اسباب بازی، کودکان و نوجوان، کودکان و نوجوانان

دانلود پایان نامه ارشد

خصوصیاتی هستند و کودک فعال است و می تواند بر روی آنها کار کند و تغییراتی که ایجاد می کند مشاهده نماید.
4 ) به واقعیت نزدیک و با فرهنگ جامعه هماهنگی داشته باشد (قریبان، 1380). اسباب بازی هنگامی معنا پیدا می کند که بتواند به نیاز بازیگر پاسخ دهد و موجب خرسندی وی شود. در واقع ارتباط دو جانبه بین بازیگر و بازیچه ضروری است. از همین رو علاوه بر توجه به نیازهای همه جانبه کودک، وسیله بازی باید با فرهنگی که کودک در آن رشد می کند نیز همبستگی داشته باشد. زیرا چنین ابزاری علاوه بر خوشایند بودن برای کودک، ارزش های متداول جامعه اش را نیز به او می آموزد. به طور مثال در یک برنامه تلویزیونی ایرانی، عروسکی که قهرمان است و بین کودکان ایرانی محبوب، الزاماً این وسیله نمی تواند برای کودکان سایر کشورها که شناختی از آن برنامه تلویزیونی دارند، جذاب باشد. امروزه سازندگان اسباب بازی، تلاش می کنند تا براساس آنچه که در محیط زندگی کودک روی می دهد، و در زندگی عادی وجود دارد نمونه هایی به صورت اسباب بازی در اختیار کودک قرار دهند (مجیب، 1377).
5 ) سبب رشد و پرورش مهارتها و تواناییهای بدنی کودک گردد. اسباب بازی مطلوب علاوه بر پرورش قوای ذهنی، روانی، عاطفی، اجتماعی، خلاقیت و استعداد و … باید توانایی کودک را در زمینه استفاده از اعضای بدن رشد دهد. «اسباب بازی ساخته شده هرچقدر بتواند حواس بیشتری از کودک به کار گیرد لذت بیشتری ایجاد می کند و مناسب تر است. کودکان آن چیزی را که لمس کنند، ببینند و بشنوند بیشتر از آن لذت می برند تا چیزهایی که فقط مشاهده آن باشند. بنابراین برای پرورش کلیه حواس باید اسباب بازی مناسب مناسب آن را در اختیار کودک قرار دهد تا کودک علاوه بر سرگرمی، به تواناییها جسمی خویش نیز آگاه گردد. » (قربیان، 1380).
6 ) با ویژگیهای همه جانبه کودک تناسب داشته باشد. اسباب بازی باید همواره مناسب سن، مطابق علائق و در خور توانائیهای ذهنی و رشدی کودک باشد نه آنقدر سخت و پیچیده باشد که کودک عاجز از بازی با آن شود و نه آن قدر ساده و آسان باشد که علائق کودک را از بین برده و در او ایجاد خستگی نماید، همچنین به لحاظ فیزیکی به گونه ای ساخته شده باشد که به راحتی در دبستان کودک قرار گرفته باشد و با آن بازی کند به طوری که کودک آن را با کمال میل بپذیرد و در حین بازی از آن واقعاً لذت ببرد. در حقیقت چون خواسته ها و تمایلات کودکان به لحاظ فیزیولوژی و روانشناسی د سنین مختلف فرق می کند، پس در هر سن و سالی اسباب بازی مناسب همان سن را برای آنان تهیه کنیم تا موجب رشد تحملی و شخصیت آنها شود. کیفیت و اندازه اسباب بازی نیز باید با سن و هیکل (قد و قواره) کودک متناسب باشد. دست و قد بچه به آن برسد. اسباب بازی به اندازه ای کوچک نباشد که کودک آن را به زحمت ببینید. همچنین اسباب بازی آن اندازه بزرگ نباشد که قدش به آن نرسد مثلاً وقتی عروسکی برای دخترتان می خرید به اندازه ای باشد که او بتواند آن را روی پای خود دراز کرده و برای آن لالایی بگوید و با ان بازی کند (مطهری، 1381).
