استادان دانشگاه، ثبت اختراعات، توسعه خود

دانلود پایان نامه ارشد

نظامها يا روشهاي سودمند، از جمله طراحي و توليد نمونه‌هاي نيمه صنعتي و فرآيندها. (جين، ترايانديس، 1381، ص 11)
كوشش در خصوص استفاده از ايده‌هاي جديد و اصول و تكنولوژي منتج از تحقيقات در توليد محصولات جديد، بهبود كيفي و اقتصادي محصول توليدي يا بهبود مواد، سيستم‌ها، روشها و فرآيندها، توسعه نام دارد و از جمله آثار آن در يك مجموعه صنعتي افزايش كارايي و افزايش بهره‌وري توليد، بهينه سازي محصولات، ارائه محصولات جديد و پيشنهاد روشهاي كنترل كيفيت و طراحي پيشرفته مي‌باشد (جواهري، 1375، ص 284).
سازمان همكاري و توسعه اقتصادي در نشريه خود تحت عنوان سنجش فعاليتهاي علمي و فني تحقيق توسعه‌اي را اينگونه بيان كرده است:
توسعه تجربي يا تكنولوژي، استفاده از دانش علمي به منظور توليد مواد، وسايل، محصولات، فرآيندها، نظام‌ها و خدمات جديد يا اساساً پيشرفته است (جين، ترايانديس، 1381، ص 11).

نسلهاي تحقيق و توسعه
نسل اول
نسل اول تحقيق و توسعه، آن دسته از فعاليتهاي تحقيق و توسعه است كه در تعداد محدودي از بنگاههاي بزرگ با دامنه‌اي گسترده از تحقيقات پديد آمده است. اين نوع تحقيق و توسعه به منظور جهش از دانش فعلي بازار به دانش‌هاي جديد، با هدف ايجاد فناوري نو براي توليد كالا و خدمات جديد صورت گرفت. اين نسل با فعاليت معروف‌ترين آزمايشگاهها، در اوايل قرن بيستم در آمريكا، در شركتهايي چون جنرال الكتريك، تلفن بل و كداك آغاز گرديد. در نتيجه نوآوريها و ابتكارهاي اين آزمايشگاهها و ساير آزمايشگاههاي دولتي و دانشگاهي در سالهاي نخستين قرن بيستم، نظام اقتصادي دولتهاي غربي، مرحله گذار از كشاورزي به صنعت را تجربه كرد(بهكيش، 1379).

نسل دوم
جنگ هاي جهاني اول تا دوم، زمينه‌اي براي تكامل نسل اول فعاليتهاي تحقيق و توسعه با رويكرد كاربردي و توسعه در فناوريهاي مختلف شد. گسترش تسليحات جديد، خصوصاً بمب اتم از ره‌آوردهاي اين دوره بود. تعداد آزمايشگاههاي نسل اول تا سال به مرز تقريبي 2000 واحد رسيد. با پايان جنگ جهاني دوم، روساي شركتها و مؤسسات براي حفظ برتري خود فعاليتهاي واحد تحقيق و توسعه را بر حوزة تجاري سازي متمركز كردند. به همين دليل روشهاي مديريت پروژه كه در زمان جنگ طراحي شده بود به كار گرفته شد و توسعه يافت. اين روشها امروزه نسل دوم از تحقيق و توسعه ناميده مي‌شود (دين محمدي، شهناري، 1385،ص223).

نسل سوم
مشكل پيش‌بيني امكان موفقيت R&D هزينه‌هاي سنگيني را بر دوش شركتها مي‌گذاشت. به منظور كارايي بيشتر و تعديل هزينه‌هاي R&D، محققان روشهاي ارزيابي سرمايه‌گذاري را در حوزة R&D پياده كردند. نسل سوم R&D با مفهوم بودجه‌بندي خود را معرفي كرد كه حد واسط سرمايه‌گذاريهاي پر خطر با امكان موفقيت در دراز مدت و سرمايه گذاريهاي نسبتاً كم خطر با امكان موفقيت در كوتاه مدت بود. پس از شكل‌گيري اين مفهوم، طرحها و پروژه‌هاي تحقيقاتي از جنبه رقابتي‌پذيري، ميزان ريسك و مدت زمان اجرا مورد بررسي قرار مي‌گرفت. امكان ايجاد فناوريهاي جديد در مسير اجراي طرح و احتمال موفقيت تجاري آن و كار احتمالي آن در راستاي راهبردهاي اصلي تجاري مورد نظر اين نسل بوده است. در اين نسل، فناورري در يك طيف پيوسته مواجه با جريان نوآوري است. (دين محمدي، شهناري، ص 224، 223)

