“، حيوانات، هايي

دانلود پایان نامه ارشد

زمان معيني اتفاق مي افتند و با اسلوب ادبي والا نوشته مي شوند . ” 44
” قصه از ميان انواع ادبي شايع ترين و متداول ترين نوع ادبي بين کودکان است و تنها به مفاهيم و افکار نمي پردازد ؛ بلکه علاوه بر برانگيختن فعاليت هاي عقلي و شناختي ، عواطف و احساسات سازنده اي را در کودکان بر مي انگيزد.”45
قصه به اختصار نوع ادبي است که در آن حادثه يا حوادثي روايت مي شود که از واقعيت يا خيال و يا از هر دو برگرفته مي شود و مبتني بر قواعد معيني مي باشد و نيز عناصر اساسي و قواعد منظمي دارد که در حوادث ، شخصيت ها ، زمان ، مکان ، ساختار هنري و اسلوب نمايان مي گردد .
” قصه کودکان نوع ادبي منثوري است که براي کودکان نوشته مي شود و با دنياي آن ها متناسب مي باشد و حکايت هاي جذابي را در بر مي گيرد که موضوع معين و طول مشخص دارد و از شخصيت هاي آن ها اعمال واضحي سر ميزند و زبان آن ها برگرفته از فرهنگ زباني کودک مي باشد و ارزش ضمني را مطرح مي کند و محتوايي را بيان مي کند که اساس تربيتي دارد که از علم روان شناسي برگرفته مي شود . خاستگاه قصه بايد تربيتي باشد . اعمال قهرمان در آن ، به علت اينکه کودکان اعمالي را از آن ياد مي گيرند ، بايد مثبت باشد ؛ زيرا اگر کودکان از قهرمان منفي تقليد کنند ، نتيجه معکوسي حاصل مي شود و قهرمان چه انسان باشد و يا حيوان ، گياه و اشياء باشد ، کودک آن را به عنوان نماينده مثال برتر و الگو برمي گزيند . قهرمان قصه گاهي يک فرد و گاهي يک گروه است و گاهي ضعيف و يا قوي . تا زمانيکه که کودک ضعيف و قوي وجود دارد ، حضور هر دو شخصيت قهرمان ضعيف و قهرمان قوي در قصه ضرورت دارد .”46
قصه غذايي براي تغذيه عقل ، خيال و ذوق کودکان مي باشد و به آن ها فرصت مي- دهد بر بال هاي تخيل به پرواز درآيند و با اشخاصي روبرو شوند که به آن ها شباهت دارند و يا به آن ها کمک مي کنند مشابه آن ها شوند . کودکان در قصه ، زمان و مکان را در مي نوردند و خودشان را در زمان حال و يا عصرهاي بسيار دور گذشته و يا آينده مي يابند و گاهي اوقات قصه ، بدون زمان ، روايت مي شود و تنها در آن با ارزش ها ، افکار و حقايق جديد آشنا مي شوند . کودکان علاقه شديدي به قصه دارند و گوش دادن به آن را دوست دارند و با شوق و شغف فراواني آن را مي خوانند و از آنجا که بر فضاي قصه عنصر خيال حاکم است ، در فضايش پرواز مي کنند ، و از خلال آن فضاهاي عادي را در مي نوردند و با حوادث آن در مي آميزند و با افکارش زندگي مي کنند ، بالاخص آنکه آن ها را به نرمي و لطافت و سحر به سوي جمال و زيبايي مي برد که خود حامل آن است و علاوه بر آن کودکان فرصتي براي تفريح و استفاده از صحنه زندگي افکار و ارزش ها ، احساسات ، عواطف ، تمايلات ، تخيلات و قوه فهم و درک کودکان را راضي مي کند .