7 ) اسباب بازی بایستی انگیزه و محرک مناسب به همراه داشته باشد و بتواند کودک را جلب نماید. اگر بازی با اسباب بازی توأم با موفقیت باشد، کودک به ادامه بازی ترغیب می گردد. مثلاً وقتی کودک قطعات رنگی را براساس رنگ خاصی هماهنگ می کند یا پازلی را حل نماید، احساس موفقیت می کند و این موفقیت در حکم پاداشی است که وی دریافت می کند (مک للان، ترجمه احمدوند، 1371).
8 ) جنس مواد اولیه : اسباب بازیهای کودکان از مواد مختلفی ساخته می شوند که هر یک باید با ویژگی خاصی مطابقت داشته باشد (مجیب، 1377). از نظر جنس و رنگ باید دقت نمود که مواد اولیه دست اول باشد. نسبت به نوع اسباب بازی و یا وسائل کودک، بایستی مقاومت و استحکام مواد نرمی و سختی نوع مواد و همچنین انتخاب رنگ مناسب از نظر شادابی – زیبایی و عملکرد را مدنظر داشت. در وسائلی که فلز در آنها به کار رفته باید دقت شود که در صورت شکسته شدن قسمتی از اسباب بازی، فاقد هرگونه تیزی و بریدگی باشد (قربیان، 1380). لبه این وسائل باید رو به داخل باشد تا در اثر ضربه و شکستگی، خطری برای کودک ایجاد نکند و محل اتصالات باشد. علاوه بر این در مناطق بسیار سرد و بسیار گرم استفاده از وسائل فلزی به دلیل عایق دما نبودن، مناسب نیست. یکی از متداول ترین موادی که در ساخت اسباب بازی مودر استفاده قرار می گیرد، پلاستیک است. وسائل پلاستیکی باید صاف و بدون لبه های تیز ساخته شود. ضخامت و محل شکستگی باید به اندازه کافی محکم و مقاوم باشد وسائل تغییر نکرده و در صورت اتصال به قطعات یگر قابلیت اتصال داشته باشد و نیز در اثر پرتاب شدن به آسانی نشکند و یا بریدگی ایجاد نکند. یکی از بهترین مواد در تهیه اسباب بازی چوب است. چوبهای مصرفی در اسباب بازیها باید از همین چوبهای سبک و صاف باشد تا تراشه های چوب به کودک صدمه نزد. یکی دیگر از موادی که در ساختار وسائل بازی به کار گرفته می شودف پاچه است. معمولاً داخل وسائلی مانند انواع عوسکها با موادی پر می شود تا حجم پیدا کند. کلیه مواد پرکننده باید تمیز و غیررسمی باشد. در ساختمان بعضی از اسباب بازیها از مهره های شیشه ای به جای چشم و پایینی اسباب بازی استفاده می شود. این اجزاء چنانچه محکم نباشد، امکان دارد آنها را کنده و ببلعد، این نکته به ویژه در مورد کودکان زیر 3 سال باید بیشتر رعایت شود.
9 ) بهداشت و ایمنی : بسیاری از بازیچه های کودکان به جای آنکه وسیله ای برای تفریح و سرگرمی کودکان باشند به حجم آنها صدمه زده و مشکلاتی را به وجود می آورند. به خصوص اگر تولید و عرضه اسباب بازی طبق قوانین خاصی صورت نگرفته باشد. در بسیاری از کشورهای پیشرفته از سالها پیش مقرراتی برای نظارت در کارسازندگان اسباب بازی وضع کرده اند و استانداردهایی برای جنس مواد، رنگ، نحوه ساخت و مونتاژ آنها به وجود آورده اند که براساس آن باید اسباب بازیها را تهیه و در اختیار فروشندگان قرار دهند.