نسل چهارم
نوآوري در سازمانها با تحولات نسل سوم R&D در كشورهاي توسعه يافته مسير گرديد. اين تحولات در بازار بر عرضه كالاهاي حاصل از توسعة فناوري متمركز بود. اما پس از اين كه مصرف كنندگان با ارزيابي بهبود كيفي كالاها، رقبات ميان توليدكنندگان را شدت بخشيدند. نوآوري كنوني، ديگر جوابگوي نيازهاي بازار نبود، در نتيجه نگرش نوآوري ساختاري كه محصول نگرش به نسل سوم بود به شكست انجاميد و ساختار تجارت از رويكرد به پايه R&D، به نوآوري تغيير يافت. بدين ترتيب، نسل چهارم R&D با تمايز اصلي كه ميان قابليتهاي نوآوريهاي ناپيوسته و نوآوريهاي پيوسته قائل مي‌شد از اواسط دهة نود آشكار شد(دين محمدي، شهناري، ص 224).

موسسه تحقيق و توسعه1
يك موسسة تحقيق و توسعه، سازمان يا بخشي از يك سازمان است كه در همه فعاليتهاي فرآيند تحقيق و توسعه ايفاي نقش مي‌كند(نواز شريف، 1367).
تحقيق و توسعه واحدي است در قلب صنعت كه نقش آن تغذيه تكنولوژيكي صنعت در جهت همگامي آن با روند پيشرفت علم و دانش در سطح جهان و همچنين تأمين نيازهاي و خواستهاي مردم است بطوريكه مي‌‌توان گفت تحقيق و توسعه تنها يك واحد يا يك دپارتمان مانند ساير واحدهاي يك شركت نيست بلكه فلسفه يك شركت يا مجموعه صنعتي براي حيات و جلب رضايت مشتري است(جواهري،1375،ص 284).
در هر صنعت اتخاذ تصميم در مورد چگونگي سازماندهي و سرمايه گذاري براي امور تحقيق و توسعه، عموماً به عنوان بخشي از برنامه ريزي استراتژيك، به اهداف و سياستهاي كلي آن موسسه وابسته مي گردد. چنانچه توليد كننده اي بخواهد اولين عرضه كننده فرآورده اي باشد، معمولاً ناگريز به تامين، تجهيز و سازماندهي امور تحقيق و توسعه با هزينه نسبتاً گزاف خواهد بود و البته با هدايت صحيح برنامه هاي تحقيق و توسعه و پس از كسب موفقيت در دستيابي به توليد مورد نظر، اين قبيل هزينه ها به بهترين وجه ممكن بازگشت و جبران مي شود. اولين نمونه تاريخي فعاليتهاي تحقيق و توسعه را مي توان از شركت جنرال الكتريك مثال آورد. در واقع تا پايان قرن نوزدهم ميلادي، اهميت و جايگاه تحقيق و توسعه در صنايع ناشناخته بود. اولين آزمايشگاه تحقيق و توسعه در شركت آمريكايي جنرال الكتريك شروع به كاركرد.اين شركت ملاحظه كرده بود كه ابداعات جديد، محصولات اصلي و منابع در آمد شركت را تشكيل مي دهند. اين شركت در سال1900 ميلادي، يكي از استادان دانشگاه (ام.آي.تي) را براي راه اندازي سازمان تحقيق و توسعه خود به همكاري دعوت كرد. اين استاد نيز يكي از دانشجويان سابق خود را، كه به تازگي با دريافت درجه دكترا از آلمان بازگشته و در دانشگاه (ام.آي.تي) با حقوق ساليانه 1500 دلار استخدام شده بود با حقوقي دو برابر اين مبلغ، به همكاري در آزمايشگاه تحقيق و توسعه شركت جنرال الكتريك به كار دعوت كرد ماموريت وي توسعه رشته لامپ تنگستن، در رقابت با رشته لامپ تانتالوم تعيين گرديد، كه در آلمان ساخته شده بود. پس از صرف اندكي بيش از 5 سال وقت و يك صد هزار دلار هزينه در سال 1911 ميلادي، اين فعاليت تحقيق وتوسعه با موفقيت همراه شد، آزمايشگاههاي تحقيق و توسعه شركت جنرال الكتريك، نه تنها آن شركت را همواره به عنوان يكي از پيشگامان اصلي تكنولوژي به شماره آورده بود، بلكه به عنوان تنها شركتي شناخته شده است كه در تاريخ ثبت اختراعات توانسته است بيش از 50 هزار اختراع را به ثبت برساند(1980,ص22)
مشخصات واحد تحقيق و توسعه
يك مجموعه با مكانيزمي جهت دريافت اطلاعات مورد نياز از طريق منابع اطلاعاتي ملي و بين‌المللي و انتقال نتايج كار واحد به مجموعه صنعتي ونظارت بر اجراي آن.
1- يك مجموعه با امكانات و مديريت لايق جهت انجام كليه وظايف محوله
2- يك مجموعه با امكانات جهت پرورش افراد مطلع، خلاق، مبتكر و علاقمند به تحقيقات.
3- يك مجموعه با توانايي‌هاي كافي و داراي سيستمي جهت ارتباط با جامعه به منظور پاسخگويي به نيازهاي بازار (جواهري،1375،ص 284).