1-8-1-1. قصه هاي خيالي
” اين نوع قصه ها ، قوه تخيل کودک را بر مي انگيزد و آن را در فضاهاي تخيل به پرواز در مي آورد که از مرزهاي واقعيت و منطق عبور مي کند . شخصيت هاي آن اعمال خارق العاده اي انجام مي دهند که با عقل و منطق باور شدني نيستند و به اشياء ، حيوانات و موجودات ديگر شخصيت انساني داده مي شود و زمان و مکان به صورت منطقي با حوادث تعامل ندارند . اين نوع قصه از دنياي سحر و خرافه کمک مي گيرند و با تأکيد بر ارتباط محکم بين خيال و ابداع براي پرورش خلاقيت کودکان و توانايي هاي ابتکاري آن ها تلاش مي کند . “47
” قصه هاي تخيلي انواع مختلفي دارد که عبارتند از : قصه تخيلي جديد ، قصه خرافي ( حکايت هاي عاميانه و اسطوره ها ) ، قصه هاي کهن در ميراث . “48 منظور از قصه تخيلي جديد ، قصه اي است که بسياري اوقات شخصيت هاي وهمي را به عاريت مي گيرند و يا به اشياء و جامدات جان مي بخشند ، مانند اينکه درخت سخن بگويد ؛ اما از نظر غرض تعليمي يا ارشادي با حکايت هاي عاميانه تفاوت دارد و عموما موضوع آن درباره ازدواج نمي باشد .
” قصه ي عاميانه قصه اي است که مردم نسل به نسل و سينه به سينه آن را براي يکديگر نقل مي کنند و مؤلف مشخصي ندارند . قصه هاي عاميانه ملّيت هاي مختلف ، تا حدود زيادي شباهت هايي با يکديگر دارند ، چرا که همه آن ها ريشه هاي مشترکي در تاريخ بشري دارند ، درست است که همه آن ها ريشه هاي مشترکي در تاريخ بشري دارند و همه انواع ادبي آموزش ذهني و تعليم غير مستقيم را دارند ، ولي با اين وجود قصه هاي تخيلي اساليب فراواني را به کار مي برند که باعث مي شوند خوانندگان کودک احساس لذت کنند . بيشتر کودکان سحر و جادوي اشياء عجيب و غريب و غير مألوف را درک مي کنند . وقتي کودک پنج ساله قصه هايي را مي نويسد بسياري از اوقات ترجيح مي دهد حوادث قصه هايش در مکان هاي مهيّج و سرزمين هاي عجيب و غريب و ناشناخته اتفاق بيافتد .” 49
کودکان دوست دارند بارها و بارها به قصه هاي تخيلي گوش کنند به اين دليل که اين قصه ها توانايي کودکان را در رابطه با درک کميات و مقادير پرورش مي دهند .
” قصه هاي عاميانه مشهور فراواني وجود دارد که بمنظور تناسب يافتن با ذوق و توانايي هاي عقلي و عاطفي ، زباني طبق اصول و نظريه هاي تربيتي و روانشناسي و … در آن ها دخل و تصرف شده است و معارف ، افکار و معلومات جديدي بر آن ها افزوده شده و بخش هاي زيادي از آن ها حذف شده است تا در پرورش قوه عقل و تخيل کودک نقش بهتري داشته باشند .”50
1-8-1-2. قصه هاي جن و پري و جادوگران
” قصه هاي پريان به دسته اي از قصه هاي غالبا کوتاه اطلاق مي شود که در فضاي پر رمز و راز و سرشار از ماجراهاي شگفت انگيز و مرتبط با دخالت چهره هاي ماوراء طبيعي و نامتعارف مثل غول و جن و پري جريان مي يابند. “51
در زير مجموعه قصه هاي جن و پري ، قصه هايي قرار مي گيرد که اوصاف عجيب و خارق العاده يا غير طبيعي مانند حماقت و خنگي شخصيت ها را شامل مي شود .
