ابراز وجود، فعالیت های روزانه، پردازش اطلاعات

دانلود پایان نامه ارشد

یونانی(syn)یعنی باهم آوردن و((ektosبه معنای عناصر متفاوت ودرظاهر بی ربط است بدیعه پردازی ازجمله روش های پرورش خلاقیت محسوب می شود و شیوه جالبی است که ویلیام گوردون و دستیارانش برای ایجاد نوآوری تدوین کرده اند
گوردون در اولین قدم استفاده از گام های بدیعه پردازی « گروه های خلاق» را در سازمان های صنعتی ایجاد می کند. این گروه ها مرکب از افرادی هستند که برای کار با هم و در رفتار در نقش گشاینده مشکلات یا بهبود تولید آموزش می بینند(موالم2010).
مهم ترین عنصر بدیعه پردازی استفاده از قیاس هاست. شاگردان در تمرینات بدیعه پردازی آنقدر با قیاس ها بازی می کنند تا استفاده از آنها برایشان عادی شود. سپس از قیاس ها برای برخورد با مسائل و نظریات استفاده کنند. چه زمانی از بدیعه پردازی استفاده می کنیم؟ هنگامی که راه حل های قدیم یا راه های ابراز وجود برای انجام کاری مناسب نباشد در این زمان از بدیعه پردازی استفاده می کنیم(کاو ویتچیا2011).
روش تدریس بدیعه پردازی هفتمین نماینده خانواده الگوهای پردازش اطلاعات است وبه عنوان یک الگوی یادگیری به تدریس استعاری مبادرت ورزیده وشاگردان رابه ابداع مطالب جدید وخلاقانه ترغیب می کند..در روش تدریس بدیعه پردازی ،دانش آموزان بدون الگوی عینی واندیشه قبلی باخودانگیختگی وپرورش تخیل وخلاقیت می توانندبه گردآوری اطلاعات ،سازماندهی ،تحلیل وترکیب اطلاعات وکشف راه حل های جدید دست پیداکنند الگوی تفکر استعاری، یادگیرندگان را بر می انگیزد تا ایده ها یا افکاری نو و خلاق را پرورانده و ارایه دهند(پرویزیان1384).
الگوی یادگیری به روش بدیعه پردازی، یادگیرنده را اندکی به دنیای غیر منظقی یا دور از منظق رهنمون می سازد. در آنجا فرصتی ایجاد می شود تا یادگیرنده راه های نوین درک و فهم اشیا،مسایل،مفاهیم و رخدادها را دریابد.زمانی که راه حل های قدیمی یا را های ابراز وجود برای انجام کاری مناسب نباشد،استفاده از روش بدیعه پردازی پیشنهاد می شود(به نقل از جویس ویل،ترجمه بهرنگی2000). روش تدریس بدیعه پردازی مانند سایر روش های خلاق ،به وسیله راهنمایی های آموزشی وپرورشی خلاقیت راشکوفامی کند،به این صورت که چون دراین روش،مهارت های زندگی با استفاده از تشبیه ،استعاره،وقیاس تدریس می شود،لذا دانش آموزان آزادی بیشتری در پاسخ به سوالات این درس داشته واین امر منجر به رشد وتوسعه مهارت های مبتنی بر خلاقیت ونوآوری دانش آموزان خواهد شدبنی عقیل1387).
درتعریف دیگری روش تدریس بدیعه پردازی روشی است که خلاقیت افرادراطوری پرورش می دهدکه بتوانندبایکدیگر همیاری داشته باشند وبه حل مسائل بپردازندوبه طراحی محصولات اهتمام ورزند(آقازاده،1388).بدیعه پردازی ،شامل رویه هایی برای توسعه وگسترش رفتارکارگروهی است.این روش برای تمام دانش آموزان فرصتی رافراهم می سازدتا درفرایند حل مسئله به طورکامل تری مشارکت داشته باشند .يكي ازهدفهاي مهم در آموزش درمحيط پرتلاطم ومتغير كنوني ، آموختن شيوه هاي خلاقيّت ونوآوري است(عارف نیا1385) .