آثار واحدهاي تحقيق و توسعه بر جامعه
1- شناسايي و پرورش افراد مستعد، خلاق و مبتكر
2- ايجاد شغل
3- ترويج حس نوآوري و تحقيق در جامعه
4- ايجاد در رقابت صنعتي در سطح كشور و در سطح بين‌المللي
5- ارائه توليدات صنعتي جديد متناسب با نيازهاي جامعه
6- ارتقاء سطح كمي و كيفي محصولات صنعتي
7- رشد اقتصاد جامعه
8- قابليت رقابت محصولات صنعتي و اشباع بازار داخلي و صادرات
9- خودكفايي صنعتي(جواهري،1375،ص 284).

نيازهاي بخش تحقيق و توسعه
نيروي انساني كارآمد، خلاق و علاقمند.
1) مديريت
2) امكانات سخت افزاري و نرم‌افزاري
3) تجهيزات و لوازم و آزمايشگاهي
4) منابع اطلاعاتي (جواهري،1375،ص 284).
وظايف واحدهاي تحقيق و توسعه
1) انجام تحقيقات كاربردي
2) انتخاب و جذب تكنولوژي
3) صدور تكنولوژي
4) تحقيقات توسعه‌اي در خصوص مواد، روشها، فرآيندها، ابزارها و تجهيزات، دستگاهها، محصولات، قطعات يدكي، استفاده از ضايعات،‌كاهش آلودگي و…
5) انجام آزمايش در خصوص مواد اوليه، محصولات و قطعات
6) ارائه روشهاي جديد آزمون و كنترل كيفي
7) حضور در نمايشگاه‌ها، سمينارها، كنفرانس‌ها و ساير مجامع و انجمنهاي علمي و تحقيقاتي (جواهري،1375،ص 284).
مشكلات واحدهاي تحقيق و توسعه
1- عدم وجود ارتباط مناسب بين واحد تحقيق و توسعه با ساير واحدهاي شركت.
2- عدم وجود ارتباط مناسب بين واحد تحقيق و توسعه با ساير واحدهاي تحقيق و توسعه، دانشگاهها و مراكز تحقيقاتي.
3- عدم وجود ارتباط مستمر با ساير مؤسسات تحقيقاتي در سطح جهان.
4- عدم وجود ارتباط مناسب با بازار مصرف و اطلاع از نيازهاي جامعه.
5- عدم سرمايه‌گذاري كافي.
6- كمبود نيروي انساني متخصص.
7- عدم اعتماد مجموعه شركت و جامعه به نتايج كارهاي تحقيقاتي اين واحد.
8- عدم انتقال مشكلات صنعت به اين واحدها.
9- عدم استفاده كامل از توانايي‌هاي بالقوه اين واحد.
10- در پاره‌اي موارد مديريت ضعيف اين واحدها.
11- عدم وجود يك برنامه‌ريزي تحقيقاتي جامع و تعيين اولويتهاي تحقيقاتي.
12- عدم مشاركت واحد تحقيق و توسعه در برنامه‌ريزي‌هاي آتي مجموعه شركت.
13- انتخاب نامناسب و نامتناسب پروژ‌ه‌هاي تحقيقاتي.
14- تأكيد بيشتر بر جنبه تحقيق بجاي توسعه.
15- عدم وجود روحيه همكاري قوي و عموماً كار گروهي ضعيف.
16- ضعف در منابع اطلاعاتي.
17- عدم وجود جاذبه‌هاي مادي براي كاركنان اين واحدها.
18- عدم استفاده عملي و انتقال درست نتايج كارهاي تحقيقاتي اين واحدها به بخش توليد.
19- كمبود اطلاعات و تجهيزات سخت‌افزاري، نرم‌افزاري، آزمايشگاهي و غيره.
20- ضعف در آموزش كاركنان اين واحدها(جواهري، 1375، ص 290).