با توجه به اينکه قصه هاي جن و پري و حکايت هاي خرافي نيازهاي کودکان را پاسخ مي دهند و با ويژگي هاي ذهني و رواني آنها متناسب مي باشند ؛ هيچکس نمي تواند در مورد کودک و حکايت تأمل کند ، بي آنکه درباره اين نوع قصه ها انديشيده باشد . پيرزن قصه هاي خرافي که با دستاني لرزان عصايي را گرفته ، و با يکبار حرکت دادن آن مي تواند شادي و لذت را در کودکان برانگيزد . اگر ما کودک را از اين ميراث خرافي محروم کنيم ، در واقع ملک خصوصي او را سلب کرده ايم که نسل هاي پيشين آن را براي او به ارث گذاشته اند .
1-8-1-3. قصه هاي حيوانات
” کودکان به ويژه کودکان در رده سني سه تا شش سال علاقه شديدي به قصه هاي حيوانات علاقه شديدي دارند . کودکان رده سني پايين بيش از هر نوع ديگري به اين نوع قصه ها جذب مي شوند ؛ زيرا آنها بنابر اعتقاد روانشناسان کنار حيوانات کوچک به ويژه وقتي با آن ها دوست مي شوند و انس ميگيرند ، احساس خوشبختي مي کنند .
هدف از قصه هاي حيوانات ؛ انتقال مفهوم اخلاقي ، تعليمي و يا حکمت مي باشد و يا محتوايي ادبي را به خواننده منتقل مي کند. حقايق اخلاقي در شکلي جالب و جذاب به کودک انتقال داده مي شود و از اين رو کودکان پيش دبستاني اين نوع قصه ها را ترجيح مي دهند .”52
” شخصيت هاي قصه ي حيوانات بايد داراي صفات حسي و جسمي قابل درک مانند ” جوجه زرد” و ” دختري با موهاي قرمز” يا ” پيرمرد ريش بلند” باشد و همچنين شايسته است شخصيت هاي قصه ، سخن گو و داراي صدا و حرکت باشند ؛ زيرا بخشيدن قدرت سخن گويي ، حرکت و جنبندگي و رنگ هاي درخشان باعث مي شود که تمايل کودک به وهم و تخيل ارضا شود و از سوي ديگر کودک در اين مرحله تمايل به اعتقاد وهمي دارد که در آن جامدات ، حيوانات و نباتات سخن مي گويند .
کودکان در رده هاي سني مختلف به سه نوع از قصه حيوانات گوش مي دهند :
الف – قصه هايي که در آن پرندگان و حيوانات ، کارهاي کودکان و بزرگسالان را انجام مي- دهند ، کارهايي که جنبه هايي از زندگي را با هدف عادت دادن کودکان به آداب و رفتارهايي که در زندگي براي آن ها مفيد است ، را تفسير مي کنند ، مانند اينکه مرغابي در قصه کارهايي را انجام دهد که دانش آموز در زندگي روزمره آن ها را انجام مي دهد ، لباس مدرسه بپوشد و کيفش را بردارد و در مدرسه حاضر شود و به هنگام بازگشت به خانه تکاليفش را انجام دهد و يا خرگوش که در نقش مادر به مراقبت از فرزندانش مي پردازد و آن ها را نصيحت مي کند و خطرهاي بازي با کبريت را به آنها توضيح مي دهد . “53
ب – ” قصه هايي که در آن پرندگان و حيوا نات به اعمال و رفتارهاي حقيقي در محيط زندگي خود مي پردازند ، مانند آن که سگي از خانه صاحبش پاسداري مي کند و نسبت به اهل منزلي که از او نگهداري مي کنند ، وفادار است و رفتاري بي غل و غش از خود نشان مي دهد و يا مانند سگي به هنگام آتش گرفتن خانه ، کودک را از خطر آتش نجات مي دهد ، يا مانند الاغي که در يک مزرعه کشاورزي کار مي کند و در طول روز صاحبش او را به انجام کارهاي مشقت آور وا مي دارد. بدين صورت کودک با بسياري از ويژگي هاي حيوانات و پرندگان آشنا مي شود و به فوائد حيوانات و منافع آنها در زندگي انسان اهميت مي دهد .”54