در روش بديعه پردازي يا نوآفريني ، فراگيران بدون الگوي عيني وانديشه قبلي با خود انگيختگي وپرورش تخيّل وخلاقيّت مي توانند به گرد آوري اطلاعات ، سازماندهي ، تحليل وتركيب اطلاعات وكشف راه حلهاي گوناگون دست پيدا كنند. قياس ها يكي از قوي ترين ابزار در دست معلم هستند ومانند يك مشخصه رايج ومعمول از تدريس علم به رسميت شناخته شده اند(استرایکر،1385) .
مطالبي كه به دانش آموزان آموزش داده مي شود بايستي با جزئيات بيشتري طرح شوند يا به عبارت ديگر لازم است جزئياتي را كه ارتباط بين دانش قبلي يادگيرنده ومطالب جديد را شامل مي شوند مورد توجه خاص قرار داد كه روش يادگيري مبتني براستفاده از قياس ها همين كار را انجام مي دهد وباعث بسط وتوسعه جزئيات در مورد مطلب آموزشي مورد نظر مي شود. مقایسه ی یک مفهوم و یا یک نظر با مفهوم ونظری دیگر و استفاده از تشبیه و تمثیل برای بیان واقعیّت های موجود ، از مراحل الگوی بدیعه پردازی است ودرخلال جايگزيني هاست كه خلاقيّت رخ مي دهد.وقتي معلم از دانش آموزان مي خواهد كه بين مطالب آشنا وغير آشنا ارتباط برقرار كندبدين وسيله فاصله مفهومي ميان شاگرد و هدف یا موضوع درسی را پر می کند و به دانش آموز در فهم بهتر مطالب اوليه كمك مي نمايد.مثلاً وقتي از شاگرد مي خواهد كه درباره ي كتاب درسي خود همچون يك كفش كهنه ويا يك رودخانه فكر كند يك ساخت ( استعاره اي ) به وجود آورده است كه شاگردانش از طريق آن درباره ي چيزي آشنا به صورت جديد فكر مي كنند ويا وقتي به آنها مي گويد بدن انسان را با يك سيستم حمل ونقل مقايسه نمايند از اين راه افراد مي توانند با ايجاد تخيّل وبصيرت درافكار و فعاليّت هاي روزانه ، فعاليّتي جديد را ابداع نمايند(جهاندیده1390 ).
الگوي بديعه پردازي بدان منظور طراحي شده است كه هم خلاقيّت فرد وهم خلاقيّت گروه را ارتقاء بخشد.مشاركت درتجربه بديعه پردازي مي تواند موجب پيدايش نوعي حس جمعي دربين شاگران گردد. شاگردان به هنگام ملاحظه ي نحوه ي واكنش هم كلاسان خود به يك مطلب يا مسأله ، مطالبي را درباره آنان ياد مي گيرند. درحالي كه روش هاي بديعه پردازي به خلق جامعه اي از افراد برابركه درآن صرف داشتن يك انديشه ، تنها پايه ي منزلت اجتماعي است ، كمك مي كند وانديشه ها به خاطرسهم بالقوه اي كه در فرآيندهاي گروهي ايفا مي كنند، ارزشمند تلقي مي شوند اين هنجار ونيز حالت بازي گونه ي آن شرايط لازم مشاركت گروهي را حتي براي خجول ترين شركت كنندگان فراهم مي كند (اسپاندلو2008).مشاركت در يك گروه بديعه پردازي همواره نوعي تجربه ي جمعي منحصر به فرد را فراهم مي كند كه درك بين فردي و يك حس جمعي را درميان افراد پرورش مي دهد. هنگامي كه هر يك از افراد گروه از طريق وابستگي خود نسبت به برداشت هاي گوناگون ديگر اعضاي گروه ، آگاهي دقيقي كسب مي كند وهرفكري هرچندسطحي ، به خاطر تأثير تحليلي بالقوه اي كه بر انديشه دارد، حائز اهميّت است (ظهیری ناو1388).