مديريت پژوهشي2
مفهوم مديريت پژوهشي
“فرآيند سازماني و انگيزه بخشي به دانشمندان، مهندسان و عوامل موثر ديگر در تحقيق و توسعه است به طريقي كه نقش فعال و كارآمد فرآيند و توسعه در جهت نيل به هدف‌هاي بنيانگذار مؤسسه و جامعه، تضمين شود.” (نوار شريف، 1367).
عنصر مديريت پژوهشي بر شرايط مديريتي با مسائل آماده سازي، اجرا، انتشار و توزيع، انتشارات و ارزيابي علمي تمركز دارد(AMINI،2003، ص7).

اهميت و ضرورت مديريت پژوهش
مديريت پژوهش در سازمان باعث تغيير و تحولات عظيمي همچون ارتقاء کمي و کيفي محصولات صنعتي , رشد اقتصادي در جامعه , رقابت محصولات صنعتي , اشباع بازار و صادارات و خود کفايي و … در سازمان مي گردد(عطافر,آنالويي,1380,ص54).
تحقيق و توسعه همواره به عنوان يكي از راه حلها جهت حل تنگناهاي موجود در صنعت مطرح بوده است اصولاً صنعت بدون تحقيق و توسعه در دنياي پيشرفته چون قايق بدون پارو مي ماند كه امكان پيشرفت آن به هيچ وجه متصور نيست ولي چنانچه پس از فعاليتهاي چند ساله در زمينه هاي مختلف در صنعت و وجود بخشي به نام تحقيق و توسعه تحول چشمگيري در توليد و ارتقاء كيفيت وجود نداشته باشد وجود اين بخش در واحدهاي توليدي را چگونه بايد توجيه كرد؟ به نظر مي رسد نارسايي هاي اين بخش را بايد در ارتباط با جنبه هاي مديريتي موضوع دانسته و كمبود يا نبود برنامه هاي علمي و منطقي و يا تجربه فعاليتهاي قبلي تحقيق و توسعه باعث مي گردد صنعت نتواند از وجود يك چنين مراكزي به بهترين وجه ممكن استفاده نمايد البته موضوع شايد پيچيده تر از آن است كه در برخورد اوليه با آن تصور مي شود و به طور حتم وجود امكانات و تجهيزات نقش تعيين كننده اي در انجام كارهاي تحقيقاتي دارد ولي در نهايت مديريت و حمايت از فعاليتهاي تحقيقاتي و توسعه است كه مسير كلي فعاليتها را ترسيم كرده و براي رسيدن به اهداف آن را جهت مي دهد راندمان كار در انسانها تحت تاثير انگيزه ها متغيير مي باشد و به همين علت نيز مي باشد كه در دنياي پيشرفته امروزي علوم مديريتي و استفاده بهينه از

پایان نامه
Previous Entries پژوهشي، نتايج، سازمان، Next Entries توسعه بازار، ارتباط مؤثر