– در اسباب بازیهایی که مستقیماً با پوست بدن کودک در تماس است یا امکان در دهان گرفتن دارد، مانند سازدهنی، دندانگیر و یا ماسک صورت، عروسکهای دستکشی و … که در اثر عرق بدن و یا بزاق دهان، موجب رنگی شدن پوست بدن یا پوشاک کودک می گردد، باید از مواد رنگی مطابق با استاندارد مواد غذایی استفاده کرد. همچنین تمامی روکشها و لعابهای روی اسباب بازیها و وسائل کودک باید از مواد غیررسمی و مجاز باشد (قربیان، 1380).
از آنجا که کودک علاقه بسیاری به کشیدن اسباب بازیها دارد، باید به این نکته توجه داشت که قطر نخ نباید کمتر از 5/1 میلی متر باشد. زیرا نخهای نازک پوست دست کودک را می برد. علاوه بر این نخ باید صاف و بدون گره باشد و زیاد بلند نباشد زیرا امکان دارد کودک آن را به گردن خود بپیچد. گاه در اسباب بازیها فنر و یا چرخ دنده استفاده می شود. چنانچه جاسازی این بخش درست نباشد در صورت کوچکترین حرکتی، فنر یا چرخ دنده از جای خود خارج می شود و به چشم و یا دست کودک صدمه می زند. چنانچه اسباب بازیها از چند تکه ساخته شده باشند، محل اتصال باید صاف و یکنواخت باشد. باید محل اتصال به طور مداوم بررسی شود تا شکستگی و یا ترک خوردن و یا باز شدن محل اتصال موجب خروج آنها نشود (مجیب، 1377).
«گینوت53» به طور کلی پنج اصل را در انتخاب اسباب بازی مهم می داند که عبارتند از :
1 ) برقراری ارتباط و تماس با کودک با دیگران را آسان کند.
در ابراز و تخلیه یک احساس، کودک را تشویق کند.
به افزایش بینش و بصیرت کودک کمک کند.
فرصت هایی برای آزمایش واقعی ایجاد کند.
وسیله ای باشد برای جبران ناکامیها و اظهار تمایلات و آرزوهای سرکوب شده کودک (مطهری، 1381).
نمونه هایی از اسباب بازیها
با توجه به تنوع اسباب بازیها، الزاماً برای بررسی آنها نیاز به طبقه بندی وجود دارد، از این رو از کتاب فرهنگنامه کودکان و نوجوانان، یکی از مناسب ترین طبقه بندی اسباب بازی را که براساس سن کودکان و با توجه به مراحل مختلف رشد حسی – حرکتی، عاطفی – اجتماعی و ذهنی انجام گرفته، انتخاب شده و براساس آن به بررسی چند نمونه از اسباب بازی ها می پردازیم .

جدول اسباب بازیها
سن
حسی – حرکتی
تقلیدی و اجتماعی
تجسمی و فکری
از تولد تا 18 ماهگی
جغجغه
زنگوله
دایره های زنگی
حلقه های پلاستیکی
اسباب بازیهای فشاری صدادار
اشیاء شناور برای آب بازی
وسائل کشیدنی و هل دادنی
روروک
توپ پارچه ای
عروسکهی پارچه ای
جانوران پلاستیکی یا پارچه ای
تلفن کوچک
وسائل نقلیه برای حمل بار
مکعبهای سوراخ دار
انواع تصویرهای تقسیم شده به چند قطعه برای بازسازی
تصویر با 2 تا 3 قطعه
کتاب پارچه ای یا مقوایی
از 18 ماهگی تا 3 سالگی
ماسه، سطل، بیلچه، و الک
پیچ و مهره پلاستیکی
چکش و میخ پلاستیکی
سه چرخه
توپهای بزرگ و کوچک
وسائل کشیدنی و هل دادنی
عروسکهای قابل شتشو
عروسکهای پارچه ای
حمام و وسائل شستن عروسک
جانوران پلاستیکی
وسائل خانه عروسک
وسائل نقلیه چوبی