دربیانی دیگر،.الگوي بديعه پردازي يكي از الگوهاي فعال درفرآيند ياد دهي – يادگيري است كه از خانواده ي اطلاعات پردازي مي باشد. اين الگو قوه ي خلاقيّت دانش آموزان را افزايش مي دهد، زيرا راهبردهاي آن ، ذهن آنان را به تفكر در زمينه ي ابعاد گوناگون موضوع ترغيب مي كند ودرهر موقعيتي ، به توليد ايده هاي جديد ودرك نحوه ارتباط بين مفاهيم مي پردازند.
دراين الگو، براي دريافت مفاهيم جديد وكاربرد آنها ، مشابه سازي مي گردد و فعاليتّها از طريق قياس هاي گوناگون دنبال مي شود. درجريان اجراي اين الگو، نقش معلم هدايت دانش آموزان براي انجام دادن قياسهاي مستقيم وشخصي است. البته امكان دارد در ابتداي فعاليّت، دانش آموزان با مشكل روبه روشوند. كه دراين صورت بهتر است كه معلم نمونه اي بيان كند و به راهنمايي دانش آموزان بپردازد(شیخ محسنی1385) . يكي از مهمترين دستاوردهاي الگوي بديعه پردازي ، تقويت مهارت حل مسئله در فراگيرندگان است، زيرا آنان رويدادهاي را از زواياي گوناگون مشاهده مي كنند وبراي مقابله با مشكلات ، قدرت خلاقانه اي به دست مي آورند ويك نظام فكري منسجم را با شناخت كامل ارتباطات عناصر ومفاهيم درك مي كنند(استرایکر1385). اين شيوه ، زماني كه راه حل هاي قديمي براي انجام كار مناسب نباشد مطرح مي گردد. يعني به افراد فرصت ابتكار راههاي جديد براي اشيا و ابراز خويشتن داد. گوردون آن را آشنايي زدايي مي نامد. يعني فرد تلاش مي نمايد با ديد تازه اي به چيزهاي آشنا بنگرد.تفكر خلاق دراين شيوه به وسيله ي فعاليت استعاري وتمثيلي شكل مي گيرد. بدين ترتيب از شباهت امور مانند مقايسه يك چيز با فكر ديگر به وسيله ي استفاده ازيكي به جاي ديگري بهره مي گيرند(اوجی نژاد1386).
اگرچه خلاقيت يك فرايند فردي است ولي پويايي يك گروه كلاسي مي تواند خلاقيّت فرد را پرورش دهد. اين مدل از اين جهت طراحي مي شود كه جوي در كلاس به وجود آورد كه خلاقيّت دانش آموز واكتشاف انديشه هاي جديد را در علوم وهنر تشويق نمايد. .در اين مدل معلم سؤالاتي را مطرح مي كند كه علاقه دانش آموز را تحريك وتوجه تمام اعضاي كلاس را به فرآيند خلاق جلب مي كند(به نقل ازفیشر رابرت،ترجمه ناتالی چوبینه). هنگامي كه دانش آموزان ، قياس هاي خويش را تدوين مي كنند معلم بدون آن كه آنان را تحت نفوذ خويش قرار دهد آنها را ياري مي كند. دانش آموزان تشويق مي شوند تا شيوه هاي متعارف تفكر را ازطريق تسليم شدن به حالات غير معقول ذهني نظير خيال پردازي ، افكار نامربوط ونماد گرايي بشكنند. معلم چنين رويكردي را با پذيرش بدون داوري تفكرات عجيب و غير معقول وازطريق آشكار كردن برخي از رويكردهاي غير منطقي براي حل مسأله تشويق مي كند(هاشمی1391) .
