهاي جغرافيايي در منطقه و جايگاه محدود فوق را در مجموعه اين تغييرات مرور كنيم . در حالي كه شرق و جنوب شرق محدوده نتيجه فرايندهاي دوران دوم و سوم زمين‌شناسي و جنوب آن به سازندهاي دوران سوم بر‌مي‌گردد لايه‌هاي تشكيل دهنده قلمرو مورد نظر مربوط به رسوبات دوران چهارم است .
مطالعات زمين شناختي نيز مويد آنست كه لايه‌هاي تشكيل دهنده طبقات سطحي زمين غالباً «در رسوبات ريزدانه – ماسه – خاك رس است كه از چسبندگي ضعيفي برخوردار جنوب به شمال ارتفاع كاهش مي‌يابد ، به گونه‌اي كه در محور شهر كردكوي به 100 متر و بعد از آن به 5 متر مي‌ رسد و در ادامه به سمت بندر تركمن به كمتر از 22 – متر در شهر و به 26 – متر در بعد از بندر تركمن و نهايتاً به 21 – متر در شهر گميشان مي ‌رسد . در سمت شرق شهرستان نيز ارتفاع از 21 – به 18 – و 11 – و نهايتاً به صفر و بالا تر از آن مي ‌رسد و در سمت غرب ارتفاع تا 27 – متر در نزديكي دريا تقليل مي‌يابد . (مهندسين مشاور فجر توسعه ، 1378 ، ص ص147 – 150)
تغييرات شيب در كليت خود تابع قاعده ارتفاع است و شيبي در حدود يك هزار را به دست مي‌ دهد .
– پيامد كاهش ارتفاع از جنوب به شمال آنست كه ، آبهاي زيرزميني غني و گواراي كوهپايه در اطراف دشت و شهر گميشان به دليل كاهش ضخامت رسوبات آبرفتي كاهش يافته و با وضعيت پتانسيل و شوري متأثر از همجواري با دريا مواجه مي‌ گردد . سطح ايست آبي نيز با همين گرايش به سطح زمين 1 تا 2 متر مي ‌رسد كه ضمن شوري ، فرايند تبخير سطحي و شوري خاك را نيز تقويت مي ‌نمايد .
– مطالعات خاك شناسي و قابليت اراضي بر مرز قلمرو قابل مطالعه به عنوان آستانه تغييرات كيفي خاك تاكيد دارد . اراضي درجه 1 و 2 پيرامون شهرستان ، در اين ناحيه به درجات پايين‌ تر از 3 تقليل مي ‌يابند ريزدانه يودن بافت خاك ضمن كاهش نفوذپذيري ، موجب فرسايشي فزاينده شده است . اين امر به همراه طغيان هاي موردي گرگان رود ، سيلاب هاي ناشي از ريزش رگبار و بالا بودن دما كه فرآيند تبخير را شدت بخشيده است ، تشديد كننده فرسايش منطقه محسوب مي شوند .
بر اساس مطالعات موجود ، در حال حاضر از مجموع كل 4/1674 هكتار از اراضي كه بر حسب كلاس خاك طبقه ‌بندي شده‌اند در حدود بيش از 94 درصد در رده كلاس خاك 5 و 6 قرار مي ‌گيرند .
1 – 6 – 2 – 1 – توان طبيعي و سكونت گزيني در منطقه
در شكل گيري سكونتگاه هاي انساني و توسعه مناطق چند عامل اصلي موثرند كه عبارتند از :
1) مسائل جهان بيني يا چگونگي نحوه نگرش به جهان
2) عامل اقتصادي يا چگونگي تعريف مادي جهان
3) عامل محيط يا اقليم يا چگونگي تعريف زيست محيطي جهان . (حبيبي ، 1375 ، ص ص 1- 3)
با توجه به عوامل فوق به پيشينه سكونت گزيني شهرستان مي‌پردازيم . اسناد و مدارك موجود به شهرستان تركمن نشان مي ‌دهد كه اين منطقه به عنوان بخشي از گرگان و دشت به دليل برخوداري از موقعيت استراتژيكي پيوسته در راستاي تحولات ملي منطقه ‌اي و محلي دگرگون شده است . اين وضع به شكلي بارز بر نحوه سكونت و توزيع جمعيت ، ويژگي هاي اقتصادي ، اجتماعي ، فرهنگي و روند سكونت گزيني تأثير گذاشته است به گونه‌ اي كه تا اوايل دوره پهلوي شهر مهم و مركزيتي درخور اين محدوده از گرگان و دشت به وجود نيامده است . بررسي هاي ما نشان مي ‌دهد كه مهمترين عوامل اين رمز عبارتند از :
1) منطقه به عنوان حائل بين اقوام شمالي و سرزمين‌هاي جنوبي بوده و چون در مرز تهاجمات گوناگون بوده ، سكونت گاهي مهم شكل نگرفته است .