ج – ” در نوع سوم از اين نوع قصه ها حيوانات و پرندگان نقش انسان را ايفا مي کنند و با روشي غير مستقيم راه حل هايي براي حل مشکلات به مخاطب ارائه مي نمايند . به عبارتي ديگر ظاهر اين قصه ها لذت و سرگرمي و باطن آنها حکمت و پند و اندرز و نقد سياسي و اجتماعي مي باشد ، به طوريکه مؤلف کلام خود را با زبان حيوانات و پرندگان مي راند تا ظاهر آن براي کودکان و عوام مردم سبب سرگرمي و لذت و باطنش براي دانشمندان و انديشمندان باعث تهذيب اخلاقي و براي افراد فريهخته مايه نقد گردد . “55
” اين نوع قصه را فابل ، تمثيل يا قصه هاي پندآموز ناميده اند و در زمره قصه هاي شفاهي در مجموعه هايي چون کليله و دمنه و افسانه هاي ازوپ جمع آوري شده اند . برخي از نويسندگان قرن هاي اخير نيز با استفاده از الگوي اين قصه ها در ادبيات عامه قصه هاي پندآموز جديدي را ساخته اند و از جمله آنها فابل هاي لافونتين شاعر فرانسوي است .”56
1-8-1-4. قصه هاي واقع گرايانه
” قصه هاي واقع گرايانه به قصه هايي گفته مي شود که براي بازتاب واقعيت و انتقال پيام خود از وقايع معمول و مأنوسي که در زندگي روزمره با آن ها روبرو مي شويم و از شخصيت هايي که با آدم هاي عادي پيرامون ما تفاوت چنداني ندارد ، بهره مي گيرد . در اين قصه ها انگيزه ها ، احساسات و انديشه هاي آدم ها ، هم از نظر ظاهر و هم از نظر مضمون با واقعيت بيروني خود مطابقت مي کند . قهرمان هاي اصلي ، مناظر و صحنه ها با ريز بيني و ذکر جزئيات توصيف شده اند .”57
کودکان از سنين کم با اين قصه ها آشنا مي شوند، زيرا کودکان قبل از سنين دبستان به جز دنيايي که مي بينند، چيز ديگري را نمي شناسند و هر چه در آن هست براي آنان جالب توجه است به همين دليل اولين قصه هايي که براي آنها گفته مي شود بهتر است درباره واقعيات زندگي و محيط آنان باشد . گرچه در حدود هشت و نه سالگي اغلب خردسالان به افسانه ها دل مي بندند ، ولي بعد خيلي زود ، بار ديگر به قصه هاي واقعي روي مي آورند و اين بار براي هميشه به آن ها وفادار مي مانند .
” برخي معتقدند که تمييز و تشخيص قصه هاي واقعي از غير آن امري دشوار مي باشد ، زيرا در اين نوع قصه نيز عناصر خيالي وجود دارد . در زير مجموعه اين نوع ، گروه ديگري از قصه ها قرار مي گيرد که قهرمانان آنها حقيقي هستند و در زمان و مکاني اتفاق مي افتند که تعيين آن امري ممکن است . موضوعات اين قصه ها عبارتند از : قصه هاي خانوادگي ، سفرهايي در طبيعت و علاقه به زيبايي طبيعت و تأمل و تفکر در آن ، قصه هاي جوانان موفق . محتواي اغلب اين نوع قصه ها بر محور موضوع هايي همچون آداب سلوک ، بلندپروازي ، از بين بردن فقر ، عاقبت غرور و علاقه به کتاب و مطالعه مي چرخد. “58
1-8-1-5. قصه هاي تاريخي
” از ويژگي هاي قصه هاي تاريخي ، پرورش احساس ملي گرايانه مي باشد که خواننده بدان وابسته است و حس نزديک بودن و همخواني

پایان نامه
Previous Entries پایان نامه درباره شازده احتجاب، زمان گذشته، سه طلاقه Next Entries کودکان کار، انتقال دانش، وزن و آهنگ