انواع تصویرهای تقسیم شده به چند قطعه برای بازسازی تصویر با 3 تا 5 قطعه مکعبهای درشت چوبی و پلاستیکی برای ساختمان سازی
وسائل نقاشی
کتاب تصویری با ورقهای ضخیم
3 تا 5 سالگی
الاکلنگ
سرسره
تاب
نردبانهای فلزی
وسائل کشیدنی و هل دادنی
وسائل باغبانی ساده
توپ در اندازه های مختلف
وسائل ساده خیاطی
سه چرخه
عروسک با همه لوازم آن (خانه، ظرف و …)
جانوران گوناگون پلاستیکی و پارچه ای
وسایل نقلیه گوناگون (تراکتور، ماشین آتش نشانی)
انواع لباسهای تقلیدی (لباس پزشک)
انواع تصویرهای تقسیم شده به چند قطعه برای بازسازی تصویر با 9 تا 15 قطعه
وسائل نقاشی و خمیر مجسمه بازی دومینو
مکعبهای ساختمانی
کتاب تصویری
5 تا 8 سالگی
طناب
توپ
وسائل خیاطی
وسائل پیچ و مهره
دوچرخه کوچک
وسائل اندازه گیری (ساعت، متر)
عوسک با همه لوازم آن
انواع وسیله نقلیه و لوازم مربوط به آن
وسائل نمایش عروسکی
وسائل نقاشی
انواع تصویرهای تقسیم شده به چندقطعه برای بازسازی تصویر با 20 قطعه و بیشتر کارتهای مصور بازی (مجموعه گل، هواپیما)
منبع : (فرشته مجیب، 1377 ، ص 77)

عروسکها
یکی از قدیمی ترین و محبوب ترین وسیله بازی عروسکها هستند که در انواع و اندازه های گوناگون مورد علاقه و استفاده کودکان قرار داشته است.
تاریخچه استفاده از عروسک نشان می دهد که شاید عمر عروسکها به هزاران سال قبل می رسد و استفاده از آن هم منحصر به کودکان نبوده است و جنبه های توتم و مذهبی داشته باشد. عروسکهای اولیه از جنس گل و چوب و موم ساخته می شده است. اولین کارخانه عروسک سازی در سال 1850 در فرانسه تأسیس شد. نکته مهم در انتخاب عروسک توجه به همان مفهوم ملی و قومی بودن عروسک است زیرا کودک باید بتواند نسبت به آن احساس نزدیکی و یگانگی داشته باشد.
اندازه عروسکها باید در حدی باشند که کودک به راحتی آنها را بلند کرده و یا در آغوش بگیرد. علاوه بر عروسکهای نمادین انسانی، عروسکهایی از حیوانات ساخته می شود. این عروسکهای حیوانی معمولاً از جنس پلاستیک و یا پارچه پرزدار است. علاوه بر این حیوانات پلاستیکی کوچک یکی از وسائل مناسب برای شناخت حیوانات است و نیز طبقه بندی حیوانات به طور کلی می تواند مورد استفاده کودکان قرار بگیرد (مجیب، 1377).

قطعه های خانه سازی
احتمالاً قطعه های خانه سازی در میان بقیه اسباب بازیها، برای کودکان خردسال از همه جالب تر هستند. آنها بی خطر، پاکیزه، مقاوم و برای همه کودکان شناخته شده هستند. از این مهمتر آن که کودکان در تمام سنین می توانند از قطعه های خانه سازی استفاده کنند. از کودک یکسال و نیم که فقط مکعبهای کوچک را روی هم کپه می کند یا قطعه های خانه سازی را دور تا دور بر روی زمین می کشد، تا کودک پنج ساله ای که با استفاده از قطعه های خانه سازی چوبی با شکلهای گوناگون یک طرح

پایان نامه
Previous Entries اسباب بازی، ساختمان سازی، مهارتهای اجتماعی Next Entries اسباب بازی، کودکان پیش دبستانی، پیش دبستانی