2) ويژگي‌ ديگر اين منطقه آن است كه در پيوند با نواحي جغرافيايي مجاور خود واحد طبيعي و زيستي وسيعي را به وجود مي‌آورد كه از نظر توپوگرافي ، آب و هوا ، خاك ، پوشش گياهي شرايط مناسبي را براي پيدايش و تكوين زندگي كوچ‌ نشيني و تداوم آن فراهم آورده است . پيدايش معيشت كوچ‌ نشيني ارتباط مستقيم با شرايط اقليمي و محيطي منطقه داشته است در نهايت بايد گفت حاكميت نظامي ايلي و تداوم مشخصه اقتصادي اجتماعي كوچ‌ نشيني تا دوره قاجار و قبل تحت قاپو شدن ايلات تركمن در عهد رضاخان و خسارت ناشي از كشمكش بين حاكمان ملي و منطقه‌اي با ايلات تركمن به همراه تهديدات روسها و رقابت بين آنها از عوامل اصلي بي‌ ثباتي و تداوم بحرانهاي اقتصادي ، سياسي ، و در نتيجه انحطاط نيروهاي اقتصادي و تضعيف بنيان هاي زندگي يكجانشيني و عدم شكل گيري كانون شهري تا عهد پهلوي بوده است در زمان رضاخان پيامد سياست هايش ، تركمنان تخته قاپو شده و مجبور به سكني گزيني گرديده‌اند كه شكل گيري و بنيادگذاري شهر بندر تركمن حاصل آن مي‌ باشد . اين شهر از نظر معماري و شهر‌سازي واجد ارزشهاي بسيار مي‌ باشد و مي ‌تواند به عنوان سندي از معماري و شهرسازي آن عهد تلقي گردد .
3) با عنايت به آنچه كه گفته شد نقش ساختار و ويژگي هاي محيط طبيعي در شكل‌ گيري و روند تحولات و كاركرد‌ اصلي منطقه غيرقابل انكار است . (مهندسين مشاور فجر توسعه ، ص ص 102 – 127)
1 – 6 – 2 – 2 – محيط طبيعي و نحوه توزيع جمعيت و پراكندگي مراكز جمعيتي در بندر تركمن :
بر مبناي آخرين تقسيمات سياسي كشور محدوده شهرستان بندر تركمن داراي 2 بخش ، 3 دهستان و 60 روستا مي‌ باشد .
شهرستان تركمن بر اساس سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1375 ، داراي 111392 نفر جمعيت بوده كه از اين تعداد 15/47 درصد يعني حدود 529957 نفر در نقاط شهري و 46/52 درصد يعني 58435 نفر در نقاط روستايي سكونت داشته‌اند . (مركز آمار ايران : نتايج تفصيلي سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1375 ، شهرستان بندر تركمن)
بر اساس مطالعات موجود ، دلايلي چند در شكل گيري سكونتگاه ها در اين محدوده نقش داشته است . به طور كلي آبادي هاي اين شهرستان تماماً در دشت و نواحي ساحلي واقع هستند ، آبادي هاي واقع در دشت با وابستگي شديد به باران هاي سالانه و آبهاي جاري در رودخانه ‌هاي قره‌ سو ، گرگان‌‌‌ رود به مرور در دوره‌ اسكان در حاشيه اين رودها استقرار يافته‌اند و آبادي هاي واقع در سواحل با وابستگي كم و بسيار كم به كشاورزي ، توسط گروه هايي كه دام گستري و صيادي را مهم معاش خود ساخته‌ اند به وجود آمده‌اند .
استقرار آبادي ها در حاشيه رودها نشان از اهميت بسيار بالاي آب در حيات منطقه است چرا كه شيوه توليد دامداري نياز به آب از حساسيت خاص برخوردار است .
در مجموع 11 آبادي در حاشيه رودخانه قره‌ سو ، 16 آبادي در حاشيه گرگان رود ، پنج آبادي حد فاصل اين رودخانه‌ و 10 آبادي در شمال گرگان رود قرار دارند .