الگوي بديعه پردازي حاوي عناصر نيرومندي است كه هم ارزش آموزشي وهم ارزش پرورشي دارند. از آن جا كه گوردون معتقد بوده است فرآيند خلاق را مي توان به طور اخص از طريق آموزش مستقيم گسترش داد، الگوي بديعه پردازي رابراي «آموزش خلاقيت» به افراد و گروه ها طراحي كرده است. با اين حال بديعه پردازي نه تنها براي گسترش توانايي خلاق عمومي، بلكه براي گسترش پاسخ هاي خلاق در زمينه موضوع هاي مختلف كاربرد دارد. معلماني كه از الگوي بديعه پردازي براي دستيابي به اين اهداف استفاده مي كنند بر يك محيط اجتماعي مشوق خلاقيّت تأكيد داشته و از انسجام گروهي براي توليد نيرويي كه شركت كنندگان را قادر سازد تا در يك دنياي استعاره اي به ايفاي نقش بپردازند، بهره مي گيرند(بریانت2010).
از آن جا كه گوردون معتقد بوده است فرآيند خلاق را مي توان به طور اخص از طريق آموزش مستقيم گسترش داد، الگوي بديعه پردازي رابراي «آموزش خلاقيت» به افراد و گروه ها طراحي كرده است.
با اين حال بديعه پردازي نه تنها براي گسترش توانايي خلاق عمومي، بلكه براي گسترش پاسخ هاي خلاق در زمينه موضوع هاي مختلف كاربرد دارد معلماني كه از الگوي بديعه پردازي براي دستيابي به اين اهداف استفاده مي كنند ، بر يك محيط اجتماعي مشوق خلاقيّت تأكيد داشته و از انسجام گروهي براي توليد نيرويي كه شركت كنندگان را قادر سازد تادر يك دنياي استعاره اي به ايفاي نقش بپردازندبهره مي گيرند.
همان طور که گفته شد الگوي بديعه پردازي در بردارنده ارزش هاي بسيار خوبي از آموزش و پرورش است. فنون آموزشي خاصي كه گوردون به وجود آورد، مبتني براين اعتقاد است كه مي توان«جريان خلاقيّت را با ديگران مبادله كرد و مي توان آن را با مهارت آموزي مستقيم توسعه داد»»(اکبرزاده1383).
به هر حال بديعه پردازي در گسترش توان كلي خلاقيّت و در رشد پاسخ هاي خلاق در زمينه هاي گوناگون مطالب درسي به كار مي رود. گوردون به صراحت اعتقاد دارد كه خلاقيّت با انرژي خود که در هنگام استفاده از بديعه پردازي پديد مي آورد يادگيري را افزايش مي دهد. او به محيط اجتماعي كه بتواند مشوّق خلاقيّت باشد ويكپارچگي گروهي مولد انرژي كه بتواند شركت كنندگان را به فعاليّت متقابل در درون دنياي استعارات بكشاند تأكيد دارد(شیخ محسنی1385).
درگذشته درباره خلاقیت این تصور وجود داشت كه خلاقیت امری ذاتی است ونمی توان آن را آموزش داد و خلاقیت ویژه خلق آثار بزرگ هنری است. ولی بنابر نظر «گوردون» جریان خلاقیت را می توان شرح داد و پرده از مراحل آن برداشت و خلاقیت فعالیت پوشیده و اسرارآمیز نیست. وی چنین اظهار می دارد كه خلاقیت را در فعالیت های روزانه می توان دید و می توان فعالیت های روزانه را خلاقانه كرد(سیدمحمدی1388).
دیدگاه های حاضر نیز این امیدواری را به وجود آورده است كه می توان خلاقیت را یاد گرفت و یاد داد هدف اساسی نوآفرینی یا بدیعه پردازی شكستن سد قواعد مرسوم و ایجاد راه های جدید برای حل مسائل می باشد. این روش به منظور كمك به افراد برای شكستن زمینه های ذهنی قبلی و پیداكردن راهی مناسب برای اندیشیدن به طرز جدید به موضوع می باشد. در بیشتر دروس کاربرد زیادی دارد اما در کشور ما این روش در درس علوم تجربی اهمیت بیشتری دارد این روش قوه خلاقیت دانش آموزان را افزایش می دهد،وبه تولید ایده های

پایان نامه
Previous Entries روش های تدریس، تحصیلات تکمیلی، یادگیری معنادار Next Entries علوم تجربی، آموزش علوم، مفهوم سازی