آنچـه در اسـتقـرار آبـادي ها مهـم مي‌ باشـد تبعـيت آنها از الگـو طبيعـي زميـن و امكانات آن مي‌ باشـد و نقاطـي كه داراي پتانسـيل كمتـر هسـتند داراي جـمعيت كمتـر و همچـنين تعـداد سـكونت گاه كمتـر مي‌ باشند . مانند نواحي شمالي شهرستان و همچنين شرق شهر گميشان و شمال رودخانه گرگـان رود . (مهندسـين مشاور سراوند 1375، ص ص1 – 15)
1- 6 – 3 – ناهمواري هاي آشوراده
این جزیره از رسوبات آبرفتی حاصل از عملكرد فرسایش رودخانه كهر باران یا نكارود و حمل و انباشته شدن رسوبات در این ناحیه تشكیل شده است. جنس این رسوبات بسته به جنس سنگها در نواحی كه توسط آب حمل شده‌اند متفاوت است. این رسوبات فاقد رس هستند. فقدان خاك رس در رسوبات میانكاله و بطور محسوس جزیره آشوراده تاثیر گذاری عمل فرسایش آب دریا و باد را چشمگیر ساخته و این امر باعث شده تپه‌های ماسه‌ای در جزیره تشكیل شود. این تپه‌ها اصلی‌ترین ناهمواریهای جزیره هستند و عمدتا به صورت تپه‌های كوتاه و كشیده ( كشیدگی از غرب به شرق به جهت جریان باد و اندازه قطر ماسه) با چاله‌های میانشان جلوه‌گر شده‌اند.
1 – 6 – 3 – 1 – پوشش گياهي آشوراده
پوشش گیاهی جزیره از تنوع و انبوهی قابل ملاحظه‌ای برخوردار نیست. جزیره آشوراده در بررسی كلی از اكوسیستم خاص گیاهی نواحی خشك برخوردار است. عمده پوشش گیاهی آشوراده را گیاهان كم ارزش ( به لحاظ غذایی) به صورت سه تیپ غالب انار، تمشك وارچنگ (اسكوپ فوقانی) ساز(اسكوپ میانی) و پول یروموس، داكتلیس و پراكیویوریوم (اسكوپ تحتانی) تشكیل داده‌اند . امروز به جز محدود درختچه‌های انار، تمشك و ارچنگ، درختان دیگری در جزیره است لیكن امروز به جز برخی درختان میوه در منازل قدیمی پوشش زراعی دیگری در جزیره مشاهده نمی‌شود. در عین حال پوشش علفی آن نیز به رغم چرای مفرط قابل ملاحظه است. این خود عامل بسیار مهمی در كنترل ماسه‌های روان بشمار می‌آید. گرچه اسناد و نوشته تاریخی موید كشت خرما، پنبه و نیشكر در آشوراده چون منطقه‌ای حفاظت شده است زیستگاه مناسبی برای بعضی از جانوران به شمار می‌آید. به همین خاطر به رغم پوشش گیاهی كم ارزش جزیره در ناحیه شمالی ایران حیات جانوری آن تا حدود زیادی قابل ملاحظه است. آشوراده و مهمتر از آن شبه جزیره میانكاله یكی از مناطق حفاظت شده حیات وحش كشور و یكی از زیست بوم های با ارزش ایران است . (اداره ي كل هواشناسي استان گلستان ، 1390)
2 – خصوصيات انساني
2- 1 – جمعيت استان گلستان
جمعيت کل استان در مقايسه با جمعيت سال 1375 از متوسط نرخ رشد سالانه که معادل 26/1 در صد مي باشد برخوردار است .
بررسي جمعيت 10 ساله و بيشتر استان در سال 1385 نشان مي دهد که از مجموع 1617087 نفر جمعيت 10 ساله و بيشتر استان 556209 نفر از نظر اقتصادي فعال بوده اند که از اين تعداد 487304 نفر شاغل و 68905 نفر بيکار مي باشند که بر اين اساس نرخ فعاليت در استان 13/30 درصد مي باشد . (سال نامه ي آماري استان گلستان ، 1387)
جدول شماره 3-12: جمعیت شهرهای استان گلستان
شهر
جمعيت
تراكم جمعيت ؛ 1385 (نفر در هكتار)
آزادشهر
8761
73/49
آق قلا
6960
40/20
انبا

پایان نامه
Previous Entries رطوبت نسبی Next Entries استان گلستان، مناطق روستایی، نرخ مشارکت اقتصادی